sobota, 24 listopada 2018

Widoczność ISS (listopad - grudzień 2018)

Nadeszła pora na ostatni w 2018 roku okres wieczornej widoczności Międzynarodowej Stacji Kosmicznej na polskim niebie. Jako, że przed nami finałowa seria przelotów w roku, pory ich obserwacji z uwagi na najwcześniejsze zachody Słońca będą maksymalnie przesunięte ku wczesnym godzinom popołudniowym. Nie rzadko Stację będziemy mogli zaobserwować już krótko po 16:00, a w przypadku tego okresu widoczności mamy szansę na dwa potencjalne dodatki w postaci zmierzającego ku ISS rosyjskiego statku załogowego Sojuz MS-11 z trójką kosmonautów na pokładzie oraz amerykańskiego prywatnego statku transportowego Dragon w ramach misji komercyjnego dostarczania zaopatrzenia dla ISS realizowanej przez SpaceX.

I właśnie od tych atrakcji dodatkowych warto rozpocząć omawianie widoczności ISS na grudzień, ponieważ o ile wszystko pójdzie zgodnie z planem, to rosyjskiego Sojuza MS-11 powinniśmy ujrzeć na niebie w dosłownie nieco ponad ostatnią godzinę przed dokowaniem do Stacji. Oznaczać to będzie bardzo niewielki już dystans rzędu kilkunastu stopni pomiędzy każdym z obiektów i jednoczesny przelot zarówno ISS jak i Sojuza, z różnicą w czasie rzędu kilkunastu sekund. Start rakiety Sojuz-FG z kosmodromu w Kazachstanie zaplanowany jest na 3 grudnia na godz.12:31 CET. Przycumowanie Sojuza MS-11 do ISS powinno nastąpić o 18:30 CET, zatem będzie to podejście do Stacji w trybie szybkim, 6-godzinnym a nie dwudniowym. Ostatni przelot ISS nad Polską przed dokowaniem Sojuza wystąpi między 17:09 a 17:15 CET, zatem jedynie 75 minut przed połączeniem się rosyjskiego statku ze Stacją. Kolejny przelot - między 18:45 a 18:47 w przypadku planowo przeprowadzonego dokowania, wystąpi kwadrans po przycumowaniu. Warto zatem ściskać kciuki za sprzyjającą aurę nie tylko przez cały okres widoczności, ale zwłaszcza właśnie 3 grudnia.

Z kolei dzień później, 4 grudnia o godz. 19:38 CET z Przylądka Canaveral wystartować powinna rakieta Falcon 9R ze statkiem Dragon w misji CRS-16. Zaopatrzenie dla załogi Międzynarodowej Stacji Kosmicznej znajdujące się na pokładzie Dragona, trafić powinno do orbitalnego przyczółku astronautów po dwóch dobach. Przechwycenie statku robotycznym manipulatorem ISS planowane jest na 6 grudnia około godz. 12:00, przyłączenie do Stacji około 14:40 CET. Taki plan lotu stwarza możliwość zaobserwowania statku Dragon nieopodal czasu przelotów ISS wieczorem 5 grudnia, z różnicą plus minus kilku minut względem Stacji, ale o porównywalnej trajektorii na tle gwiazd. W przeciwieństwie do Sojuza MS-11 tutaj nie będzie można mówić o przelocie jednoczesnym obu obiektów, ale z kolei to co będzie łączyć oba statki to ich łatwa dostrzegalność nawet z terenów miejskich. Oba z nich o jasności około +3 mag. stanowić będą obiekty wyraźnie ciemniejsze od lśniącej ISS, ale i tak dostrzegalne szybko nieuzbrojonym okiem.

Wracając do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, w rozpoczynającym się okresie widoczności trwającym do połowy grudnia czeka na nas pełne 30 przelotów dostrzegalnych z Polski (w przypadku województw południowych ich liczba zawsze jest nieco wyższa względem północnych), podczas których ISS osiągać będzie często jasność powyżej -3,0 mag. i mknąc na tle późnojesiennych gwiazdozbiorów. Nie da się jednak ukryć, że tylko część z nich, zwłaszcza należących do drugiego tygodnia tego okresu widoczności należeć będzie do najbardziej emocjonującychPrzypominam jak za każdym razem, aby z początkiem obserwacji odwrócić się twarzą ku niebu zachodniemu, na którym to stacja ISS zacznie się uwidaczniać w postaci niezbyt jeszcze jasnego obiektu. Z każdą kolejną minutą blask stacji będzie ulegał wzrostowi tak jej elewacja nad horyzontem, aż do momentu kulminacji, gdzie następuje maksimum jasności w danym przelocie. Przy przelotach o długim czasie trwania (zazwyczaj tych pierwszych w danym wieczorze) ISS możemy śledzić po niebo wschodnie, nad którym wejdzie ona w strefę nocy orbitalnej i zgaśnie na naszych oczach, ale kiedy będzie to już drugi czy kolejny przelot tego samego wieczoru pamiętajmy, że czas widoczności stacji będzie znacznie krótszy, niekiedy rzędu kilkunastu sekund i ISS często będzie gasnąć zanim osiągnie niebo południowe, będąc widoczną tylko na zachodniej części nieba (lub tylko do południowej).

