wtorek, 27 kwietnia 2021

Widoczność ISS (kwiecień - maj 2021): przeloty w białe noce (1/2)

Pora na pierwszy z dwóch najbardziej uwielbianych przez pasjonatów okresów widoczności ISS. Po długiej - bo blisko 10 miesięcznej przerwie doczekaliśmy się ponownie okresu widoczności Międzynarodowej Stacji Kosmicznej w zupełnie odmiennym wydaniu od okresów powtarzających się średnio co 2 miesiące. Jako, że wchodzimy w nowy sezon białych nocy, przeloty ISS nad Polską będą się w tym czasie cechować pewnymi różnicami w porównaniu do normalnych widoczności, a największymi z nich będą częstotliwość przelotów, ich długość i widowiskowość.


Podczas gdy normalnie ISS powracając do widoczności porannej czy wieczornej nad Polską podziwiać możemy każdego dnia przez około 2-2,5 tygodnia, tak teraz wchodzimy w okres widoczności, który potrwa od 28 kwietnia maja do aż 30 maja. Ponad miesiąc nieprzerwanej widoczności, podobnie jak inne niżej opisane odmienne cechy tych przelotów, zawdzięczać będziemy właśnie okresowi białych nocy i braku nad Polską stanu nocy astronomicznej. Na ten blisko 5-tygodniowy okres dostrzegalności ISS z naszego kraju złoży się - uwaga - nie jak to zwykle bywa 20-25, ale aż ponad 60 okazji na ujrzenie Stacji. To prawdziwa kumulacja przelotów i zwiększenie ich liczby o ponad 100% względem normalnych okresów, które przełoży się na znaczne zwiększenie częstotliwości widoczności ISS. Tym razem będziemy ją widzieć nie dwukrotnie, ale często aż czterokrotnie, a niekiedy nawet pięciokrotnie każdej doby. Wreszcie - niemal od razu zaczniemy od efektownych i jasnych przelotów, które w połowie tego okresu widoczności staną się najbardziej widowiskowymi w ciągu całego roku, przynosząc maksymalny blask Międzynarodowej Stacji Kosmicznej jaki możemy ujrzeć, do -4,0 mag. Właśnie z tego powodu, w każdym roku dwa okresy widoczności ISS stają się dla nas obserwatorów szczególnie cenne i uwielbiane - te podczas sezonu białych nocy.


Skąd tak odmienne cechy tego okresu widoczności?

Te niesamowite okoliczności sprawiające, że okresy widoczności ISS w sezonie białych nocy są tak wyczekiwane przez obserwatorów zawdzięczamy praktycznie nieustannie bliskiej obecności Słońca pod horyzontem - nawet w najgłębszym jego zanurzeniu, gdy już nie przekracza ono 18 stopni (zatem stan nocy astronomicznej nie zachodzi) z północnego horyzontu w tygodniach najbardziej okalających przesilenie letnie nie przestaje znikać złota łuna świadcząca o ciągłym towarzystwie Dziennej Gwiazdy wobec naszych szerokości geograficznych (zjawisko to widoczne jest głównie z pasa północnych województw, ale skutki tego stanu odczuwa w pewnym momencie nawet południowa Polska). To z kolei sprawia, że ISS znacznie częściej znajduje się w promieniach słonecznych przelatując nad Polską, będąc także pełniej z naszego punktu widzenia przez Słońce oświetlaną. Ten pierwszy skutek sprawia, że częstotliwość widocznych przelotów zauważalnie wzrasta, choć sama ich faktyczna liczba pozostaje taka sama, bo parametry orbity ISS czy jej prędkość nie ulegają tutaj zmianie (tyle, że normalnie  przy nocach astronomicznych większość tych okazji nam umyka, bo stacja znajduje się już w strefie nocy orbitalnej i widzieć ją możemy tylko do 2-3 godzin po zachodzie lub od 2-3 godzin przed wschodem). Ten drugi skutek z kolei sprawia, że znaczna większość przelotów staje się najjaśniejsza w całym roku. Znowu - nieustanna bliskość Słońca podczas horyzontem przekłada się na dłuższy czas widoczności ISS w każdym przelocie - często Stacja nie wchodzi w ogóle w noc orbitalną będąc już nad wschodnim horyzontem, co powoduje, że faktyczne czasy widoczności bywają dłuższe od wyszczególnionych w poniższym zestawieniu, a samą ISS można śledzić praktycznie po sam horyzont, jeśli aura na to pozwala.

