sobota, 20 listopada 2021

Widoczność ISS (listopad - grudzień 2021)

Nadszedł czas na ostatni w tym roku okres widoczności Międzynarodowej Stacji Kosmicznej o porze wieczornej i jedyny taki, o którym można napisać, że dotyczy on wręcz obserwacji popołudniowych - bo jakżeby inaczej określać przeloty widoczne w pobliżu godziny 16:00. Przed nami ostatnia seria dostrzegalnych z Polski przelotów o tak dogodnych godzinach, która - jeśli dobrze pójdzie - będzie miała szansę zostać wzbogacona atrakcją w postaci przelotu zmierzającego do ISS transportowego statku kosmicznego Progress MS-UM mającego dostarczyć na jej pokład moduł Priczał - następcę zdeorbitowanego Pirsa. Ta potencjalna dodatkowa atrakcja może jednak łatwo nam umknąć, ponieważ szansa na jej ujrzenie ograniczy się do jednego - góra dwóch dni.

Obecnie, kiedy już większa część listopada jest za nami, wchodzimy w okres najszybszych w roku zachodów Słońca. Już nawet na początku grudnia, jeszcze trzy tygodnie przed przesileniem zimowym, na północnym wschodzie Dzienna Gwiazda chowa się pod horyzont już około godz. 15:00, na zachodzie około pół godziny później. Oznacza to, że we wielu miejscach nawet około 15:30 można wypatrywać pierwszych gwiazd na ciemniejącym szybko niebie, a skoro o tej porze widać już najjaśniejsze gwiazdy, to Międzynarodową Stację Kosmiczną tym bardziej. Rozpoczynający się okres widoczności ISS potrwa od 20 listopada do 10 grudnia i stworzy możliwość ujrzenia orbitalnego domu astronautów ponad 30 razy. W województwach najbardziej wysuniętych ku południu będzie ich jak zwykle nieco więcej przez odrobinę dłuższy czas w kalendarzu, co już najlepiej każdy zweryfikuje sam wedle własnych potrzeb korzystając z Heavens Above lub dedykowanej aplikacji.

Tak jak zawsze przypomnę, by z początkiem obserwacji odwrócić się twarzą ku niebu zachodniemu, na którym stacja ISS zacznie się uwidaczniać w postaci niezbyt jeszcze jasnego obiektu. Z każdą kolejną minutą blask stacji będzie ulegał wzrostowi tak jej elewacja nad horyzontem, aż do momentu kulminacji, gdzie następuje maksimum jasności w danym przelocie. Przy przelotach o długim czasie trwania (zazwyczaj tych pierwszych w danym wieczorze) ISS możemy śledzić po niebo wschodnie, nad którym wejdzie ona w strefę nocy orbitalnej i zgaśnie na naszych oczach, ale kiedy będzie to już drugi czy kolejny przelot tego samego wieczoru pamiętajmy, że czas widoczności stacji będzie znacznie krótszy, czasem rzędu kilkunastu sekund i ISS często będzie gasnąć zanim osiągnie niebo południowe, będąc widoczną tylko na zachodniej części nieba (lub tylko do południowej) na znacznie niższych elewacjach, niż w poprzednim przelocie.

Na 24 listopada o godz. 14:06 CET zaplanowany jest start zmodyfikowanego statku transportowego Progress MS-UM, który ma dostarczyć na pokład Międzynarodowej Stacji Kosmicznej moduł Priczał. Dokowanie do ISS powinno nastąpić 26 listopada około 16:25 CET. Wynika stąd, że szansa na równoczesny przelot ISS z Progressem wystąpi 25 listopada (podczas przelotów około 17:05 i 18:40), 24 listopada 2-3 godziny po starcie statku dystans może być jeszcze zbyt rozległy by można pisać o równoczesnych przelotach, natomiast w przypadku 26 listopada sytuacja rysuje się o tyle ciekawie, że przelot Stacji nad Polską nastąpi niespełna kwadrans przed przycumowaniem Progressa. Przy tak krótkim czasie względem dokowania musimy jak zawsze wziąć pod uwagę 3 scenariusze: 1) ujrzymy nadzwyczaj efektowny przelot z dwoma obiektami dosłownie o włos od siebie w trakcie ostatniego etapu dokowania statku do ISS; 2) przelot nie będzie widoczny w postaci dwóch obiektów tuż obok siebie, gdyż dystans Progressa od ISS okaże się już zbyt nikły dla możliwości rozdzielenia obu obiektów z perspektywy obserwatora na Ziemi; albo 3) będzie to już zwykły przelot samej ISS z zadokowanym Progressem, gdyby cumowanie nastąpiło nieco szybciej, niż zakłada plan. Przypadki wcześniejszego połączenia dokujących statków do ISS zdarzały się już wielokrotnie i nie możemy wykluczyć, że i tym razem połączenie nastąpi sprawniej od założonego planu. Najbardziej prawdopodobnym wariantem jest jednak ten drugi, ale jak rzeczywiście będzie w praktyce - przekonamy się już niebawem.

