Za nami wakacyjny okres i pierwszy miesiąc nowego sezonu obserwacyjnego z nocami astronomicznymi. Zaczęliśmy z przytupem jak było obiecane, choć pomyślność owego przytupu okazała się zaskakująca nawet dla optymistów. Dwie silne burze magnetyczne kategorii G3 i jedna ciężka G4 z drugimi najwspanialszymi zorzami polarnymi 2024 roku zaraz po tych majowych i to w bardzo atrakcyjne bezksiężycowe maksimum aktywności Perseidów podczas wyżowej aury od Bałtyku po Tatry, stanowiły tak mocne i radosne dla amatorów wejście w nowy okres nocy astronomicznych, jakie chyba bardzo trudno będzie kiedykolwiek przelicytować.

Nigdy jeszcze nie tworzyłem odrębnego wpisu o jedynie częściowym a nie całkowitym zaćmieniu Księżyca, ale tym razem czynię wyjątek, bo w moim trybie funkcjonowania co się odwlecze to często uciecze, a że niebawem czeka mnie urlop to może zabraknąć czasu na sensowne przyjrzenie się z sensownym wyprzedzeniem zjawisku, o jakim dziś parę słów. Zaćmienie jakie jest przed nami można określić powiedzonkiem, że jak się nie ma co się lubi, to się lubi co się ma.

Statystycznie najpogodniejszy miesiąc, przynoszący na przestrzeni minionych lat najwięcej okazji na wyprowadzenie teleskopu na spacer pod gwiaździste niebo. Maj. W roku ubiegłym prawidłowość, wedle której miesiąc ten bywa najlepiej wspominanym pod względem pogody przez nie tylko miłośników astronomii, ale i normalnych ludzi (tak, wiem jak to zabrzmiało) - została zaburzona. Maj okazał się zaskakująco ponury, momentami nieprzyjemny termicznie przypominający raczej przedwiośnie, niż jej pełnię. Trzymajmy kciuki aby maj 2022 roku był powrotem do tradycji - kiedy słoneczne dni i wygwieżdżone noce następują lawinowo raz za razem, a powodów ku temu mamy nad wyraz dużo. Zaczynamy istną kumulacją atrakcji w Majówkę - z Młodym Księżycem, Merkurym blisko romansującym z Plejadami i szansą na najlepsze wieczorne przeloty gęstego łańcuszka satelitów Starlink jeden za drugim, by za kolejną chwilę wkroczyć w nowy sezon białych nocy, z którymi wiążą się uwielbiane przez wielu jasne, częste i wielotygo...

Krótko po poprzednim, ale jednocześnie ostatnie przed nieprzyjemnie dłuższą przerwą - przed nami jedno z dwóch najbardziej widowiskowych zjawisk spośród zaćmień, które będziemy mieli szansę obserwować w ostatniej dekadzie stycznia. W dniu dzisiejszym, na zakończenie tego niesamowitego 2018 roku i podkręcenie emocji już od początku nadejścia Anno Domini 2019, na trzy tygodnie przed zjawiskiem zapraszam na tekst otwierający Astronomiczną Kampanię Popularyzacyjną na Polskim AstroBlogerze poświęconą całkowitemu zaćmieniu Księżyca w Polsce.

Już w niedzielny wieczór, na dobę przed końcem odliczania pisałem w poprzednim tekście, że znakomita większość Polaków powinna ściskać kciuki za sprawdzenie się wyliczeń pogodowych modeli numerycznych, bo są one bardzo optymistyczne. Dziś, w dobę po tytułowym wydarzeniu wiemy już, że po raz kolejny sprawdziły się one tak, jak tego zawsze byśmy sobie życzyli na ważne zjawiska astronomiczne. Choć w godzinach dziennych poprzedzających ten najważniejszy, jedyny taki wschód Księżyca w roku, zachmurzenia nie brakowało, na godziny wieczorne niebo się rozpogodziło w wielu miejscach do stanu kompletnie bezchmurnego. Tak też stało się w mojej lokalizacji - pora zatem na pierwszą w ramach dziewiątego roku działalności bloga fotorelację z udanej obserwacji częściowego zaćmienia Księżyca!