Ten okres widoczności ISS wiąże się jeszcze z jedną zmianą. Jak już wspominałem, stacja kosmiczna jest w białe noce oświetlania podczas znacznie większej liczby swoich przelotów nad Polską, w tygodniach najbliższych przesileniu letniemu właściwie podczas każdorazowej obecności nad naszym krajem, co objawia się najszerszym jaki tylko może wystąpić zakresem godzin poszczególnych przelotów - od pierwszych godzin po skryciu się Słońca pod horyzont po ostatnie etapy świtu. W kalendarzu ten proces wygląda odwrotnie. Początkowo dominują godziny poranne, jako że strefa widocznych przelotów, rozpatrując to globalnie, zawsze posuwa się ze wschodu na zachód; im bliżej przesilenia letniego tym bardziej godziny obserwacji przelotów zaczynają się mieszać - wieczorne z porannymi plus takimi nawet w środku nocy (bo i wtedy Słońce jest niedaleko pod horyzontem), by w końcu dominujące stały się godziny wieczorne zwiastujące finał takiego okresu widoczności.

Jak zwykle przypomnę, zwłaszcza dla osób stawiających pierwsze kroki w tym temacie:
podczas pierwszych w tym okresie przelotów występujących o godzinach porannych ISS przeważnie zaczyna się ukazywać dopiero na niebie wschodnim lub południowym (przemieszczając się niezmiennie na wschód) i z każdą chwilą przelotu zmniejszając elewację i pozostając w zasięgu nawet po sam wschodni bądź południowo-wschodni horyzont - jako, że w tych przelotach widzieć ją będziemy podczas wchodzenia w strefę dnia orbitalnego nie będzie ona gasnąć nad wschodem tak jak podczas przelotów wieczornych;
➪ z kolei podczas przelotów dostrzegalnych podczas widoczności "mieszanej" w połowie nocy jak i przelotów wieczornych wypatrywanie ISS rozpoczynamy tradycyjnie od nieba zachodniego lub południowo-zachodniego, na którym ISS zacznie się ukazywać nabierając z każdą chwilą jasności i wysokości nad horyzontem;
➪ zaś podczas przelotów wieczornych ISS wlatując nad Polskę znajduje się już w strefie dnia orbitalnego przebywając w zasięgu promieni słonecznych, zatem przy bezchmurnej pogodzie i dobrej przejrzystości powietrza może się ona uwidaczniać przy niższych od 10 stopni elewacjach nad zachodnim horyzontem (zatem nieco szybciej od podanych niżej czasów), ale z uwagi na niską wówczas jeszcze jasność, na ogół słabszą przejrzystość atmosfery i znikomą prędkość kątową względem obserwatora jej ujrzenie bywa w takich chwilach zdecydowanie trudniejsze.

Posiadacze telefonów z Androidem mogą się wspomóc recenzowanymi dawniej na blogu aplikacjami ISS Detector tudzież bardziej rozbudowanym Heavens Above. Poniżej orientacyjny harmonogram dostrzegalnych przelotów z Pomorza; wszystkie godziny podane są według strefy CEST (czas środkowoeuropejski letni) obowiązujący aktualnie w Polsce. Poniżej orientacyjna lista przelotów ISS dostrzegalnych z Polski podczas pierwszego z dwóch okresów widoczności w sezonie białych nocy.


Przeloty ISS widoczne z Polski: kwiecień - maj 2021

Możesz przejść od razu do:
- Tydzień 1 (28.04-04.05.2021),
- Tydzień 2 (05-11.05.2021),
- Tydzień 3 (12-18.05.2021),
- Tydzień 4 (19-25.05.2021),
- Tydzień 5 (26-30.05.2021).


Tydzień 1


28.kwi -1,1 mag.
Początek - 04:17:52 10° SSE
Górowanie / kulminacja - 04:18:52 11° SE
Koniec / wejście w cień - 04:19:50 10° ESE

29.kwi -0,5 mag.
Początek -  05:03:52 10° SSE
Górowanie / kulminacja -  05:16:52 27° SE
Koniec / wejście w cień -  05:10:50 10° ESE

30.kwi -1,9 mag.
Początek - 04:17:50 10° SSW
Górowanie / kulminacja - 04:20:25 21° SSE
Koniec / wejście w cień - 04:23:03 10° E

01.maj -1,5 mag.
Początek - 03:31:35 12° S
Górowanie / kulminacja - 03:33:13 15° SE
Koniec / wejście w cień - 03:35:19 10° ESE

02.maj -1,3 mag.
Początek - 02:45:51 11° SE
Górowanie / kulminacja - 02:46:04 11° SE
Koniec / wejście w cień - 02:47:05 10° ESE

