poniedziałek, 25 września 2017

Widoczność ISS (wrzesień - październik 2017)

Po dwóch tygodniach przerwy Międzynarodowa Stacja Kosmiczna ponownie staje się dostępna obserwatorom z Polski - tym razem na niebie wieczornym. To jednocześnie pierwszy okres wieczornych przelotów ISS już po powrocie nocy astronomicznych, zatem będzie on wyraźnie krótszy od okresów widoczności podczas białych nocy, ale oczywiście nie zabraknie w nim z tego powodu widowiskowych i jasnych przelotów, które w ciągu ponad połowy miesiąca dostępne będą 32 razy.


Oprócz tego, że będzie to znacznie krótszy okres widoczności w porównaniu do miesięcy letnich, będzie to również okres pozbawiony dodatkowych gratisów w postaci statków towarzyszących Stacji. Wprawdzie 12 października, na 3 dni przed zakończeniem przelotów dostrzegalnych z Polski zaplanowany jest start rakiety Sojuz-2.1a ze statkiem transportowym Progress MS-07, ale jego dokowanie do ISS nastąpić powinno około godz. 13:30 CEST, przy starcie mającym miejsce dwie godziny wcześniej.  Nie ma co jednak przesadnie załamywać z tego powodu rąk, ponieważ sama Stacja często osiągająca wysoki blask -3,0 mag. lub go przekraczający stanowić będzie dobry cel sam w sobie - gdy zaś dodamy do niej bliskość Młodego Księżyca, który w niektórych regionach będzie wręcz na samym torze ISS w danym przelocie produkując tranzyt, tym bardziej warto o tych przelotach pamiętać.

Tradycyjnie przypominam, by wraz z początkiem obserwacji odwrócić się twarzą ku zachodniej stronie nieba, na której ISS zaczyna się wyłaniać. Wraz z upływem czasu podczas przelotu blask stacji ulega wzrostowi tak jej elewacja nad horyzontem, aż do momentu kulminacji, w którym następuje maksimum jasności w danym przelocie. Podczas przelotów o dłuższym czasie trwania zwykle tego pierwszego danego wieczoru) stację możemy śledzić aż po niebo wschodnie, nad którym wejdzie ona w strefę nocy orbitalnej i zgaśnie na naszych oczach, ale w sytuacji gdy mamy do czynienia z już drugim przelotem tego samego dnia pamiętajmy, że czas widoczności stacji będzie znacznie krótszy, czasem skraca się nawet do rzędu kilkunastu sekund, przez co ISS gaśnie w takich sytuacjach zanim osiągnie niebo południowe, będąc widoczną tylko na zachodniej części nieba (lub maksymalnie do południowej).

Osobom stawiającym pierwsze kroki na polu obserwacji ISS i obiektów towarzyszących przypominam dawne recenzje aplikacji na urządzenia mobilne - rozbudowanego Heavens Above oraz prostszego choć wcale nie gorszego ISS Detector. Poniżej orientacyjna lista nadchodzących przelotów ISS wygenerowana dla Pomorza Gdańskiego.

Przeloty ISS widoczne z Polski: wrzesień - październik 2017

Przejdź od razu do:
- Tydzień 1 (26.09 - 02.10.2017),
- Tydzień 2 (03 - 09.10.2017),
- Tydzień 3 (10 - 15.10.2017).

Tydzień 1 (26.09 - 02.10.2017)

26 wrz -1,4
Początek - 20:29:26 10° SSW
Górowanie - 20:29:53 12° S
Wejście w cień - 20:29:53 12° S

27 wrz -1,8
Początek - 19:38:07 10° S
Górowanie - 19:39:44 13° SE
Wejście w cień - 19:40:04 13° SE

27 wrz -1
Początek - 21:12:29 10° SW
Górowanie - 21:12:44 12° SW
Wejście w cień - 21:12:44 12° SW

28 wrz -2,5
Początek - 20:20:27 10° SW
Górowanie - 20:22:45 27° S
Wejście w cień - 20:22:45 27° S

29 wrz -2,3
Początek - 19:28:36 10° SSW
Górowanie - 19:31:09 21° SSE
Wejście w cień - 19:32:38 16° ESE

29 wrz -1,7
Początek - 21:04:00 10° WSW
Górowanie - 21:05:17 21° WSW
Wejście w cień - 21:05:17 21° WSW

30 wrz -3,3
Początek - 20:11:46 10° SW
Górowanie - 20:14:53 41° SSE
Wejście w cień - 20:15:03 40° SSE

1 paź -2,8
Początek - 19:19:39 10° SW
Górowanie - 19:22:37 32° SSE
Wejście w cień - 19:24:44 16° ESE

