niedziela, 3 września 2017

Widoczność ISS (wrzesień 2017)

Po krótkiej trzytygodniowej przerwie Międzynarodowa Stacja Kosmiczna powraca do widoczności nad Polską. Tym razem jednak będziemy mieć do czynienia z widocznością poranną, której nie poświęcam na blogu większej uwagi z uwagi na bardzo nikłe zainteresowanie obserwacjami przelotów o bardzo nieprzyzwoitych godzinach. Wrześniowy okres przelotów porannych postanowiłem jednak przytoczyć z powodu szykującego się dodatku w postaci załogowego rosyjskiego statku kosmicznego Sojuz MS-06, którego start w kierunku ISS planowany jest właśnie podczas trwających przelotów ISS. Pora zatem na szczegóły.

Start kolejnej załogowej wyprawy na Międzynarodową Stację Kosmiczną w ramach lotu MS-06 planowany jest na 12 września o godz. 23:17 CEST. Dokowanie do ISS powinno nastąpić już kilka godzin później, 13 września o godz. 04:57 CEST na ponad godzinę przed wschodem Słońca nad Polską. W przypadku planowo przeprowadzonego startu wiązać się to będzie z widocznością Stacji i zmierzającego ku niej Sojuza podczas pierwszego przelotu 13 września nad ranem między godz. 03:54 a 03:57 CEST. Jako, że w trakcie tego przelotu od dokowania dzielić nas będzie zaledwie jedna godzina, dystans pomiędzy lśniącą* ISS a ciemniejszym choć nadal widocznym dobrze gołym okiem Sojuzem MS-06 (około 3 mag.) nawet spod miejskiego nieba, będzie już niewielki rzędu kilkunastu stopni, co oznacza, że będziemy mieć do czynienia z jednoczesnym przelotem obu obiektów poruszających się niemal tę samą trajektorią na tle gwiazd - zupełnie jak pod koniec lipca w poprzednim locie Sojuza.

Przy "lśniącej" ISS dodałem gwiazdkę, ponieważ z tym przelotem wiąże się pewna nowość. Ponieważ będziemy mieć do czynienia z widocznością poranną, Stacja w tym (i wielu innych) przelocie ukaże się nam dopiero na niebie południowo-wschodnim przy wstępowaniu w strefę dnia orbitalnego. Oznacza to również, że widoczność tego wyjątkowego przelotu ograniczy się do jednej ćwiartki nieba - a więc kwadrantu południowo-wschodniego, na którym oba obiekty rozbłysną przy wysokości 48-53 stopni nad horyzontem (zależnie od szerokości geograficznej obserwatora) i będą sunąć ku horyzontowi. W przeciwieństwie do przelotów wieczornych, gdzie ISS i ewentualne obiekty towarzyszące już znajdują się w strefie dnia orbitalnego rozpoczynając przelot od zachodniego nieba i widzimy je gasnące na niebie wschodnim, tym razem będziemy musieli wykazać się czujnością przy obserwacji nieba południowo-wschodniego, na którym znienacka rozbłyśnie widowiskowym blaskiem -3,3 mag. Międzynarodowa Stacja Kosmiczna, a kilkanaście stopni za nią (jak i kilkanaście sekund po niej) pojawi się także rosyjski Sojuz z trójką załogantów na pokładzie. Te trzy-cztery minuty pierwszego porannego przelotu z 13 września będą jedyną szansą na złapanie duetu ISS-Sojuz, ponieważ w przypadku planowo przebiegającego lotu kolejny przelot ISS między 05:27 a 05:33 CEST (widoczny już przez całe niebo) wystąpi w około pół godziny po przycumowaniu Sojuza do Stacji. W przypadku zmian związanych z lotem Sojuza wpis będę jak zawsze aktualizował o stosowne komunikaty.

Przy wypatrywaniu ISS podczas takiego okresu widoczności porannej pamiętajmy o tym, że w trakcie pierwszego przelotu danego poranka Stacja dopiero będzie zbliżać się do strefy dnia orbitalnego i jej pojawienie się nastąpi już na niebie południowo-wschodnim / południowym, a dopiero drugi ewentualny przelot danego poranka będzie miał szansę być dostrzegalnym przez całe niebo począwszy od zachodu przez południe po wschód z uwagi na zbliżony już względem Polski wschód Słońca i szybszą obecność ISS w jego promieniach przed wlotem nad nasz kraj. Pierwsze przeloty konkretnego poranka widoczne od nieba południowo-wschodniego rozpoczynające się od wejścia w dzień orbitalny będą niemal lub idealnie równoczesne z osiągnięciem przez ISS maksymalnej jasności w takim przelocie. Z kolei zejście ISS poniżej 10 stopni nad horyzont wyszczególnione w poniższym zestawieniu nie będzie równoznaczne z końcem widoczności przelotu - ISS w przelotach porannych może być widoczna nawet niemal do samego osiągnięcia wschodniego horyzontu, o ile pozwalać będzie na to przejrzystość powietrza - przeloty zatem mogą być widoczne około minutę-dwie dłużej względem wyszczególnionych niżej momentów zejścia poniżej 10 stopni elewacji.

