sobota, 25 listopada 2017

Widoczność ISS - ostatni okres wieczornych przelotów w 2017 roku

Od 29 listopada wkraczamy w ostatni już w tym roku okres widoczności Międzynarodowej Stacji Kosmicznej o porze wieczornej. Przed nami ostatnia seria dostrzegalnych z Polski przelotów, która podobnie jak przed rokiem będzie miała szansę zostać wzbogacona dodatkową atrakcją w postaci przelotów zmierzającego do ISS transportowego statku kosmicznego Dragon. Pora na szczegóły.

Choć tegoroczna jesień od samego początku przyzwyczaiła nas do wyraźnej dominacji aury pochmurnej przynosząc niestety powtórkę sprzed roku i choć cierpliwość wielu amatorów jest jak zwykle o tej porze roku mocno testowana, to czasem trochę tego pogodnego nieba również otrzymujemy - a wówczas warto być gotowym na to, co szykują nam grudniowe noce. Grudzień to okres najszybszych w roku zachodów Słońca. Na północnym wschodzie Dzienna Gwiazda chowa się pod horyzont już około godz. 15:00, na zachodzie około pół godziny później. Oznacza to, że we wielu miejscach już około 15:15-15:30 można wypatrywać pierwszych gwiazd na ciemniejącym szybko niebie, a skoro o tej porze widać już najjaśniejsze gwiazdy, to Międzynarodową Stację Kosmiczną tym bardziej - o ile tylko nad Polską występuje przelot w podobnym w czasie. Rozpoczynający się okres widoczności ISS potrwa od 29 listopada do 17 grudnia i stworzy możliwość ujrzenia orbitalnego domu astronautów ponad 30 razy.

Tak jak zawsze przypomnę, by z początkiem obserwacji odwrócić się twarzą ku niebu zachodniemu, na którym stacja ISS zacznie się uwidaczniać w postaci niezbyt jeszcze jasnego obiektu. Z każdą kolejną minutą blask stacji będzie ulegał wzrostowi tak jej elewacja nad horyzontem, aż do momentu kulminacji, gdzie następuje maksimum jasności w danym przelocie. Przy przelotach o długim czasie trwania (zazwyczaj tych pierwszych w danym wieczorze) ISS możemy śledzić po niebo wschodnie, nad którym wejdzie ona w strefę nocy orbitalnej i zgaśnie na naszych oczach, ale kiedy będzie to już drugi czy kolejny przelot tego samego wieczoru pamiętajmy, że czas widoczności stacji będzie znacznie krótszy, czasem rzędu kilkunastu sekund i ISS często będzie gasnąć zanim osiągnie niebo południowe, będąc widoczną tylko na zachodniej części nieba (lub tylko do południowej). Dla nowych czytelników wchodzących dopiero w temat, a korzystających z systemu Android przypominam dawną recenzję aplikacji ISS Detector, jak i recenzowany przed rokiem bardziej szczegółowy Heavens Above dla urządzeń mobilnych.

Szansa na bonus - Misja CRS-13 statku kosmicznego Dragon
W poniedziałek 4 grudnia planowany jest star kolejnej zaopatrzeniowej misji na Międzynarodową Stację Kosmiczną - CRS-13. Star statku Dragon zaplanowano na godz. 20:53 CET. W przypadku pomyślnego startu i braku problemów technicznych po dotarciu na orbitę połączenie z ISS powinno nastąpić 6 grudnia - czyniąc wtorek 5 grudnia wieczorem z dwoma przelotami ISS, podczas których będzie okazja ujrzenia statku Dragon z różnicą rzędu kilkudziesięciu sekund względem czasu przelotu Stacji. Przeloty 5 grudnia będą miały zatem szansę zostać urozmaicone obecnością Dragona, a że będą przebiegały wysoko nad horyzontem, widoczność każdego z obiektów będzie jeszcze wyraźniejsza.

Co ciekawe, kapsuła Dragon wykorzystana w tej misji, zostanie użyta po raz drugi - wcześniej dostarczyła wymagane zapasy dla astronautów na ISS realizując misję CRS-6. Podobnie kolejnego wykorzystania doczeka się pierwszy stopień rakiety Falcon-9, który poprzednio startował w misji CRS-11. W trakcie tego okresu widoczności ISS dojdzie również do odcumowania od Stacji rosyjskiego załogowego statku Sojuz MS-05 - powinno ono jednak nastąpić w godzinach porannych, o godz. 06:16 CET, z zaplanowanym lądowaniem w Kazachstanie o godz. 09:38 CET. Za sprawą takich godzin odłączenia od ISS i planowanego przyziemienia, Sojuza MS-05 nie będziemy mieli szansy dostrzec.