1 paź -2,2
Początek - 20:55:33 10° WSW
Górowanie - 20:57:23 29° WSW
Wejście w cień - 20:57:23 29° WSW

2 paź -3,5
Początek - 20:03:14 10° WSW
Górowanie - 20:06:26 52° S
Wejście w cień - 20:07:01 44° SE

2 paź -0,6
Początek - 21:39:31 10° W
Górowanie - 21:39:39 11° W
Wejście w cień - 21:39:39 11° W

Tydzień 2 (03 - 09.10.2017)

3 paź -3,2
Początek - 19:10:57 10° WSW
Górowanie - 19:14:05 44° SSE
Wejście w cień - 19:16:35 15° E

3 paź -2,4
Początek - 20:47:07 10° W
Górowanie - 20:49:14 34° WSW
Wejście w cień - 20:49:14 34° WSW

4 paź -3,6
Początek - 19:54:44 10° WSW
Górowanie - 19:57:58 56° S
Wejście w cień - 19:58:46 41° SE

4 paź -0,6
Początek - 21:31:07 10° W
Górowanie - 21:31:25 12° W
Wejście w cień - 21:31:25 12° W

5 paź -3,4
Początek - 19:02:22 10° WSW
Górowanie - 19:05:34 53° S
Wejście w cień - 19:08:18 13° E

5 paź -2,5
Początek - 20:38:40 10° W
Górowanie - 20:40:56 34° WSW
Wejście w cień - 20:40:56 34° WSW

6 paź -3,4
Początek - 19:46:13 10° W
Górowanie - 19:49:26 52° S
Wejście w cień - 19:50:27 35° SE

6 paź -0,6
Początek - 21:22:47 10° W
Górowanie - 21:23:05 12° W
Wejście w cień - 21:23:05 12° W

7 paź -3,4
Początek - 18:53:48 10° W
Górowanie - 18:57:01 56° S
Wejście w cień - 18:59:58 12° ESE

7 paź -2,3
Początek - 20:30:13 10° W
Górowanie - 20:32:36 30° SW
Wejście w cień - 20:32:36 30° SW

8 paź -3
Początek - 19:37:42 10° W
Górowanie - 19:40:50 41° SSW
Wejście w cień - 19:42:08 27° SE

8 paź -0,6
Początek - 21:14:42 10° WSW
Górowanie - 21:14:47 10° WSW
Wejście w cień - 21:14:47 10° WSW

9 paź -3,2
Początek - 18:45:13 10° W
Górowanie - 18:48:25 50° S
Wejście w cień - 18:51:36 10° ESE

9 paź -1,9
Początek - 20:21:51 10° W
Górowanie - 20:24:20 22° SSW
Wejście w cień - 20:24:20 22° SSW

Tydzień 3 (10 - 15.10.2017)

10 paź -2,3
Początek - 19:29:12 10° W
Górowanie - 19:32:07 29° SSW
Wejście w cień - 19:33:56 17° SSE

11 paź -2,7
Początek - 18:36:39 10° W
Górowanie - 18:39:43 38° SSW
Wejście w cień - 18:42:48 10° SE

11 paź -1,2
Początek - 20:13:51 10° WSW
Górowanie - 20:15:34 14° SW
Wejście w cień - 20:16:14 13° SSW

12 paź -1,5
Początek - 19:20:49 10° W
Górowanie - 19:23:16 19° SSW
Wejście w cień - 19:25:43 10° SSE

13 paź -1,9
Początek - 18:28:05 10° W
Górowanie - 18:30:55 27° SSW
Wejście w cień - 18:33:44 10° SE

14 paź -0,9
Początek - 19:12:59 10° WSW
Górowanie - 19:14:17 12° SW
Wejście w cień - 19:15:34 10° SSW

15 paź -1,1
Początek - 18:19:43 10° WSW
Górowanie - 18:21:58 17° SSW
Wejście w cień - 18:24:13 10° S


Podane koordynaty dotyczą Pomorza Gdańskiego i są wyłącznie orientacyjne - będą się zawsze nieznacznie różnić w zależności od dokładnej lokalizacji obserwatora - różnice te nie są jednak znaczne i ograniczają się do kilkunastu-kilkudziesięciu sekund. Bardziej natomiast uwidaczniać się będą rozbieżności w wysokości ISS nad horyzontem rzutujące jednocześnie na trajektorię i jasność maksymalną Stacji w konkretnym przelocie. Wraz z bardziej południową szerokością geograficzną rosnąć o odpowiednią ilość stopni będzie elewacja ISS jednocześnie z nieco wyższą od podanych wyżej jasności (przeważnie ujemnych) wyrażonych w magnitudo. Aby ustalić czasy dla swojej lokalizacji można posiłkować się poprzez Heavens Above lub choćby wspomniane wyżej aplikacje mogące dzięki sygnałowi GPS z urządzenia mobilnego obliczyć czasy przelotów maksymalnie dokładnie na ile będzie na to pozwalała precyzja samego urządzenia.



