sobota, 23 listopada 2019

Widoczność ISS (listopad - grudzień 2019)

Od dzisiaj wkraczamy w ostatni już w tym roku, a nawet w tej dekadzie 2010-2019 okres widoczności Międzynarodowej Stacji Kosmicznej o porze wieczornej - właściwie można by rzec popołudniowej. Przed nami ostatnia seria dostrzegalnych z Polski przelotów, która - jeśli dobrze pójdzie - będzie miała szansę zostać wzbogacona dwiema dodatkowymi atrakcjami w postaci przelotów zmierzających do ISS transportowych statków kosmicznych - Dragona w misji CRS-19 i Progressa MS-13. Pora na szczegóły.

Powoli wchodzimy w okres najszybszych w roku zachodów Słońca. Już nawet na początku grudnia, jeszcze trzy tygodnie przed przesileniem zimowym, na północnym wschodzie Dzienna Gwiazda chowa się pod horyzont już około godz. 15:00, na zachodzie około pół godziny później. Oznacza to, że we wielu miejscach już około 15:30 można wypatrywać pierwszych gwiazd na ciemniejącym szybko niebie, a skoro o tej porze widać już najjaśniejsze gwiazdy, to Międzynarodową Stację Kosmiczną tym bardziej - o ile tylko nad Polską występuje przelot w podobnym w czasie. Rozpoczynający się okres widoczności ISS potrwa od 23 listopada do 12 grudnia i stworzy możliwość ujrzenia orbitalnego domu astronautów ponad 30 razy. W województwach najbardziej wysuniętych ku południu będzie ich jak zwykle nieco więcej przez odrobinę dłuższy czas w kalendarzu, co już najlepiej każdy zweryfikuje sam wedle własnych potrzeb korzystając z Heavens Above lub dedykowanej aplikacji.

Tak jak zawsze przypomnę, by z początkiem obserwacji odwrócić się twarzą ku niebu zachodniemu, na którym stacja ISS zacznie się uwidaczniać w postaci niezbyt jeszcze jasnego obiektu. Z każdą kolejną minutą blask stacji będzie ulegał wzrostowi tak jej elewacja nad horyzontem, aż do momentu kulminacji, gdzie następuje maksimum jasności w danym przelocie. Przy przelotach o długim czasie trwania (zazwyczaj tych pierwszych w danym wieczorze) ISS możemy śledzić po niebo wschodnie, nad którym wejdzie ona w strefę nocy orbitalnej i zgaśnie na naszych oczach, ale kiedy będzie to już drugi czy kolejny przelot tego samego wieczoru pamiętajmy, że czas widoczności stacji będzie znacznie krótszy, czasem rzędu kilkunastu sekund i ISS często będzie gasnąć zanim osiągnie niebo południowe, będąc widoczną tylko na zachodniej części nieba (lub tylko do południowej).


Progress MS-13 i Dragon CRS-19
Aktualizacja (1): 01.12 12:50 CET
Aktualizacja (2): 05.12 15:15 CET
Aktualizacja (3): 05.12 19:30 CET
Aktualizacja (4): 06.12 20:00 CET

W niedzielę 1 grudnia o 12:30 CET (1) piątek 6 grudnia o 10:34 CET planowany jest start statku kosmicznego Progress MS-13. (4) Start odbył się zgodnie z planem. Dostarczy  on kolejne zaopatrzenie dla stałej załogi ISS, do której przycumować ma we wtorek 3 grudnia o 14:40 CET (1) w poniedziałek 9 grudnia o 11:38 CET. Oznacza to, że popołudniami 7 i 8 grudnia, z naciskiem na 8 grudnia pojawi się okazja obserwacji przelotów Progressa, jednak większe podobieństwo czasu przelotów rosyjskiego statku i Międzynarodowej Stacji Kosmicznej wystąpi dopiero 8 grudnia. O ile procedura podejścia do ISS nie ulegnie komplikacjom i dokowanie wystąpi o zaplanowanym czasie, pierwszy przelot ISS 9 grudnia nad Polską będzie miał miejsce już 6 godzin po dokowaniu Progressa.

Z kolei w środę 4 grudnia na godz. 18:51 CET (2) czwartek 5 grudnia na godz. 18:29 CET wyznaczony został start rakiety Falcon-9 ze statkiem transportowym Dragon do misji CRS-19. (3) Start odbył się planowo. Plan lotu według następujących terminów: przechwycenie robotycznym manipulatorem na ISS nastąpić powinno w niedzielę 8 grudnia około godz. 12:00, a przyłączenie do portu cumowniczego około 14:30 CET. To sprawia, że przeloty ISS w czwartkowe popołudnie (2)piątkowe i sobotnie popołudnie 6 i 7 grudnia będą przelotami, podczas których można będzie pokusić się o polowanie na Dragona, jednak z uwagi na wciąż spore około 18-godzinne wyprzedzenie względem planowanego czasu połączenia z ISS nawet w trakcie drugiego popołudnia (7 grudnia) trudno będzie tu liczyć na jednoczesny przelot obu obiektów. Zwykle różnica w czasie może wówczas wynosić orientacyjnie od kilkudziesięciu sekund do 2-3 minut między pojawieniem się Stacji i Dragona.

