piątek, 20 listopada 2020

Widoczność ISS (listopad - grudzień 2020)

Przed nami ostatni już w 2020 roku okres widoczności Międzynarodowej Stacji Kosmicznej o porze wieczornej - a może jeszcze trafniej byłoby stwierdzić, że wręcz o porze popołudniowej. Przed nami ostatnia seria dostrzegalnych z Polski przelotów o tak dogodnych godzinach, która - jeśli dobrze pójdzie - będzie miała szansę zostać wzbogacona atrakcją w postaci przelotu zmierzającego do ISS pierwszego transportowego statku kosmicznego Cargo Dragon w misji CRS-21, ale o atrakcję tę nie będzie jednak łatwo. Pora na szczegóły.

Powoli wchodzimy w okres najszybszych w roku zachodów Słońca. Już nawet na początku grudnia, jeszcze trzy tygodnie przed przesileniem zimowym, na północnym wschodzie Dzienna Gwiazda chowa się pod horyzont już około godz. 15:00, na zachodzie około pół godziny później. Oznacza to, że we wielu miejscach już około 15:30 można wypatrywać pierwszych gwiazd na ciemniejącym szybko niebie, a skoro o tej porze widać już najjaśniejsze gwiazdy, to Międzynarodową Stację Kosmiczną tym bardziej - o ile tylko nad Polską występuje przelot w podobnym w czasie. Rozpoczynający się okres widoczności ISS potrwa od 22 listopada do 11 grudnia i stworzy możliwość ujrzenia orbitalnego domu astronautów ponad 30 razy. W województwach najbardziej wysuniętych ku południu będzie ich jak zwykle nieco więcej przez odrobinę dłuższy czas w kalendarzu, co już najlepiej każdy zweryfikuje sam wedle własnych potrzeb korzystając z Heavens Above lub dedykowanej aplikacji.

Tak jak zawsze przypomnę, by z początkiem obserwacji odwrócić się twarzą ku niebu zachodniemu, na którym stacja ISS zacznie się uwidaczniać w postaci niezbyt jeszcze jasnego obiektu. Z każdą kolejną minutą blask stacji będzie ulegał wzrostowi tak jej elewacja nad horyzontem, aż do momentu kulminacji, gdzie następuje maksimum jasności w danym przelocie. Przy przelotach o długim czasie trwania (zazwyczaj tych pierwszych w danym wieczorze) ISS możemy śledzić po niebo wschodnie, nad którym wejdzie ona w strefę nocy orbitalnej i zgaśnie na naszych oczach, ale kiedy będzie to już drugi czy kolejny przelot tego samego wieczoru pamiętajmy, że czas widoczności stacji będzie znacznie krótszy, czasem rzędu kilkunastu sekund i ISS często będzie gasnąć zanim osiągnie niebo południowe, będąc widoczną tylko na zachodniej części nieba (lub tylko do południowej) na znacznie niższych elewacjach, niż w poprzednim przelocie.


Cargo Dragon

Na początku grudnia zaplanowany jest start pierwszego Dragona w wersji towarowej. Zbudowany przez SpaceX statek Cargo Dragon ma za zadanie dostarczyć na Międzynarodową Stację Kosmiczną niezbędne zaopatrzenie i sprzęt dla stałej załogi, a jego dotarcie na ISS odbyć ma się w trybie 1-dniowym. Wiąże się z tym zaakcentowana na początku wpisu trudność dla obserwacji, ponieważ nie można wykluczyć sytuacji, że mimo korzystnego terminu startu tuż po połowie okresu widoczności ISS, transportowy Dragon dotrze do Stacji zbyt szybko, byśmy się na przelot mogli załapać. Dokładna godzina planowanego dokowania do ISS nie jest jeszcze ustalona. Start zaplanowany jest 2 grudnia na godz. 18:50 CET, około pół godziny po ostatnim widocznym przelocie ISS nad Polską tego wieczoru. Z kolei przeloty ISS w dniu 3 grudnia (planowane dokowanie Cargo Dragona) wystąpią około 16:00 i 17:30 - jeśli więc dokowanie miałoby nastąpić jeszcze za dnia, to przeloty ISS 3 grudnia będą już z zacumowanym Dragonem, a nie towarzyszącym Stacji w postaci drugiego nieodległego obiektu. Trudno więc przesądzać, czy będzie nam dane ujrzeć przelot pierwszego zaopatrzeniowego Dragona czy nie. Do tematu będę jeszcze wracać w aktualizacjach wpisu.