Dla nowych czytelników wchodzących dopiero w temat, a korzystających z systemu Android przypominam dawne recenzje aplikacji ➨ ISS Detector, jak i bardziej szczegółowy ➨ Heavens Above dla urządzeń mobilnych.

AKTUALIZACJA 04.12
Start rakiety Falcon został opóźniony o dobę. Obecny termin to środa 5 grudnia na godzinę 19:16 CET z przyłączeniem do ISS planowanym w piątek 7 grudnia. Oznacza to, że popołudnie z dwoma przelotami Dragona także przesuwa się o dobę, zatem w chwili obecnej widoczności tego prywatnego statku kosmicznego spodziewać możemy się w czwartek po południu.

AKTUALIZACJA 06.12
Dragon pomyślnie dotarł na orbitę rozpoczynając trzydniowy lot ku ISS. Połączenie ze Stacją planowane jest na sobotę 8 grudnia na 12:00 CET, a przyłączenie do portu cumowniczego 14:30 CET. Oznacza to, że najbliższe dwa popołudnia - 6 i 7 grudnia przyniosą widoczność Dragona w czasie podobnym do ISS (z różnicą kilku minut), jednak w piątek dystans ten ulegnie pewnemu zmniejszeniu.



Przeloty ISS widoczne z Polski: listopad - grudzień 2018


Przejdź od razu do:
- Tydzień 1 (26.11 - 02.12.2018),
- Tydzień 2 (03 - 09.12.2018),
- Tydzień 3 (10 - 15.12.2018).

Tydzień 1 (26.11-02.12.2018)


26 lis -1,1 mag.
Początek - 18:26:32 10° SSW
Górowanie/kulminacja - 18:27:09 14° SSW
Koniec/wejście w cień - 18:27:09 14° SSW

27 lis -1,9 mag.
Początek - 17:34:57 10° SSW
Górowanie/kulminacja - 17:37:11 19° SSE
Koniec/wejście w cień - 17:37:11 19° SSE

28 lis -1,4 mag.
Początek - 16:43:48 10° S
Górowanie/kulminacja - 16:45:25 13° SE
Koniec/wejście w cień - 16:47:03 10° ESE

28 lis -1,8 mag.
Początek - 18:18:13 10° SW
Górowanie/kulminacja - 18:19:50 24° SSW
Koniec/wejście w cień - 18:19:50 24° SSW

29 lis -2,6 mag.
Początek - 17:26:20 10° SW
Górowanie/kulminacja - 17:29:13 29° SSE
Koniec/wejście w cień - 17:29:46 27° SE

29 lis -0,4 mag.
Początek - 19:02:10 10° WSW
Górowanie/kulminacja - 19:02:25 12° WSW
Koniec/wejście w cień - 19:02:25 12° WSW

30 lis -2 mag.
Początek - 16:34:38 10° SSW
Górowanie/kulminacja - 16:37:12 21° SSE
Koniec/wejście w cień - 16:39:39 11° E

30 lis -2,4 mag.
Początek - 18:10:05 10° WSW
Górowanie/kulminacja - 18:12:18 35° SW
Koniec/wejście w cień - 18:12:18 35° SW

1 gru -3 mag.
Początek - 17:18:01 10° SW
Górowanie/kulminacja - 17:21:08 41° SSE
Koniec/wejście w cień - 17:22:09 31° ESE

1 gru -0,7 mag.
Początek - 18:54:10 10° W
Górowanie/kulminacja - 18:54:49 15° W
Koniec/wejście w cień - 18:54:49 15° W

2 gru -2,5 mag.
Początek - 16:26:04 10° SW
Górowanie/kulminacja - 16:29:02 32° SSE
Koniec/wejście w cień - 16:31:59 10° E

2 gru -3 mag.
Początek - 18:02:00 10° WSW
Górowanie/kulminacja - 18:04:39 47° SW
Koniec/wejście w cień - 18:04:39 47° SW

Tydzień 2 (03-09.12.2018)


3 gru -3,3 mag.
+ przelot załogowego statku Sojuz MS-11 z dokowaniem zaplanowanym na 18:31 CET

Początek - 17:09:51 10° WSW
Górowanie/kulminacja - 17:13:03 52° S
Koniec/wejście w cień - 17:14:28 28° ESE

3 gru  -0,9 mag.
Początek - 18:46:09 10° W
Górowanie/kulminacja - 18:47:08 18° W
Koniec/wejście w cień - 18:47:08 18° W

4 gru  -3 mag.
Początek - 16:17:45 10° WSW
Górowanie/kulminacja - 16:20:52 44° SSE
Koniec/wejście w cień - 16:24:01 10° E

4 gru  -3,3 mag.
Początek - 17:53:56 10° W
Górowanie/kulminacja - 17:56:57 52° SSW
Koniec/wejście w cień - 17:56:57 52° SSW

5 gru -3,4 mag.
Początek - 17:01:43 10° W
Górowanie/kulminacja - 17:04:56 56° S
Koniec/wejście w cień - 17:06:48 22° ESE