O ile moment przechwycenia Dragona przez ISS 6 grudnia opóźniony będzie do godzin wieczornych (dokładny czas planowanego przyłączenia nie jest na razie podawany), być może także dwa przeloty z 6 grudnia będą mogły stać się wzbogacone towarzystwem statku Dragon, tym razem już w znacznie mniejszej odległości względem ISS i widocznością równoczesną - gdy tylko pojawią się oficjalne komunikaty o dokładnym czasie przyłączenia, wpis zaktualizuję.

AKTUALIZACJA 01.12 / 12:30 CET
Start misji CRS-13 został oficjalnie przeniesiony z 4 na 8 grudnia. W chwili obecnej planuje się rozpoczęcie lotu w piątek 8 grudnia o godz. 19:20 CET, z przechwyceniem Dragona przez zrobotyzowany manipulator na ISS w niedzielę 10 grudnia o godz. 11:00 CET i następnie przyłączenie statku do Stacji o godz. 13:00 CET. Z perspektywy szans na obserwacje przelotów Dragona możemy to uznać za zmianę na korzyść, ponieważ start misji w piątkowy wieczór oznacza możliwość obserwacji przelotów w godzinach wieczornych soboty 9 grudnia - zamiast w środku tygodnia, co może stworzyć szanse obserwacji dla zdecydowanie większej liczby amatorów.

AKTUALIZACJA 06.12 / 23:30 CET
No to jeszcze na zakończenie dnia Świętego Mikołaja prezent w postaci dwóch wiadomości - dobrej i dobrej. Start misji Dragona CRS-13 został opóźniony z 8 na 12 grudnia na godz. 17:46 CET. Przechwycenie statku przez ISS powinno nastąpić 15 grudnia o godz. 12:00 CET, przyłączenie z kolei o godz. 14:00 CET. To wbrew pozorom jest dla nas dobra wiadomość mimo, że szansa na obserwacje przelotów Dragona zmierzającego ku Stacji przesuwa się z weekendu ponownie na środkowe dni tygodnia (13 i 14 grudnia). Jest to dobra wiadomość z uwagi na poniższe okoliczności:

Dzisiejszego dnia od Stacji odcumował inny statek transportowy - Cygnus, realizujący misję OA-5. Zanim ten kosmiczny statek zostanie wprowadzony do atmosfery 18 grudnia, gdzie zakończy się jego misja, przed nami 12 dniowy etap swobodnego lotu po orbicie niewiele różniącej się od ISS. Oznacza to, że aż do kresu widoczności ISS każdy przelot wzbogacony zostaje od dnia dzisiejszego szansą na obserwacje statku Cygnus w towarzystwie Stacji (!) jako słabszego od niej obiektu, wciąż jednak widocznego bezproblemowo nieuzbrojonym okiem, ale oczywiście każdego dnia separacja pomiędzy obiektami i różnica w czasie przelotów systematycznie będzie rosła.

Gdyby start Dragona już bez opóźnień nastąpił 12 grudnia, przeloty ISS z 13 i zwłaszcza 14 grudnia będą więc urozmaicone towarzystwem nie jednego, lecz dwóch statków kosmicznych - Cygnusa oddalającego się od ISS (dystans i różnica w czasie będą już najpewniej większe od wyczerpania znamion "przelotu jednoczesnego") i Dragona, który 15 grudnia ma do Stacji przycumować. Na razie nie skupiajmy się jednak zbytnio na Dragonie, który wciąż pozostaje na Ziemi, ale właśnie na Cygnusie, którego już od jutrzejszego popołudnia będziemy mieli szansę obserwować - na razie w porównywalnym czasie i na porównywalnej trajektorii co Międzynarodową Stację Kosmiczną.