AKTUALIZACJA 26.11.2020

Dobre wieści, pod warunkiem, że aura nam dopisze. Start Cargo Dragona przełożono do 5 grudnia na godz. 17:39 CET, a więc na czas ostatniego przelotu ISS nad Polską tego wieczoru. To opóźnienie misji jest dobre z naszego punktu widzenia, ponieważ dokowanie statku do ISS wyznaczone na 6 grudnia na godz. 17:30 CET, niespełna dobę po starcie, oznacza, że pierwszy egzemplarz Cargo Dragona będzie sunął na polskim niebie wraz z bardzo bliską mu Międzynarodową Stacją Kosmiczną w zaledwie 40-45 minut przed połączeniem z nią. Oznacza to, że obiekty będą już bardzo blisko siebie niemal przed ostatnim etapem procedury podejścia do ISS, zatem jeśli warunki pogodowe dopiszą a start już się nie opóźni, czeka nas jednoczesny przelot dwóch obiektów, które powinny wówczas mieścić się w polu widzenia lornetki. Przelot ISS wystąpi między 16:40 a 16:50 i będzie umiarkowanie wysoki, przy elewacji 33 stopni dla północnych województw. Następny przelot między 18:22 a 18:24 będzie miał miejsce niespełna godzinę po dokowaniu Cargo Dragona, dodatkowo będzie to przelot krótki i bardzo niski, z elewacją do 10-11 stopni. Tak więc po długiej przerwie mamy okazję na obserwacje jednoczesnego przelotu ISS i dokującego raptem trzy kwadranse później statku.

Posiadacze telefonów z Androidem mogą się wspomóc w obserwacjach recenzowanymi dawniej na blogu aplikacjami ISS Detector tudzież bardziej rozbudowanym Heavens Above. Poniżej orientacyjny harmonogram dostrzegalnych przelotów z Pomorza; wszystkie godziny podane są według strefy CET (czas środkowoeuropejski) obowiązujący aktualnie w Polsce.


Przeloty ISS widoczne z Polski: listopad - grudzień 2020

Możesz przejść też od razu do:
- Tydzień 1 (22-28.11.2020),
- Tydzień 2 (29.11-05.12.2020),
- Tydzień 3 (06-11.12.2020).

Tydzień 1 (22-28.11.2020)

22.lis -1,6 mag.

Początek - 18:11:11 10° SSW

Górowanie / kulminacja - 18:12:33 18° S

Koniec / wejście w cień - 18:12:33 18° S


23.lis -1,9 mag.

Początek - 17:24:28 10° SSW

Górowanie / kulminacja - 17:26:53 19° SSE

Koniec / wejście w cień - 17:27:18 18° SE


23.lis -0,6 mag.

Początek - 18:59:58 10° WSW

Górowanie / kulminacja - 19:00:17 12° WSW

Koniec / wejście w cień - 19:00:17 12° WSW


24.lis -1,4 mag.

Początek - 16:38:05 10° S

Górowanie / kulminacja - 16:39:52 14° SE

Koniec / wejście w cień - 16:41:39 10° ESE


24.lis -2,2 mag.

Początek - 18:12:53 10° SW

Górowanie / kulminacja - 18:15:01 30° SSW

Koniec / wejście w cień - 18:15:01 30° SSW


25.lis -2,6 mag.

Początek - 17:24:55 10° SW

Górowanie / kulminacja - 17:27:57 31° SSE

Koniec / wejście w cień - 17:27:42 28° SE


25.lis -0,6 mag.