Posiadacze telefonów z Androidem mogą się wspomóc w obserwacjach recenzowanymi dawniej na blogu aplikacjami ➨
ISS Detector tudzież bardziej rozbudowanym ➨ Heavens Above. Poniżej orientacyjny harmonogram dostrzegalnych przelotów z Pomorza; wszystkie godziny podane są według strefy CET (czas środkowoeuropejski) obowiązujący aktualnie w Polsce.


Przeloty ISS widoczne z Polski: listopad - grudzień 2021

Możesz przejść od razu do:
- Tydzień 1 (20.11 - 26.11),
- Tydzień 2 (07.11 - 03.12),
- Tydzień 3 (04.12 - 10.12.2021).


Tydzień 1 (20.11 - 26.11)

20.lis -1,2 mag.

Początek - 17:41:59 10°SSE
Górowanie / kulminacja - 17:42:30 11°SSE
Koniec / wejście w cień - 17:42:30 11°SSE


21.lis -1,2 mag.

Początek - 18:29:05 10°SW
Górowanie / kulminacja - 18:30:01 16°SSW
Koniec / wejście w cień - 18:30:01 16°SSW


22.lis -2,1 mag.

Początek - 17:41:57 10°SSW
Górowanie / kulminacja - 17:44:30 22°SSE
Koniec / wejście w cień - 17:44:30 22°SSE


23.lis -1,7 mag.

Początek - 16:55:03 10°S
Górowanie / kulminacja - 16:57:17 17°SE
Koniec / wejście w cień - 16:58:54 13°ESE


23.lis -1,6 mag.

Początek - 18:30:17 10°WSW
Górowanie / kulminacja - 18:31:52 24°SW
Koniec / wejście w cień - 18:31:52 24°SW


24.lis -2,9 mag.

Początek - 17:42:55 10°SW
Górowanie / kulminacja - 17:46:03 36°SSE
Koniec / wejście w cień - 17:46:13 35°SSE


25.lis -2,4 mag.

Początek - 16:55:38 10°SW
Górowanie / kulminacja - 16:58:36 28°SSE
Koniec / wejście w cień - 17:00:33 17°ESE


25.lis -1,7 mag.

Początek - 18:31:44 10°WSW
Górowanie / kulminacja - 18:33:30 27°WSW
Koniec / wejście w cień - 18:33:30 27°WSW


26.lis -1,9 mag.

Początek - 16:08:29 10°SSW
Górowanie / kulminacja - 16:11:10 22°SSE
Koniec / wejście w cień - 16:13:51 10°E


26.lis -3,4 mag.

Początek - 17:44:14 10°WSW
Górowanie / kulminacja - 17:47:32 50°S
Koniec / wejście w cień - 17:47:48 49°SSE


Tydzień 2 (27.11 - 03.12)

27.lis -3,1 mag.

Początek - 16:56:46 10°WSW
Górowanie / kulminacja - 17:00:01 43°SSE
Koniec / wejście w cień - 17:02:04 19°E


27.lis -1,7 mag.

Początek - 18:33:15 10°W
Górowanie / kulminacja - 18:35:01 27°WSW
Koniec / wejście w cień - 18:35:01 27°WSW


28.lis -2,6 mag.

Początek - 16:09:22 10°SW
Górowanie / kulminacja - 16:12:30 36°SSE
Koniec / wejście w cień - 16:15:38 10°E


28.lis -3,5 mag.

Początek - 17:45:42 10°W
Górowanie / kulminacja - 17:49:02 57°S
Koniec / wejście w cień - 17:49:18 55°SSE


29.lis -3,3 mag.

Początek - 16:58:08 10°WSW
Górowanie / kulminacja - 17:01:28 55°S
Koniec / wejście w cień - 17:03:35 20°ESE


29.lis -1,5 mag.

Początek - 18:34:48 10°W
Górowanie / kulminacja - 18:36:32 26°WSW
Koniec / wejście w cień - 18:36:32 26°WSW


30.lis -3,1 mag.

Początek - 16:10:36 10°WSW
Górowanie / kulminacja - 16:13:54 50°S
Koniec / wejście w cień - 16:17:12 10°E


30.lis -3,3 mag.

Początek - 17:47:12 10°W
Górowanie / kulminacja - 17:50:29 51°S
Koniec / wejście w cień - 17:50:50 48°SSE


01.gru -3,2 mag.

Początek - 16:59:36 10°W
Górowanie / kulminacja - 17:02:55 56°S
Koniec / wejście w cień - 17:05:11 19°ESE


01.gru -1,4 mag.