Jako, że będzie to już okres normalnej widoczności podczas nocy astronomicznych, czas trwania przelotów będzie zauważalnie skrócony względem białych nocy i ograniczy się do dwóch tygodni. Szybko jednak po jego zakończeniu ISS powróci do widoczności na niebie wieczornym, ale o tym wspomnę na blogu jeszcze w późniejszej części września. Osobom stawiającym pierwsze kroki na polu obserwacji ISS i obiektów towarzyszących przypominam dawne recenzje aplikacji na urządzenia mobilne - rozbudowanego Heavens Above oraz prostszego choć wcale nie gorszego ISS Detector. Poniżej orientacyjna lista nadchodzących przelotów ISS podczas wrześniowego okresu widoczności porannej.

AKTUALIZACJA 12.09 / 12:20 CEST

Przygotowania do startu Sojuza MS-06 przebiegają sprawnie bez trudności technicznych. O ile sytuacja taka zostanie podtrzyma, dzisiejszego wieczoru o godz. 23:17 trójka nowych załogantów wyruszy z kosmodromu Baikonur w Kazachstanie z kilkumiesięczną misją na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Dokowanie do ISS powinno nastąpić 13 września nad ranem, o godz. 04:58 CEST w mniej niż 6 godzin od startu. Oznacza to, że poranny przelot ISS i Sojuza nastąpi w około godzinę przed dokowaniem, co sprawi, że oba obiekty widoczne będą jednocześnie, z separacją rzędu kilkunastu stopni i różnicą w czasie przelotów rzędu kilkunastu sekund. Oba obiekty pojawią się "znikąd" wychodząc ze strefy nocy orbitalnej w okolicach Aldebarana w gwiazdozbiorze Byka o godz. 03:54 CEST na niebie południowo-wschodnim. Sojuz szybko osiągnie jasność około +2,5 mag., będąc zatem widocznym nieuzbrojonym okiem z każdego miejsca obserwacyjnego, ISS z kolei po wyjściu z cienia "wybuchnie" blaskiem -3,3 mag. Przelot z każdą chwilą widoczny będzie coraz bliżej wschodniego horyzontu, który oba obiekty osiągną około godz. 03:59 CEST. Niektóre lokalizacje, zwłaszcza na północnym wschodzie Polski, będą mogły liczyć na tranzyt ISS na tle Księżyca świecącego dla innych tuż obok trajektorii ISS i rosyjskiego statku. Aura zapowiada się niestety jako bardzo podzielona, ale niektóre regiony na pogodne niebo mogą śmiało liczyć, zatem zachęcam w środę do zarwania poranka i przyjrzenia się temu przelotowi zwłaszcza, że będzie miał miejsce pomiędzy najpiękniejszymi gwiazdozbiorami nieba jesienno-zimowego - w Byku i Orionie, czemu przyglądać się będzie z bardzo bliska Srebrny Glob przebywający w III kwadrze. Orientacyjną mapkę dla Gdańska przygotowałem poniżej.


AKTUALIZACJA 13.09 / 00:20 CEST

Sojuz MS-06 planowo wystartował w kierunku Międzynarodowej Stacji Kosmicznej osiągając wstępną orbitę okołoziemską bez komplikacji technicznych. Dokowanie do ISS zaplanowane jest niezmiennie na godz. 04:58 CEST, zatem w przypadku sprzyjającej aury przelot ISS za niespełna 4 godziny widoczny będzie z towarzystwem rosyjskiego statku, na pokładzie którego znajduje się trójka załogantów stanowiących skład kolejnej kilkumiesięcznej misji na ISS. U mnie tradycyjnie zachmurzenie, ale kto z Was może liczyć na rozpogodzenia tego zachęcam do wykorzystania nadarzającej się okazji.

Przeloty ISS widoczne z Polski: wrzesień 2017

Przejdź od razu do:
- Tydzień 1 (04 - 10.09.2017),
- Tydzień 2 (11 - 19.09.2017).

Tydzień 1 (04 - 10.09.2017)

4 wrz -1,4
Początek / wyjście z cienia - 05:16:47 10° S
Maksimum wysokości / blasku - 05:18:55 16° SE
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 05:21:04 10° ESE

5 wrz -1,1
Początek / wyjście z cienia - 04:26:04 10° SSE
Maksimum wysokości / blasku - 04:27:00 11° SE
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 04:27:56 10° SE

6 wrz -2,1
Początek / wyjście z cienia - 05:07:56 10° SSW
Maksimum wysokości / blasku - 05:10:43 25° SSE
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 05:13:31 10° E

7 wrz -1,8
Początek / wyjście z cienia - 04:17:30 15° S
Maksimum wysokości / blasku - 04:18:42 18° SSE
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 04:21:04 10° ESE

8 wrz -1,2
Początek / wyjście z cienia - 03:27:23 12° SE
Maksimum wysokości / blasku - 03:27:23 12° SE
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 03:28:15 10° ESE

8 wrz -2,8
Początek / wyjście z cienia - 05:00:02 14° SW
Maksimum wysokości / blasku - 05:02:33 37° SSE
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 05:05:38 10° E