Początek - 19:00:10 10° WSW

Górowanie / kulminacja - 19:00:52 14° WSW

Koniec / wejście w cień - 19:00:52 14° WSW


26.lis -2,1 mag.

Początek - 16:36:06 10° SSW

Górowanie / kulminacja - 16:39:54 25° SSE

Koniec / wejście w cień - 16:42:24 12° E


26.lis -2,4 mag.

Początek - 18:12:03 10° WSW

Górowanie / kulminacja - 18:15:22 37° SW

Koniec / wejście w cień - 18:15:22 37° SW


27.lis -3,2 mag.

Początek - 17:25:59 10° WSW

Górowanie / kulminacja - 17:28:14 47° SSE

Koniec / wejście w cień - 17:29:04 37° SE


27.lis -0,5 mag.

Początek - 19:01:33 10° W

Górowanie / kulminacja - 19:02:03 13° W

Koniec / wejście w cień - 19:02:03 13° W


28.lis -2,8 mag.

Początek - 16:38:00 10° SW

Górowanie / kulminacja - 16:41:11 39° SSE

Koniec / wejście w cień - 16:44:47 14° E


28.lis -2,4 mag.

Początek - 18:14:27 10° W

Górowanie / kulminacja - 18:16:46 38° WSW

Koniec / wejście w cień - 18:16:46 38° WSW


Tydzień 2 (29.11-05.12.2020)


29.lis -2,1 mag.

Początek - 15:54:07 10° SW

Górowanie / kulminacja - 15:57:10 32° SSE

Koniec / wejście w cień - 16:00:15 10° E


29.lis -3,4 mag.

Początek - 17:27:23 10° WSW

Górowanie / kulminacja - 17:30:41 57° S

Koniec / wejście w cień - 17:31:30 42° SE


29.lis -0,4 mag.

Początek - 19:03:06 10° W

Górowanie / kulminacja - 19:04:29 13° W

Koniec / wejście w cień - 19:04:29 13° W


30.lis -3,2 mag.

Początek - 16:39:20 10° WSW

Górowanie / kulminacja - 16:42:39 53° S

Koniec / wejście w cień - 16:45:17 15° E


30.lis -2,2 mag.

Początek - 18:16:01 10° W

Górowanie / kulminacja -  18:18:16 34° WSW

Koniec / wejście w cień -  18:18:16 34° WSW


01.gru -2,1 mag.

Początek - 15:56:22 10° WSW

Górowanie / kulminacja - 15:59:38 47° SSE

Koniec / wejście w cień - 16:02:53 10° E


01.gru -3,2 mag.

Początek - 17:28:57 10° W

Górowanie / kulminacja - 17:31:15 53° S

Koniec / wejście w cień - 17:33:06 40° SE


01.gru -0,3 mag.

Początek - 19:05:52 10° W

Górowanie / kulminacja - 19:06:06 11° W

Koniec / wejście w cień - 19:06:06 11° W


02.gru -3,3 mag.

Początek - 16:41:56 10° W

Górowanie / kulminacja - 16:44:15 57° S

Koniec / wejście w cień - 16:47:01 14° ESE


02.gru -1,9 mag.

Początek - 18:17:44 10° W

Górowanie / kulminacja - 18:20:01 28° SW

Koniec / wejście w cień - 18:22:01 28° SW


03.gru -2,1 mag.

Początek - 15:30:57 10° WSW

Górowanie / kulminacja - 16:33:16 57° S

Koniec / wejście w cień - 16:34:35 10° E


03.gru -2,6 mag.

Początek - 17:30:40 10° W

Górowanie / kulminacja - 17:33:52 39° SSW

Koniec / wejście w cień - 17:34:01 29° SSE


04.gru -2,9 mag.

Początek - 16:42:40 10° W

Górowanie / kulminacja - 16:46:56 47° SSW

Koniec / wejście w cień - 16:49:08 10° ESE


04.gru -1,3 mag.

Początek - 18:19:49 10° W

Górowanie / kulminacja - 18:22:09 19° SW

Koniec / wejście w cień - 18:22:09 19° SW


05.gru -3,1 mag.