Początek - 18:36:24 10°W
Górowanie / kulminacja - 18:38:08 22°WSW
Koniec / wejście w cień - 18:38:08 22°WSW


02.gru -3,2 mag.

Początek - 16:11:59 10°W
Górowanie / kulminacja - 16:15:20 57°S
Koniec / wejście w cień - 16:18:39 10°E


02.gru -2,6 mag.

Początek - 17:48:43 10°W
Górowanie / kulminacja - 17:51:52 37°SSW
Koniec / wejście w cień - 17:52:32 33°S


03.gru -2,8 mag.

Początek - 17:01:03 10°W
Górowanie / kulminacja - 17:04:18 44°SSW
Koniec / wejście w cień - 17:07:01 14°SE


03.gru -1,2 mag.

Początek - 18:38:17 10°WSW
Górowanie / kulminacja - 18:40:00 16°SW
Koniec / wejście w cień - 18:40:00 16°SW


Tydzień 3 (04.12 - 10.12)

04.gru -2,9 mag.

Początek - 16:13:25 10°W
Górowanie / kulminacja - 16:16:43 51°S
Koniec / wejście w cień - 16:20:01 10°ESE


04.gru -1,6 mag.

Początek - 17:50:22 10°W
Górowanie / kulminacja - 17:53:06 23°SSW
Koniec / wejście w cień - 17:54:36 17°S


05.gru -1,9 mag.

Początek - 17:02:35 10°W
Górowanie / kulminacja - 17:05:34 29°SSW
Koniec / wejście w cień - 17:08:33 10°SE


06.gru -2,2 mag.

Początek - 16:14:51 10°W
Górowanie / kulminacja - 16:18:01 37°SSW
Koniec / wejście w cień - 16:21:10 10°SE


06.gru -0,7 mag.

Początek - 17:52:38 10°WSW
Górowanie / kulminacja - 17:54:08 12°SW
Koniec / wejście w cień - 17:55:38 10°SSW


07.gru -0,8 mag.

Początek - 17:04:22 10°WSW
Górowanie / kulminacja - 17:06:40 17°SSW
Koniec / wejście w cień - 17:08:58 10°S


08.gru -1,1 mag.

Początek - 16:16:26 10°W
Górowanie / kulminacja - 16:19:10 23°SSW
Koniec / wejście w cień - 16:21:53 10°SSE


10.gru -0,3 mag.

Początek - 16:18:36 10° WSW
Górowanie / kulminacja - 16:20:08 13°SW
Koniec / wejście w cień - 16:21:40 10°S

Podane koordynaty będą się zawsze nieznacznie różnić w zależności od dokładnej lokalizacji obserwatora i nie dotyczą jednakowo wszystkich regionów Polski - różnice te nie są jednak znaczne i ograniczają się do kilkunastu-kilkudziesięciu sekund. Bardziej natomiast uwidaczniać się będą różnice w wysokości ISS nad horyzontem rzutujące jednocześnie na jasność maksymalną Stacji w konkretnym przelocie. Wraz z bardziej południową szerokością geograficzną rosnąć o odpowiednią ilość stopni będzie elewacja ISS jednocześnie z nieco wyższą od podanych wyżej jasności (przeważnie ujemnych) wyrażonych w magnitudo. Aby ustalić czasy dla swojej lokalizacji można posiłkować się poprzez ➨ Heavens Above lub choćby wspomniane wyżej aplikacje mogące dzięki sygnałowi GPS z urządzenia mobilnego obliczyć czasy przelotów maksymalnie dokładnie na ile będzie na to pozwalała precyzja samego urządzenia.

Sortowanie podanych przelotów według: data i jasność maksymalna wyrażona w mag., godzina początku przelotu lub momentu, od którego ISS stanie się oświetlona (przy przelotach porannych), elewacja wyrażona w stopniach nad horyzontem i azymut, następnie maksimum, również z elewacją i azymutem, na końcu moment zakończenia widoczności przelotu, elewacja i azymut.


  f    t   Bądź na bieżąco z tekstami, zjawiskami astronomicznymi, alarmami zorzowymi i wszystkim co ważne dla amatora astronomii - dołącz do stałych czytelników bloga na Facebooku, obserwuj blog na Twitterze bądź zapisz się do subskrybentów kwartalnego Newslettera.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Zainteresował Ciebie wpis? Masz własne spostrzeżenia? Chcesz dołączyć do dyskusji lub rozpocząć nową? Śmiało! :-)
Jak możesz zostawić komentarz? - Instrukcja
Pamiętaj o Polityce komentarzy

W komentarzach możesz stosować podstawowe tagi HTML w znacznikach <> jak b, i, a href="link"