9 wrz -2,6
Początek / wyjście z cienia - 04:09:53 27° S
Maksimum wysokości / blasku - 04:10:26 28° SSE
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 04:13:20 10° E

10 wrz -1,4
Początek / wyjście z cienia - 03:19:41 17° ESE
Maksimum wysokości / blasku - 03:19:41 17° ESE
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 03:20:55 10° E

10 wrz -3,3
Początek / wyjście z cienia - 04:52:21 19° WSW
Maksimum wysokości / blasku - 04:54:24 49° S
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 04:57:36 10° E

Tydzień 2 (11 - 19.09.2017)

11 wrz -3,2
Początek / wyjście z cienia - 04:02:08 40° SSE
Maksimum wysokości / blasku - 04:02:13 40° SSE
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 04:05:21 10° E

12 wrz -1,4
Początek / wyjście z cienia - 03:11:56 18° ESE
Maksimum wysokości / blasku - 03:11:56 18° ESE
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 03:13:02 10° E

12 wrz -3,6
Początek / wyjście z cienia - 04:44:35 25° WSW
Maksimum wysokości / blasku - 04:46:14 56° S
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 04:49:29 10° E

13 wrz -3,3 mag.
Przelot z towarzyszącym statkiem Sojuz MS-06 na godzinę przed dokowaniem do ISS
Początek / wyjście z cienia - 03:54:23 48° SE
Maksimum wysokości / blasku - 03:54:23 48° SE
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 03:57:14 10° E

13 wrz -3,4
Początek / wyjście z cienia - 05:27:05 10° W
Maksimum wysokości / blasku - 05:30:16 48° SSW
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 05:33:28 10° ESE

14 wrz -1,1
Początek / wyjście z cienia - 03:04:12 15° E
Maksimum wysokości / blasku - 03:04:12 15° E
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 03:04:56 10° E

14 wrz -3,6
Początek / wyjście z cienia - 04:36:51 33° WSW
Maksimum wysokości / blasku - 04:38:02 54° S
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 04:41:16 10° ESE

15 wrz -2,8
Początek / wyjście z cienia - 03:46:43 38° ESE
Maksimum wysokości / blasku - 03:46:43 38° ESE
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 03:49:01 10° E

15 wrz -3
Początek / wyjście z cienia - 05:19:23 13° W
Maksimum wysokości / blasku - 05:21:59 36° SSW
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 05:25:03 10° SE

16 wrz -0,7
Początek / wyjście z cienia - 02:56:39 11° E
Maksimum wysokości / blasku - 02:56:39 11° E
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 02:56:44 10° E

16 wrz -3,5
Początek / wyjście z cienia - 04:29:19 42° SW
Maksimum wysokości / blasku - 04:29:45 45° SSW
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 04:32:55 10° ESE

17 wrz -1,8
Początek / wyjście z cienia - 03:39:20 22° ESE
Maksimum wysokości / blasku - 03:39:20 22° ESE
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 03:40:43 10° ESE

17 wrz -2,5
Początek / wyjście z cienia - 05:12:00 17° WSW
Maksimum wysokości / blasku - 05:13:35 25° SSW
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 05:16:20 10° SSE

18 wrz -2,6
Początek / wyjście z cienia - 04:22:09 29° S
Maksimum wysokości / blasku - 04:22:09 29° S
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 04:24:23 10° SE

19 wrz -2
Początek / wyjście z cienia - 05:05:08 16° SSW
Maksimum wysokości / blasku - 05:05:08 16° SSW
Zejście poniżej 10 stopni nad horyzontem - 05:07:07 10° S


Podane koordynaty są wyłącznie orientacyjne i będą się zawsze nieznacznie różnić w zależności od dokładnej lokalizacji obserwatora - różnice te nie są jednak znaczne i ograniczają się do kilkunastu-kilkudziesięciu sekund. Bardziej natomiast uwidaczniać się będą różnice w wysokości ISS nad horyzontem rzutujące jednocześnie na trajektorię i jasność maksymalną Stacji w konkretnym przelocie. Wraz z bardziej południową szerokością geograficzną rosnąć o odpowiednią ilość stopni będzie elewacja ISS jednocześnie z nieco wyższą od podanych wyżej jasności (przeważnie ujemnych) wyrażonych w magnitudo. Aby ustalić czasy dla swojej lokalizacji można posiłkować się poprzez Heavens Above lub choćby wspomniane wyżej aplikacje mogące dzięki sygnałowi GPS z urządzenia mobilnego obliczyć czasy przelotów maksymalnie dokładnie na ile będzie na to pozwalała precyzja samego urządzenia.




Bądź na bieżąco ze zjawiskami astronomicznymi i zapleczem amatora astronomii - dołącz do stałych czytelników bloga na Facebooku lub GooglePlus.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Zainteresował Ciebie wpis? Masz własne spostrzeżenia? Chcesz dołączyć do dyskusji lub rozpocząć nową? Śmiało! :-)
Jak możesz zostawić komentarz? - Instrukcja
Pamiętaj o Polityce komentarzy

W komentarzach możesz stosować podstawowe tagi HTML w znacznikach <> jak b, i, a href="link"