Bądź na bieżąco ze zjawiskami astronomicznymi i zapleczem amatora astronomii - dołącz do stałych czytelników bloga na Facebooku lub GooglePlus.

9 komentarzy:

  1. Witam serdecznie. Czy widoczna jest aktualnie Kasjopeja na niebie w Polsce? Proszę popatrzeć na niebo bo ja się nie znam a slyszałam, że ponoć tak. Z góry dziękuję za odpowiedź.

    OdpowiedzUsuń
  2. Kasjopea jest widoczna w Polsce przez cały rok na północnej stronie nieba w kształcie litery "W".

    OdpowiedzUsuń
  3. Dziękuję za odpowiedź. Tak też mówi wikipedia. Mi chodzi o to czy przypadkiem nie jest ona przesunięta na niebie jak i wielka niedźwiedzica? Bo wydaje mi się, że gwiazdy na niebie mają inne położenie (przesunięcie) aktualnie niż powinny mieć wg książek czy programów komputerowych. Dlatego proszę o sprawdzenie jak wygląda to nocą na niebie. A wiem, że na tym znacie się:-) Z góry dziękuję za sprawdzenie i odpowiedź.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Witamy Marietta :-)
      Tak jak Aztileq napisał - przy Kasjopei nie ma obawy o jej dostępność na niebie. Jako, że stanowi ona jeden z gwiazdozbiorów okołobiegunowych, na naszych szerokościach geograficznych w ogóle nie zachodzi pod horyzont. Nie rozumiem natomiast o co chodzi z tym rzekomo innym przesunięciem na niebie względem tego co pokazują książki. Niebo jest w nieustannym ruchu, to znaczy prawidłowiej należałoby stwierdzić, że Ziemia nieustannie się obraca wokół własnej osi, co rzutuje na ciągły pozorny ruch gwiazd, więc naturalnym jest, że będą one położone w innej pozycji względem horyzontu i obserwatora w zależności od pory roku i godziny, w której obserwacji dokonujemy. Jeśli spojrzymy na Kasjopeę w obecnym czasie około 20:00 stojąc twarzą ku wschodniemu horyzontowi i zadzierając głowę do góry, to będzie nam ona przypominać nieco obróconą literę "W". Znowu dla osoby odwróconej w przeciwną stronę nie będzie to "W" ale odwrócone do góry nogami koślawe "M". 5 godzin później nie zmieniając naszej pozycji twarzą do wschodu to "W" będzie już stało "na boku", dodatkowo wyżej, wręcz w zenicie. Takie zmiany są naturalną konsekwencją ruchu obrotowego Ziemi, natomiast nie ma mowy o zmianach dotyczących przesunięcia poszczególnych gwiazd względem siebie nawzajem czy względem innych gwiazdozbiorów. Nie wiem w jakiej formie są to wydrukowane mapki, ale nie sądzę by pokazywały one wygląd gwiazdozbiorów nie dzisiejszy a taki w odległej przyszłości - proponuję je obrócić w którymś kierunku, a powinno się okazać, że wszystko się zgadza. Wielki Wóz łatwo rozpoznać, można zacząć od niego. Pogoda sprzyja, zachęcam do prób już dzisiaj! :-) Pozdrawiam

      Usuń
    2. Ten komentarz został usunięty przez autora.

      Usuń
    3. Dziękuję Hawkeye za odpowiedź. Mi chodzi o inne przesunięcie. Dla przykładu: czy wielki wóz znajduje się dzisiaj o godzinie 20.00 w tym samym miejscu co był np. 10 lat temu 30.09.2007 o godz. 20.00 zakładając oczywiście, że obserwator stoi w tym samym miejscu przed swoim domem co 10 lat temu:-) Dużo ludzi mówi, że jesteśmy w trakcie przebiegunowania, że zmieniło się położenie planet względem tego co pamiętają nasi dziadkowie. Niektórym nigdy słońce nie zaglądało do sypialni a teraz widoczne jest w sypialni przez dwie godziny. Dlatego pytam tutaj, gdzie obserwujecie niebo i pamiętacie stare ułożenie planet:-) Serdecznie pozdrawiam