Niestety nie załapiemy się jako Polska na potencjalny pierwszy w historii przelot statku Starliner produkowanego przez Boeinga, który swój dziewiczy lot testowy (bezzałogowy) ma odbyć 17 grudnia, by po dwóch dobach przycumować do ISS. Będzie to w tydzień po zakończeniu okresu wieczornej widoczności ISS, choć z uwagi iż będzie to debiut nowego statku, niewykluczone że dojdzie jeszcze do jakichś przesunięć terminu startu, a wówczas może zaistnieć szansa na pokrycie się tej demonstracyjnej misji z ostatnim w roku okresem widoczności porannej ISS, startującym w Polsce od 20 grudnia. Gdyby start został opóźniony do ostatniej dekady miesiąca, w drodze wyjątku opublikowany zostanie tekst poświęcony porannej widoczności ISS. Na razie jednak skupmy się na szansach dawanych nam przez planowane loty Progressa MS-13 i Dragona CRS-19.

O postępie przygotowań co do wspomnianych lotów będę wspominać w aktualizacjach tego tekstu tradycyjnym już tutaj sposobem oraz przez powiadomienia na fejsbukowym profilu bloga i ćwierkając na Twitterze.

Posiadacze telefonów z Androidem mogą się wspomóc w obserwacjach recenzowanymi dawniej na blogu aplikacjami ISS Detector tudzież bardziej rozbudowanym Heavens Above. Poniżej orientacyjny harmonogram dostrzegalnych przelotów z Pomorza; wszystkie godziny podane są według strefy CET (czas środkowoeuropejski) obowiązujący aktualnie w Polsce.


Możesz przejść od razu do:
- Tydzień 1 (23 - 29.11.2019),
- Tydzień 2 (30.11 - 06.12.2019),
- Tydzień 3 (07 - 12.12.2019).

Tydzień 1 (23 - 29.11.2019)


23 lis -1,2 mag.
Początek - 17:43:01 10° S
Górowanie / kulminacja-   17:43:39 12° SSE
Koniec / wejście w cień - 17:43:39 12° SSE

24 lis -1,2 mag.
Początek - 18:29:20 10° SW
Górowanie / kulminacja-   18:30:14 16° SSW
Koniec / wejście w cień - 18:30:14 16° SSW

25 lis -2,1 mag.
Początek - 17:41:19 10° SSW
Górowanie / kulminacja-   17:43:49 22° SSE
Koniec / wejście w cień - 17:43:49 22° SSE

26 lis -1,7 mag.
Początek - 16:53:30 10° S
Górowanie / kulminacja-   16:55:44 17° SE
Koniec / wejście w cień - 16:57:22 13° ESE

26 lis -1,6 mag.
Początek - 18:28:42 10° WSW
Górowanie / kulminacja-   18:30:16 24° SW
Koniec / wejście w cień - 18:30:16 24° SW

27 lis -2,9 mag.
Początek - 17:40:26 10° SW
Górowanie / kulminacja-   17:43:32 36° SSE
Koniec / wejście w cień - 17:43:45 35° SSE

28 lis -2,4 mag.
Początek - 16:52:15 10° SW
Górowanie / kulminacja-   16:55:11 28° SSE
Koniec / wejście w cień - 16:57:11 16° ESE

28 lis -1,8 mag.
Początek - 18:28:16 10° WSW
Górowanie / kulminacja-   18:30:05 28° WSW
Koniec / wejście w cień - 18:30:05 28° WSW

29 lis -3,4 mag.
Początek - 17:39:52 10° WSW
Górowanie / kulminacja-   17:43:08 50° S
Koniec / wejście w cień - 17:43:30 47° SE

29 lis -0,1 mag.
Początek - 19:16:23 10° W
Górowanie / kulminacja-   19:16:24 10° W
Koniec / wejście w cień - 19:16:24 10° W


Tydzień 2 (30.11 - 06.12.2019)


30 lis -2,9 mag.
Początek - 16:51:31 10° WSW
Górowanie / kulminacja-   16:54:42 42° SSE
Koniec / wejście w cień - 16:56:54 18° E