5 gru -1,2 mag.
Początek - 18:38:07 10° W
Górowanie/kulminacja - 18:39:28 20° WSW
Koniec/wejście w cień - 18:39:28 20° WSW

6 gru -3,2 mag.
+ przelot transportowego statku Dragon (CRS-16)
Początek - 16:09:31 10° WSW
Górowanie/kulminacja - 16:12:43 54° S
Koniec/wejście w cień - 16:15:56 10° E

6 gru -3 mag.
+ przelot transportowego statku Dragon (CRS-16)
Początek - 17:45:50 10° W
Górowanie/kulminacja - 17:48:59 43° SSW
Koniec/wejście w cień - 17:49:21 41° S

7 gru -3,1 mag.
+ przelot transportowego statku Dragon (CRS-16)
Początek - 16:53:35 10° W
Górowanie/kulminacja - 16:56:46 51° S
Koniec/wejście w cień - 16:59:17 15° ESE

7 gru -1,4 mag.
+ przelot transportowego statku Dragon (CRS-16)
Początek - 18:30:10 10° W
Górowanie/kulminacja - 18:31:57 21° SW
Koniec/wejście w cień - 18:31:57 21° SW

8 gru -2,3 mag.
Początek - 17:37:46 10° W
Górowanie/kulminacja - 17:40:43 31° SSW
Koniec/wejście w cień - 17:41:59 23° SSE

9 gru -2,6 mag.
Początek - 16:45:26 10° W
Górowanie/kulminacja - 16:48:31 40° SSW
Koniec/wejście w cień - 16:51:37 10° SE

9 gru -1,1 mag.
Początek - 18:22:30 10° WSW
Górowanie/kulminacja - 18:24:25 15° SW
Koniec/wejście w cień - 18:24:49 14° SSW

Tydzień 3 (10-15.12.2018)


10 gru -1,4 mag.
Początek - 17:29:47 10° W
Górowanie/kulminacja - 17:32:20 21° SSW
Koniec/wejście w cień - 17:34:51 10° SSE

11 gru -1,8 mag.
Początek - 16:37:17 10° W
Górowanie/kulminacja - 16:40:10 28° SSW
Koniec/wejście w cień - 16:43:02 10° SE

12 gru -0,7 mag.
Początek - 17:22:14 10° WSW
Górowanie/kulminacja - 17:23:47 13° SW
Koniec/wejście w cień - 17:25:21 10° S

13 gru -0,9 mag.
Początek - 16:29:18 10° WSW
Górowanie/kulminacja - 16:31:41 19° SSW
Koniec/wejście w cień - 16:34:03 10° SSE

15 gru -0,2 mag.
Początek - 16:22:01 10° WSW
Górowanie/kulminacja - 16:23:03 11° SW
Koniec/wejście w cień - 16:24:04 10° SSW


Powyższe koordynaty obliczone zostały dla Pomorza Gdańskiego dzięki Heavens Above. Odsyłam tam lub do któregoś wspomnianego wcześniej programu na Androida w razie chęci ustalenia dokładnych czasów przelotów dla własnej miejscowości. W porównaniu z powyższą listą różnice na terenie Polski nie będą oczywiście duże (rzędu kilku-kilkunastu sekund), większa rozbieżność wystąpi zaś w przypadku jasności ISS (rosnącej ku południowym lokalizacjom) i jej trajektorii na tle gwiazd. Wraz z niższą szerokością geograficzną i bardziej południowymi województwami, tym wyższa będzie elewacja Stacji nad horyzontem. Uszeregowane powyżej czasy według następującego porządku: data i orientacyjna jasność (wyrażona w magnitudo); godzina początku dostrzegalności przelotu i azymut wraz z elewacją (wysokością nad horyzontem) wyrażoną w stopniach; godzina maksymalnej jasności w danym przelocie i azymut wraz z elewacją oraz godzina krańcowego momentu widoczności przelotu wraz z azymutem i elewacją.

  f   Bądź na bieżąco z tekstami, zjawiskami astronomicznymi, alarmami zorzowymi i wszystkim co ważne dla amatora astronomii - dołącz do stałych czytelników bloga na Facebooku, obserwuj blog na Twitterze bądź zapisz się do subskrybentów kwartalnego Newslettera.

3 komentarze:

  1. dzisiaj rano ogodz 5.55 było widoczne mocne stałe i nie ruchome światło naa poludniowym niebie nieco
    na lewo pod księżycem widoczne gołym okiem swiaatło było najjaśniejsze co to moglo być

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Na południowym niebie od jakiegoś czasu widać Wenus. Polecam program darmowy Stelarium na komputer - pokazujący jakie obiekty widać na niebie w danej chwili.

      Usuń

Zainteresował Ciebie wpis? Masz własne spostrzeżenia? Chcesz dołączyć do dyskusji lub rozpocząć nową? Śmiało! :-)
Jak możesz zostawić komentarz? - Instrukcja
Pamiętaj o Polityce komentarzy

W komentarzach możesz stosować podstawowe tagi HTML w znacznikach <> jak b, i, a href="link"