      Usuń
    4. Tak, Wielki Wóz i wszelkie inne gwiazdozbiory są w tym samym miejscu nieba, w którym były 10 lat temu. Zmiany o które pytasz wynikają z precesji wspomnianej przez Sylwię w komentarzu niżej, z drugiej jednak strony trzeba pamiętać także o ruchu gwiazd wokół centrum naszej galaktyki, ruchu rzutującym na ewoluowanie kształtów gwiazdozbiorów - oba jednak procesy są tak powolne i tak rozłożone w czasie, że są niemożliwe do zaobserwowania w skali życia jednego człowieka, a nawet dziesiątek pokoleń. Miną setki tysięcy lat nim układy gwiazdozbiorów przejdą zauważalną metamorfozę, podobnie z precesją rzutującą na zrobienie z Wegi w Lutni zamiast Polaris w Małej Niedźwiedzicy gwiazdy najbliższej biegunowi niebieskiemu. Gdy to nastąpi za około 12000 lat, przykładowy Wielki Wóz przestanie być z naszej szerokości geograficznej okołobiegunowym układem i zacznie wschodzić i zachodzić - mówimy jednak o jednostkach czasu nie realnych dla zaobserwowania tych zmian w skali naszego życia.

      Druga wspomniana sprawa - położenie planet. Położenie w sensie kolejności w Układzie Słonecznym naturalnie jest jakie było, natomiast zmienne jest oczywiście ich położenie na tle gwiazdozbiorów z naszej perspektywy - wszak inne planety też okrążają Słońce, a ruch po ich orbitach dostrzegamy właśnie jako przemierzanie coraz to kolejnych gwiazdozbiorów położonych wzdłuż ekliptyki - tyle, że i tu mamy constans i powtarzalność, bo po dokonaniu kolejnego okrążenia Słońca każda z planet znowu zaczyna od nowa w miejscu rozpoczęcia poprzedniego okrążenia. Przykładowo Jowisz - potrzebujący niespełna 12 lat na zrobienie orbity, znajduje się obecnie w Pannie. Po każdym roku przejdzie do kolejnego z 12 gwiazdozbiorów wzdłuż ekliptyki, za 6 lat znajdzie się w Baranie, za kolejnych 6 ponownie dotrze do Panny. W tym sensie nie ma tu więc żadnych nowości wobec tego, co pamiętają nasi dziadkowie.

      Natomiast z tą sypialnią ;-) Nie wiem o jakich "niektórych" osobach tutaj mowa, ale trzeba stwierdzić, że albo plotą bzdury, albo wyszli z takimi wnioskami po dokonaniu błędnego i pozbawionego sensu porównania w różnych okresach roku (zestawiając np. brak obecności Słońca w styczniu z lipcem i nie wspominając już o tym, że porównanie nie było dokonane w tym samym momencie roku). Przykładowo: ja od listopada do lutego w ogóle nie widzę z okna nisko wędrującego Słońca (akurat kierunek dobry, ale mam zabudowania). Ale już widzę od lutego do listopada. "Nie widziałem w styczniu Słońca z okna, a teraz w październiku widzę" - dokładnie takie nic nie warte porównanie mogło być powodem opinii wspomnianych "niektórych", że nie mieli Słońca w sypialni, a teraz mają, zakładając oczywiście, że nie wprowadzali w błąd celowo;-) Pozdrawiam

      Usuń
  4. Marietta Kasjopea zawsze świeci naprzeciwko Wielkiego Wozu (jeśli Wielki Wóz świeci na zachodzie, to Kasjopea na wschodzie itd). Przesunięcie, o które ci chodzi to precesja osi Ziemi. 10 lat to chyba za mało, żeby zauważyć jakaś różnicę, bo os ziemska zakreśla kółko co około 26000 lat. Kolejność planet w Układzie Słonecznym jest stała, więc nie czaję, przez co rozumiesz "stare i nowe ułożenie planet". A co do tej sypialni to jakieś bzdury. Przykładowo stoi dom i wokół niego nie ma innych większych budynków, to w lecie nawet w okna od północy będzie świecić rano słońce.

    OdpowiedzUsuń
  5. Pozdrawiam bacznych obserwatorōw nieba-życia za mało-czymże jest człowiek...…

    OdpowiedzUsuń

Zainteresował Ciebie wpis? Masz własne spostrzeżenia? Chcesz dołączyć do dyskusji lub rozpocząć nową? Śmiało! :-)
Jak możesz zostawić komentarz? - Instrukcja
Pamiętaj o Polityce komentarzy

W komentarzach możesz stosować podstawowe tagi HTML w znacznikach <> jak b, i, a href="link"