30 lis -1,8 mag.
Początek - 18:27:54 10° W
Górowanie / kulminacja-   18:29:48 29° WSW
Koniec / wejście w cień - 18:29:48 29° WSW

1 gru -2,5 mag.
Początek - 16:03:13 10° SW
Górowanie / kulminacja-   16:06:17 34° SSE
Koniec / wejście w cień - 16:09:23 10° E

1 gru -3,5 mag.
Początek - 17:39:26 10° WSW
Górowanie / kulminacja-   17:42:45 57° S
Koniec / wejście w cień - 17:43:12 51° SE

1 gru -0,1 mag.
Początek - 19:16:04 10° W
Górowanie / kulminacja-   19:16:05 10° W
Koniec / wejście w cień - 19:16:05 10° W

2 gru -3,3 mag.
Początek - 16:50:58 10° WSW
Górowanie / kulminacja-   16:54:16 54° S
Koniec / wejście w cień - 16:56:36 18° E

2 gru -1,8 mag.
Początek - 18:27:33 10° W
Górowanie / kulminacja-   18:29:30 29° WSW
Koniec / wejście w cień - 18:29:30 29° WSW

3 gru -3 mag.
Początek - 16:02:32 10° WSW
Górowanie / kulminacja-   16:05:47 49° SSE
Koniec / wejście w cień - 16:09:04 10° E

3 gru -3,2 mag.
Początek - 17:39:02 10° W
Górowanie / kulminacja-   17:42:19 52° S
Koniec / wejście w cień - 17:42:55 44° SSE

4 gru -3,3 mag.
Początek - 16:50:31 10° W
Górowanie / kulminacja-   16:53:49 56° S
Koniec / wejście w cień - 16:56:24 15° ESE

4 gru -1,7 mag.
Początek - 18:27:13 10° W
Górowanie / kulminacja-   18:29:18 26° SW
Koniec / wejście w cień - 18:29:18 26° SW

5 gru -3,2 mag.
Początek - 16:02:01 10° WSW
Górowanie / kulminacja-   16:05:18 57° S
Koniec / wejście w cień - 16:08:37 10° E

5 gru -2,6 mag.
Początek - 17:38:38 10° W
Górowanie / kulminacja-   17:41:48 38° SSW
Koniec / wejście w cień - 17:42:50 30° SSE

6 gru -2,8 mag.
Początek - 16:50:04 10° W
Górowanie / kulminacja-   16:53:18 46° SSW
Koniec / wejście w cień - 16:56:27 11° ESE

6 gru -1,3 mag.
Początek - 18:27:07 10° WSW
Górowanie / kulminacja-   18:29:22 19° SW
Koniec / wejście w cień - 18:29:22 19° SW


Tydzień 3 (07 - 12.12.2019)


7 gru -3 mag.
Początek - 16:01:30 10° W
Górowanie / kulminacja-   16:04:47 53° S
Koniec / wejście w cień - 16:08:04 10° ESE

7 gru -1,7 mag.
Początek - 17:38:19 10° W
Górowanie / kulminacja-   17:41:08 25° SSW
Koniec / wejście w cień - 17:43:07 15° SSE

8 gru -2 mag.
Początek - 16:49:38 10° W
Górowanie / kulminacja-   16:52:41 32° SSW
Koniec / wejście w cień - 16:55:43 10° SE

9 gru -0,8 mag.
Początek - 17:38:25 10° WSW
Górowanie / kulminacja-   17:40:18 14° SW
Koniec / wejście w cień - 17:42:11 10° S

10 gru -1 mag.
Początek - 16:49:24 10° W
Górowanie / kulminacja-   16:51:54 19° SSW
Koniec / wejście w cień - 16:54:24 10° SSE

12 gru -0,2 mag.
Początek - 16:50:14 10° SW
Górowanie / kulminacja-   16:50:56 10° SW
Koniec / wejście w cień - 16:51:38 10° SSW


Podane koordynaty będą się zawsze nieznacznie różnić w zależności od dokładnej lokalizacji obserwatora i nie dotyczą jednakowo wszystkich regionów Polski - różnice te nie są jednak znaczne i ograniczają się do kilkunastu-kilkudziesięciu sekund. Bardziej natomiast uwidaczniać się będą różnice w wysokości ISS nad horyzontem rzutujące jednocześnie na jasność maksymalną Stacji w konkretnym przelocie. Wraz z bardziej południową szerokością geograficzną rosnąć o odpowiednią ilość stopni będzie elewacja ISS jednocześnie z nieco wyższą od podanych wyżej jasności (przeważnie ujemnych) wyrażonych w magnitudo. Aby ustalić czasy dla swojej lokalizacji można posiłkować się poprzez Heavens Above lub choćby wspomniane wyżej aplikacje mogące dzięki sygnałowi GPS z urządzenia mobilnego obliczyć czasy przelotów maksymalnie dokładnie na ile będzie na to pozwalała precyzja samego urządzenia.