02.maj -2,7 mag.
Początek - 04:19:02 10° SW
Górowanie / kulminacja - 04:22:08 34° SSE
Koniec / wejście w cień - 04:25:15 10° E

03.maj -2,4 mag.
Początek - 03:33:01 17° SSW
Górowanie / kulminacja - 03:34:51 27° SSE
Koniec / wejście w cień - 03:37:47 10° E

04.maj -2,2 mag.
Początek - 02:47:11 20° SSE
Górowanie / kulminacja - 02:47:35 21° SSE
Koniec / wejście w cień - 02:50:13 10° E


Tydzień 2


05.maj -1,5 mag.
Początek - 02:01:20 14° SE
Górowanie / kulminacja - 02:01:20 14° SE
Koniec / wejście w cień - 02:02:28 10° ESE

05.maj -3,2 mag.
Początek - 03:34:17 17° SW
Górowanie / kulminacja - 03:36:36 42° SSE
Koniec / wejście w cień - 03:39:50 10° E

06.maj -2,9 mag.
Początek - 02:48:23 29° SSW
Górowanie / kulminacja - 02:49:16 34° SSE
Koniec / wejście w cień - 02:52:24 10° E

07.maj -2,4 mag.
Początek - 02:02:28 26° SE
Górowanie / kulminacja - 02:02:28 26° SE
Koniec / wejście w cień - 02:04:54 10° E

07.maj -3,6 mag.
Początek - 03:35:24 12° WSW
Górowanie / kulminacja - 03:38:25 55° S
Koniec / wejście w cień - 03:41:45 10° E

08.maj -1,4 mag.
Początek - 01:16:31 14° ESE
Górowanie / kulminacja - 01:16:31 14° ESE
Koniec / wejście w cień - 01:17:19 10° E

08.maj -3,5 mag.
Początek - 02:49:28 26° SW
Górowanie / kulminacja - 02:51:03 49° S
Koniec / wejście w cień - 02:54:20 10° E

09.maj -3,4 mag.
Początek - 02:03:29 41° S
Górowanie / kulminacja - 02:03:41 42° SSE
Koniec / wejście w cień - 02:06:54 10° E

09.maj -3,6 mag.
Początek - 03:36:56 10° W
Górowanie / kulminacja - 03:40:16 56° S
Koniec / wejście w cień - 03:43:36 10° ESE

10.maj -2,4 mag.
Początek - 01:17:29 26° ESE
Górowanie / kulminacja - 01:17:29 26° ESE
Koniec / wejście w cień - 01:19:27 10° E

10.maj -3,7 mag.
Początek - 02:50:24 17° WSW
Górowanie / kulminacja - 02:52:52 57° S
Koniec / wejście w cień - 02:56:13 10° E

11.maj -1,3 mag.
Początek - 00:31:26 13° E
Górowanie / kulminacja - 00:31:26 13° E
Koniec / wejście w cień - 00:31:57 10° E

11.maj -3,7 mag.
Początek - 02:04:22 35° SW
Górowanie / kulminacja - 02:05:29 55° S
Koniec / wejście w cień - 02:08:47 10° E

11.maj -3,4 mag.
Początek - 03:38:48 10° W
Górowanie / kulminacja - 03:42:04 45° SSW
Koniec / wejście w cień - 03:45:19 10° ESE


Tydzień 3


12.maj -3,5 mag.
Początek - 01:18:16 48° SSE
Górowanie / kulminacja - 01:18:16 48° SSE
Koniec / wejście w cień - 01:21:22 10° E

12.maj -3,6 mag.
Początek - 02:51:22 10° W
Górowanie / kulminacja - 02:54:40 52° S
Koniec / wejście w cień - 02:57:59 10° ESE

13.maj -2,4 mag.
Początek - 00:32:05 27° ESE
Górowanie / kulminacja - 00:32:05 27° ESE
Koniec / wejście w cień - 00:33:55 10° E

13.maj -3,7 mag.
Początek - 02:05:01 19° WSW
Górowanie / kulminacja - 02:07:17 56° S
Koniec / wejście w cień - 02:10:36 10° ESE

13.maj -2,9 mag.
Początek - 03:40:45 10° W
Górowanie / kulminacja - 03:43:46 30° SSW
Koniec / wejście w cień - 03:46:46 10° SE

13.maj -1,6 mag.
Początek - 23:45:41 15° E
Górowanie / kulminacja - 23:45:41 15° E
Koniec / wejście w cień - 23:46:27 10° E

14.maj -3,8 mag.
Początek - 01:18:35 32° WSW
Górowanie / kulminacja - 01:19:52 57° S
Koniec / wejście w cień - 01:23:12 10° E