AKTUALIZACJA 12.12 /16:50 CET
Start misji CRS-13 przełożony o kolejną dobę. Obecnie wyznaczony czas rozpoczęcia nowej misji statku Dragon to 13 grudnia, godz. 17:24 CET. W związku z tym odłożeniu o dobę ulega także planowany moment przechwycenia Dragona przez ISS i przyłączenia go do portu cumowniczego. Przechwycenie statku z zaopatrzeniem dla astronautów na Stacji powinno nastąpić 16 grudnia o godz. 12:00 CET, z kolei przyłączenie do ISS o 14:00 CET. Szanse na przeloty ISS z Dragonem przesuwają się więc na czwartkowe i piątkowe popołudnie, coraz bardziej zbliżając się do końca okresu widoczności ISS.

Przeloty ISS widoczne z Polski: listopad - grudzień 2017

Przejdź od razu do:
- Tydzień 1 (29.11 - 05.12.2017),
- Tydzień 2 (06.12 - 12.12.2017),
- Tydzień 3 (13.12 - 17.12.2017).

Tydzień 1 (29.11 - 05.12.2017)


29 lis -1,3 mag.
Początek - 17:26:51 10° SSE
Górowanie / kulminacja - 17:27:47 12° SSE
Koniec / wejście w cień - 17:27:47 12° SSE

30 lis -1,6 mag.
Początek - 18:08:49 10° SW
Górowanie / kulminacja - 18:10:16 20° SSW
Koniec / wejście w cień - 18:10:16 20° SSW

1 gru  -2 mag.
Początek - 17:17:00 10° SSW
Górowanie / kulminacja - 17:19:26 19° SSE
Koniec / wejście w cień - 17:20:03 18° SE

1 gru         -0,6 mag.
Początek - 18:52:16 10° WSW
Górowanie / kulminacja - 18:52:42 13° WSW
Koniec / wejście w cień - 18:52:42 13° WSW

2 gru        -1,4 mag.
Początek - 16:25:19 10° S
Górowanie / kulminacja - 16:27:00 13° SE
Koniec / wejście w cień - 16:28:41 10° ESE

2 gru  -2,5 mag.
Początek - 17:59:45 10° SW
Górowanie / kulminacja - 18:02:09 33° SSW
Koniec / wejście w cień - 18:02:09 33° SSW

3 gru           -2,5 mag.
Początek - 17:07:36 10° SW
Górowanie / kulminacja - 17:10:31 29° SSE
Koniec / wejście w cień - 17:11:47 22° ESE

3 gru        -1 mag.
Początek - 18:43:26 10° WSW
Górowanie / kulminacja - 18:44:26 18° WSW
Koniec / wejście w cień - 18:44:26 18° WSW

4 gru  -1,9 mag.
Początek - 16:15:38 10° SSW
Górowanie / kulminacja - 16:18:13 22° SSE
Koniec / wejście w cień - 16:20:49 10° E

4 gru         -3,2 mag.
Początek - 17:51:03 10° WSW
Górowanie / kulminacja - 17:54:02 48° S
Koniec / wejście w cień - 17:54:02 48° S

5 gru   -3 mag.
Początek - 16:58:44 10° SW
Górowanie / kulminacja - 17:01:52 41° SSE
Koniec / wejście w cień - 17:03:37 21° ESE

5 gru        -1,3 mag.
Początek - 18:34:52 10° W
Górowanie / kulminacja - 18:36:15 23° WSW
Koniec / wejście w cień - 18:36:15 23° WSW


Tydzień 2 (06.12 - 12.12.2017)


6 gru        -2,5 mag.
Początek - 16:06:30 10° SW
Górowanie / kulminacja - 16:09:29 32° SSE
Koniec / wejście w cień - 16:12:28 10° E

6 gru        -3,5 mag.
Początek - 17:42:25 10° WSW
Górowanie / kulminacja - 17:45:39 56° S
Koniec / wejście w cień - 17:45:50 55° SSE

7 gru         -3,3 mag.
Początek - 16:50:00 10° WSW
Górowanie / kulminacja - 16:53:13 52° S
Koniec / wejście w cień - 16:55:25 18° E

7 gru          -1,7 mag.
Początek - 18:26:17 10° W
Górowanie / kulminacja - 18:28:03 27° WSW
Koniec / wejście w cień - 18:28:03 27° WSW

8 gru          -3,3 mag.
Początek - 17:33:47 10° W
Górowanie / kulminacja - 17:39:46 53° S
Koniec / wejście w cień - 17:40:19 46° SSE

8 gru        -0,2 mag.
Początek - 17:36:32 10° W
Górowanie / kulminacja - 19:10:17 10° W
Koniec / wejście w cień - 19:10:17 10° W