Sortowanie podanych przelotów według: data i jasność maksymalna wyrażona w mag., godzina początku przelotu lub momentu, od którego ISS stanie się oświetlona (przy przelotach porannych), elewacja wyrażona w stopniach nad horyzontem i azymut, następnie maksimum, również z elewacją i azymutem, na końcu moment zakończenia widoczności przelotu, elewacja i azymut.


  f    t   Bądź na bieżąco z tekstami, zjawiskami astronomicznymi, alarmami zorzowymi i wszystkim co ważne dla amatora astronomii - dołącz do stałych czytelników bloga na Facebooku, obserwuj blog na Twitterze bądź zapisz się do subskrybentów kwartalnego Newslettera.

W oparciu o harmonogram lotów na łamach SpaceflightNow i koordynaty obliczone przez Heavens Above.

9 komentarzy:

  1. ?? Z efemerydami to chodzi zapewne o czas zimowy (CET = UTC+1), a nie letni (CEST = UTC+2). Przecież niedawno zmienialiśmy letni na zimowy i godzinkę dłużej spaliśmy, chyba, że coś przeoczyłem? ;-)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dzięki! Godziny są poprawne, po prostu szablon roboczy na potrzeby tej serii mam jeden (dla lata) i nie zmieniłem tego fragmentu. Za to w rozdziale poświęconym Progressowi i Dragonowi pisałem w oparciu o najnowszy grafik i jak widać strefa CET była dzięki temu od razu... :-)

      Usuń
    2. Tak się domyślałem, że to kalka i przeoczenie. ;-) I tak WIELKI SZACUN dla ciebie Tomek za to, że prowadzisz przez tyle lat tak ciekawie tego bloga!

      Usuń
  2. Start Falcona 9 z Dragonem CRS-19 na pokładzie przełożony z powodu wiatru na 5 grudnia 18:29:23 CET. Więc będzie go można oglądać na niebie jako marudera gdzieś za ISS w trochę późniejszym terminie.

    TUTAJ będzie można oglądać na żywo transmisję ze startu!

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Jeśli dojdzie do startu jw., to Dragon zostanie przechwycony przez ramię robotyczne na ISS 8 grudnia ok 12:00 CET. Czyli chyba najkorzystnej byłoby obserwować Smoka 7 grudnia, lecącego jednak mimo wszystko gdzieś dalej za ISS (na ok 17 godzin przed przechwyceniem), najlepiej przy pierwszym, długim przelocie ISS tego dnia.

      Usuń
  3. Falcon 9 z Dragonem CES-19 wystartował dzisiaj. Wszystko przebiegło poprawnie, teraz potrzebna tylko stosowna pogoda i w sobotę można będzie spróbować zapolować na ISS i Dragona (TUTAJ podałem więcej szczegółów)

    OdpowiedzUsuń
  4. Próbował Ktoś obserwować wczoraj (7 grudnia) Dragona CRS-19? U mnie niestety było całkowite zachmurzenie! Z tego co pokazuję dane TLE, to Dragon leciał wczoraj na ok. 8 min (czasu) przed ISS, a nie za stacją!

    Jeśli chodzi o dzisiejsze (8 grudnia) obserwacje, zmierzającego do ISS Progressa MS-13 (dokowanie jutro), to niestety szału nie ma! Na spektakularne widowisko nie mamy co liczyć. Temat tylko dla zapalczywych obserwatorów, ;) bo przy dzisiejszym przelocie stacji Progress MS-13 na niecałe 17 godz. przed dokowaniem będzie leciał dopiero ok. 21 min (czasu) po przelocie ISS! Więcej szczegółów podałem TUTAJ

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. A było gdzieś w ogóle pogodnie? :-( Coraz bardziej mam wrażenie, że nastawianie się na jakiekolwiek wydarzenia na niebie między listopadem a marcem jest bez sensu. No, tak naprawdę tak nie myślę, ale ileż można. Wyżu pobył z nami dobę w czwartek, potem nawalanka między stratusem a stratusem.

      Usuń

Zainteresował Ciebie wpis? Masz własne spostrzeżenia? Chcesz dołączyć do dyskusji lub rozpocząć nową? Śmiało! :-)
Jak możesz zostawić komentarz? - Instrukcja
Pamiętaj o Polityce komentarzy

W komentarzach możesz stosować podstawowe tagi HTML w znacznikach <> jak b, i, a href="link"