14.maj -3,2 mag.
Początek - 02:53:15 10° W
Górowanie / kulminacja - 02:56:25 38° SSW
Koniec / wejście w cień - 02:59:35 10° SE

14.maj -2,8 mag.
Początek - 22:53:04 10° SW
Górowanie / kulminacja - 22:57:35 19° ESE
Koniec / wejście w cień - 22:58:55 10° E

15.maj -3,7 mag.
Początek - 00:29:08 10° WSW
Górowanie / kulminacja - 00:32:27 55° S
Koniec / wejście w cień - 00:35:46 10° E

15.maj -3,5 mag.
Początek - 02:05:47 10° W
Górowanie / kulminacja - 02:09:02 45° SSW
Koniec / wejście w cień - 02:12:17 10° ESE

15.maj -2,2 mag.
Początek - 03:42:58 10° WSW
Górowanie / kulminacja - 03:45:19 18° SSW
Koniec / wejście w cień - 03:47:41 10° S

15.maj -2,5 mag.
Początek - 22:06:03 10° SSW
Górowanie / kulminacja - 22:08:41 21° SSE
Koniec / wejście w cień - 22:11:18 10° E

15.maj -3,6 mag.
Początek - 23:41:45 10° WSW
Górowanie / kulminacja - 23:45:02 49° S
Koniec / wejście w cień - 23:48:19 10° E

16.maj -3,7 mag.
Początek - 01:18:20 10° W
Górowanie / kulminacja - 01:21:38 52° S
Koniec / wejście w cień - 01:24:56 10° ESE

16.maj -2,6 mag.
Początek - 02:55:16 10° W
Górowanie / kulminacja - 02:58:01 23° SSW
Koniec / wejście w cień - 03:00:48 10° SSE

16.maj -3,4 mag.
Początek - 22:54:25 10° SW
Górowanie / kulminacja - 22:57:38 42° SSE
Koniec / wejście w cień - 23:00:52 10° E

17.maj -3,8 mag.
Początek - 00:30:53 10° W
Górowanie / kulminacja - 00:34:12 56° S
Koniec / wejście w cień - 00:37:32 10° ESE

17.maj -3 mag.
Początek - 02:07:41 10° W
Górowanie / kulminacja - 02:10:42 30° SSW
Koniec / wejście w cień - 02:13:42 10° SE

17.maj -3,1 mag.
Początek - 22:07:09 10° SW
Górowanie / kulminacja - 22:10:15 35° SSE
Koniec / wejście w cień - 22:13:22 10° E

17.maj -3,8 mag.
Początek - 23:43:27 10° WSW
Górowanie / kulminacja - 23:46:47 57° S
Koniec / wejście w cień - 23:49:54 11° E

18.maj -3,1 mag.
Początek - 01:20:10 10° W
Górowanie / kulminacja - 01:22:47 35° SW
Koniec / wejście w cień - 01:22:47 35° SW

18.maj -3,7 mag.
Początek - 22:56:02 10° WSW
Górowanie / kulminacja - 22:59:21 55° S
Koniec / wejście w cień - 23:02:40 10° E


Tydzień 4


19.maj -3,5 mag.
Początek - 00:32:41 10° W
Górowanie / kulminacja - 00:35:56 45° SSW
Koniec / wejście w cień - 00:36:21 42° S

19.maj -3,5 mag.
Początek - 22:08:38 10° WSW
Górowanie / kulminacja - 22:11:55 49° S
Koniec / wejście w cień - 22:15:12 10° E

19.maj -3,6 mag.
Początek - 23:45:13 10° W
Górowanie / kulminacja - 23:48:31 52° S
Koniec / wejście w cień - 23:50:09 26° SE

20.maj -1,7 mag.
Początek - 01:22:09 10° W
Górowanie / kulminacja - 01:23:04 15° WSW
Koniec / wejście w cień - 01:23:04 15° WSW

20.maj -3,7 mag.
Początek - 22:57:46 10° W
Górowanie / kulminacja - 23:01:05 56° S
Koniec / wejście w cień - 23:04:01 13° ESE

21.maj -2,7 mag.
Początek - 00:34:33 10° W
Górowanie / kulminacja - 00:36:57 28° SW
Koniec / wejście w cień - 00:36:57 28° SW

21.maj -3,7 mag.
Początek - 22:10:19 10° WSW
Górowanie / kulminacja - 22:13:38 57° S
Koniec / wejście w cień - 22:16:58 10° E