Początek - 16:01:42 10° W

Górowanie / kulminacja - 16:05:00 53° S

Koniec / wejście w cień - 16:08:18 10° ESE


05.gru -1,7 mag.

Początek -17:32:38 10° W

Górowanie / kulminacja - 17:34:27 25° SSW

Koniec / wejście w cień - 17:37:26 15° SSE


Tydzień 3 (06-11.12.2020)


06.gru -2,1 mag.

Początek -16:44:35 10° W

Górowanie / kulminacja - 16:47:38 31° SSW

Koniec / wejście w cień - 16:50:39 10° SE


06.gru -0,6 mag.

Początek -18:22:35 10° SW

Górowanie / kulminacja - 18:23:38 1 SW

Koniec / wejście w cień - 18:24:39 11° SSW


07.gru -2,3 mag.

Początek - 16:04:37 10° W

Górowanie / kulminacja - 16:07:48 39° SSW

Koniec / wejście w cień - 16:10:57 10° SE


07.gru -0,8 mag.

Początek -17:42:14 10° WSW

Górowanie / kulminacja - 17:44:00 14° SW

Koniec / wejście w cień - 17:45:46 10° S


08.gru -0,9 mag.

Początek - 16:54:52 10° WSW

Górowanie / kulminacja - 16:57:17 18° SSW

Koniec / wejście w cień - 16:59:42 10° SSE


09.gru -1,2 mag.

Początek - 16:07:46 10° W

Górowanie / kulminacja - 16:10:34 24° SSW

Koniec / wejście w cień - 16:13:21 10° SSE


11.gru -0,4 mag.

Początek - 16:11:36 10° WSW

Górowanie / kulminacja - 16:13:17 13° SW

Koniec / wejście w cień - 16:14:57 10° S


Podane koordynaty będą się zawsze nieznacznie różnić w zależności od dokładnej lokalizacji obserwatora i nie dotyczą jednakowo wszystkich regionów Polski - różnice te nie są jednak znaczne i ograniczają się do kilkunastu-kilkudziesięciu sekund. Bardziej natomiast uwidaczniać się będą różnice w wysokości ISS nad horyzontem rzutujące jednocześnie na jasność maksymalną Stacji w konkretnym przelocie. Wraz z bardziej południową szerokością geograficzną rosnąć o odpowiednią ilość stopni będzie elewacja ISS jednocześnie z nieco wyższą od podanych wyżej jasności (przeważnie ujemnych) wyrażonych w magnitudo. Aby ustalić czasy dla swojej lokalizacji można posiłkować się poprzez  Heavens Above lub choćby wspomniane wyżej aplikacje mogące dzięki sygnałowi GPS z urządzenia mobilnego obliczyć czasy przelotów maksymalnie dokładnie na ile będzie na to pozwalała precyzja samego urządzenia.

Sortowanie podanych przelotów według: data i jasność maksymalna wyrażona w mag., godzina początku przelotu lub momentu, od którego ISS stanie się oświetlona (przy przelotach porannych), elewacja wyrażona w stopniach nad horyzontem i azymut, następnie maksimum, również z elewacją i azymutem, na końcu moment zakończenia widoczności przelotu, elewacja i azymut.

  f    t   Bądź na bieżąco z tekstami, zjawiskami astronomicznymi, alarmami zorzowymi i wszystkim co ważne dla amatora astronomii - dołącz do stałych czytelników bloga na Facebooku, obserwuj blog na Twitterze bądź zapisz się do subskrybentów kwartalnego Newslettera.

Brak komentarzy:

Publikowanie komentarza

Zainteresował Ciebie wpis? Masz własne spostrzeżenia? Chcesz dołączyć do dyskusji lub rozpocząć nową? Śmiało! :-)
Jak możesz zostawić komentarz? - Instrukcja
Pamiętaj o Polityce komentarzy

W komentarzach możesz stosować podstawowe tagi HTML w znacznikach <> jak b, i, a href="link"