9 gru          -3,3 mag.
Początek - 16:44:19 10° W
Górowanie / kulminacja - 16:47:33 56° S
Koniec / wejście w cień - 16:50:12 14° ESE

9 gru         -2,1 mag.
Początek - 18:20:44 10° W
Górowanie / kulminacja - 18:22:52 28° SW
Koniec / wejście w cień - 18:22:52 28° SW

10 gru -2,9 mag.
Początek - 17:28:27 10° W
Górowanie / kulminacja - 17:31:36 43° SSW
Koniec / wejście w cień - 17:32:49 29° SE

10 gru -0,4 mag.
Początek - 19:05:22 10° WSW
Górowanie / kulminacja - 19:05:29 11° WSW
Koniec / wejście w cień - 19:05:29 11° WSW

11 gru -3,1 mag.
Początek - 16:32:35 10° W
Górowanie / kulminacja - 16:35:48 52° S
Koniec / wejście w cień - 16:39:00 10° ESE

11 gru -1,9 mag.
Początek - 18:09:09 10° W
Górowanie / kulminacja - 18:11:52 24° SSW
Koniec / wejście w cień - 18:12:01 24° SSW

12 gru -2,2 mag.
Początek - 17:16:28 10° W
Górowanie / kulminacja - 17:19:27 32° SSW
Koniec / wejście w cień - 17:21:54 13° SE


Tydzień 3 (13.12 - 17.12)


13 gru -2,6 mag.
Początek - 16:23:52 10° W
Górowanie / kulminacja - 16:26:59 41° SSW
Koniec / wejście w cień - 16:30:06 10° SE

13 gru -1 mag.
Początek - 18:00:52 10° WSW
Górowanie / kulminacja - 18:02:53 15° SW
Koniec / wejście w cień - 18:04:37 11° S

14 gru -1,4 mag.
+ przelot statku Dragon zmierzającego ku ISS
Początek - 17:07:54 10° W
Górowanie / kulminacja - 17:10:31 22° SSW
Koniec / wejście w cień - 17:13:05 10° SSE

15 gru -1,8 mag.
+ przelot statku Dragon zmierzającego ku ISS
Początek - 16:15:09 10° W
Górowanie / kulminacja - 16:18:04 29° SSW
Koniec / wejście w cień - 16:20:59 10° SE

16 gru -0,7 mag.
Początek - 16:59:42 10° WSW
Górowanie / kulminacja - 17:01:25 14° SW
Koniec / wejście w cień - 17:03:07 10° S

17 gru -0,8 mag.
Początek - 16:06:34 10° W
Górowanie / kulminacja - 16:09:01 20° SSW
Koniec / wejście w cień - 16:11:28 10° SSE


Podane koordynaty mogą nieznacznie różnić się w zależności od lokalizacji obserwatora. Aby ustalić czasy dla własnej lokalizacji, warto wykorzystać serwis Heavens-Above lub którąś z wspomnianych wyżej aplikacji. Czasowo różnice na terenie samej Polski nie są znaczne i wynoszą zwykle po kilka-kilkanaście sekund, za to bardziej są one odczuwalne przy elewacji ISS zależnej od szerokości geograficznej - im bardziej południowe województwa, tym wyższa elewacja nad horyzontem w trakcie kulminacji danego przelotu. Powyższe sortowanie według: data i jasność maksymalna wyrażona w mag., zwykle o wartościach ujemnych, godz. początku przelotu, elewacja (wysokość nad horyzontem wyrażona w stopniach) i azymut, godz. maksimum, elewacja i azymut, godz. zakończenia przelotu, elewacja i azymut.



Bądź na bieżąco ze zjawiskami astronomicznymi i zapleczem amatora astronomii - dołącz do stałych czytelników bloga na Facebooku lub GooglePlus.

2 komentarze:

  1. Zobaczymy co da się zobaczyć... Dzięki za koordynaty.

    OdpowiedzUsuń
  2. Fajnie w moje urodziny Dragon będzie cumował :)

    OdpowiedzUsuń

Zainteresował Ciebie wpis? Masz własne spostrzeżenia? Chcesz dołączyć do dyskusji lub rozpocząć nową? Śmiało! :-)
Jak możesz zostawić komentarz? - Instrukcja
Pamiętaj o Polityce komentarzy

W komentarzach możesz stosować podstawowe tagi HTML w znacznikach <> jak b, i, a href="link"