21.maj -3,2 mag.
Początek - 23:47:01 10° W
Górowanie / kulminacja - 23:50:11 37° SSW
Koniec / wejście w cień - 23:50:53 33° S

22.maj -3,4 mag.
Początek - 22:59:32 10° W
Górowanie / kulminacja - 23:02:46 45° SSW
Koniec / wejście w cień - 23:04:50 19° SE

23.maj -1,6 mag.
Początek - 00:36:43 10° WSW
Górowanie / kulminacja - 00:37:46 15° WSW
Koniec / wejście w cień - 00:37:46 15° WSW

23.maj -3,5 mag.
Początek - 22:12:03 10° W
Górowanie / kulminacja - 22:15:20 52° S
Koniec / wejście w cień - 22:18:38 10° ESE

23.maj -2,4 mag.
Początek - 23:48:59 10° W
Górowanie / kulminacja - 23:51:44 23° SSW
Koniec / wejście w cień - 23:51:45 23° SSW

24.maj -2,7 mag.
Początek - 23:01:22 10° W
Górowanie / kulminacja - 23:04:22 30° SSW
Koniec / wejście w cień - 23:05:46 21° SSE

25.maj -3 mag.
Początek - 22:13:49 10°
Górowanie / kulminacja - 22:16:58 37° SSW
Koniec / wejście w cień - 22:19:48 12° SE

25.maj -1,5 mag.
Początek - 23:51:31 10° WSW
Górowanie / kulminacja - 23:52:44 13° SW
Koniec / wejście w cień - 23:52:44 13° SW


Tydzień 5


26.maj -1,9 mag.
Początek - 23:03:29 10° WSW
Górowanie / kulminacja - 23:05:49 18° SSW
Koniec / wejście w cień - 23:06:48 16° SSW

27.maj -2,2 mag.
Początek - 22:15:44 10° W
Górowanie / kulminacja - 22:18:28 23° SSW
Koniec / wejście w cień - 22:20:53 12° SSE

28.maj -1,1 mag.
Początek -  21:26:52 10° SSE
Górowanie / kulminacja -  21:29:52 30° SE
Koniec / wejście w cień -  21:32:50 10° ESE

29.maj -1,4 mag.
Początek - 22:18:14 10° WSW
Górowanie / kulminacja - 22:19:49 13° SW
Koniec / wejście w cień - 22:21:24 10° S

30.maj -1,5 mag.
Początek - 21:30:14 10° WSW
Górowanie / kulminacja - 21:32:49 18° SW
Koniec / wejście w cień - 21:34:24 10° S


Podane koordynaty będą się zawsze nieznacznie różnić w zależności od dokładnej lokalizacji obserwatora i nie dotyczą jednakowo wszystkich regionów Polski - różnice te nie są jednak znaczne i ograniczają się do kilkunastu-kilkudziesięciu sekund. Bardziej natomiast uwidaczniać się będą różnice w wysokości ISS nad horyzontem rzutujące jednocześnie na jasność maksymalną Stacji w konkretnym przelocie. Wraz z bardziej południową szerokością geograficzną rosnąć o odpowiednią ilość stopni będzie elewacja ISS jednocześnie z nieco wyższą od podanych wyżej jasności (przeważnie ujemnych) wyrażonych w magnitudo. Aby ustalić czasy dla swojej lokalizacji można posiłkować się poprzez Heavens Above lub choćby wspomniane wyżej aplikacje mogące dzięki sygnałowi GPS z urządzenia mobilnego obliczyć czasy przelotów maksymalnie dokładnie na ile będzie na to pozwalała precyzja samego urządzenia.

Sortowanie podanych przelotów według: data i jasność maksymalna wyrażona w mag., godzina początku przelotu lub momentu, od którego ISS stanie się oświetlona (przy przelotach porannych), elewacja wyrażona w stopniach nad horyzontem i azymut, następnie maksimum, również z elewacją i azymutem, na końcu moment zakończenia widoczności przelotu, elewacja i azymut.


  f    t   Bądź na bieżąco z tekstami, zjawiskami astronomicznymi, alarmami zorzowymi i wszystkim co ważne dla amatora astronomii - dołącz do stałych czytelników bloga na Facebooku, obserwuj blog na Twitterze bądź zapisz się do subskrybentów kwartalnego Newslettera.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Zainteresował Ciebie wpis? Masz własne spostrzeżenia? Chcesz dołączyć do dyskusji lub rozpocząć nową? Śmiało! :-)
Jak możesz zostawić komentarz? - Instrukcja
Pamiętaj o Polityce komentarzy

W komentarzach możesz stosować podstawowe tagi HTML w znacznikach <> jak b, i, a href="link"