Już tylko nieco ponad doba dzieli nas od najciekawszego zjawiska zaćmieniowego 2017 roku widocznego z terenu Polski. Oczekiwanie na drugie i ostatnie w tym roku zaćmienie Księżyca dobiega końca, pora zatem prześledzić bieżącą sytuację synoptyczną, zerknąć na dwa najbardziej wiarygodne modele numeryczne i komentarz do ich wyliczeń - wprawdzie do poniedziałkowego wieczoru na pewno mniejsze poprawki będą one jeszcze wprowadzać wraz z kolejnymi aktualizacjami, ale to już niewielkie wyprzedzenie względem "godziny zero" dlatego z dużą dozą prawdopodobieństwa możemy sobie dziś prześledzić jak będą kształtować się szanse na sprzyjającą aurę w zależności od regionów naszego kraju.

Jasna Gwiazda Wieczorna zdobiąca nam pięknie zachodnie niebo każdego wieczoru, która w istocie nie jest gwiazdą, a najjaśniejszą z planet - Wenus, wchodzi w najbardziej widowiskową fazę, co docenią posiadacze teleskopów i silniejszych lornetek; Międzynarodowa Stacja Kosmiczna startuje z pierwszymi w tym roku przelotami nad Polską o przyjemnej porze wieczornej, planety tańczą ze sobą w bardzo bliskich koniunkcjach możliwych do obserwacji w większych powiększeniach i mniejszym polu widzenia, a jakby tego było mało, dostajemy szansę obserwacji subtelnego, aczkolwiek widocznego w bardzo korzystnym położeniu na niebie (i podczas weekendu!) półcieniowego zaćmienia Księżyca, podczas którego nasz najbliższy Sąsiad będzie sprawiał wrażenie okopconego przy górnej krawędzi tarczy. Atrakcji w najkrótszym miesiącu roku nam nie zabraknie, trzymajmy więc kciuki za to, aby pogoda pozwoliła nam je obserwować - a jeśli nie wszystkie, to choćby najważniejsze z nich.

Po niemal czterech latach oczekiwania od poprzedniego takiego zjawiska (choć wielu czekało jeszcze dłużej), doszliśmy do tej najbardziej wyczekiwanej pełni w 2015 roku. Pełni, podczas której nasz najbliższy Sąsiad przebywał niemalże w samym perygeum osiągając największe rozmiary kątowe w miesiącu, ale przede wszystkim pełni, podczas której nasz satelita przemknął przez strefę cienia ziemskiego przynosząc nam jedno z najpiękniejszych zjawisk astronomicznych, które możemy w tym hobby uświadczyć. Jasny gwint, udało się! Pora na relację z obserwacji całkowitego zaćmienia Księżyca.

Ostatnie tegoroczne zaćmienie Księżyca za nami. Tam, gdzie pogoda dopisała, można było zrobić eksperyment na żywo celem poznania odpowiedzi na pytanie czy tak słabe zaćmienie jest możliwe do dostrzeżenia gołym okiem. Tam, gdzie chmury przeszkodziły, obserwatorzy nie wiele stracili - tyle na wstępie tytułem pocieszenia.

I po zaćmieniu. Po jednym z najmniejszych częściowych zaćmień Księżyca w XXI  wieku. Pogoda była sprzyjająca, grzechem byłoby tego nie wykorzystać. Temperatura powietrza na poziomie 7 stopni Celsjusza, bezwietrznie, trochę cirrusów i smug kondensacyjnych po licznych przelotach bołingów i innych erbasów.

Na wstępie aby ochłonąć z emocji chylę czoła meteorologom i synoptykom z new.meteo.pl . Nie było to co prawda dla mnie nowością, bo sprawdzalność tych prognoz jest naprawdę wysoka, nie mniej było dla mnie miłym zaskoczeniem widzieć sprzyjające niebo i marznąć dziś ponad dwie godziny nad Wisłą by podziwiać grudniowe zaćmienie - a tylko modele wspomnianego portalu pokryły się niemal całkowicie ze stanem rzeczywistym.

15 czerwca za nami - ależ było napięcie! Ale jednak inne, niż 4 stycznia. Znacznie bardziej pozytywne, z uwagi na cień nadziei rzucany przez prognozy modeli numerycznych. O godz. 19:00 zgodnie z wyliczeniami modelu GFS dominowały cirrusy na całym niebie. Grube cirrusy, przez które nie było mowy o obserwacji zjawiska, gdyby trwało ono w tym właśnie momencie. Pozostawały ostatnie 3 godziny. Oczekiwanie przeciągało się...

Do całkowitego zaćmienia Księżyca już tylko jeden dzień. Za nieco ponad 30 godzin rozpocznie się czas na obserwacje zjawiska. Tym razem, w przedostatniej już aktualizacji prognoz mamy kolejne zmiany w przewidywaniach. Aby najpierw trochę uspokoić - nieustannie nie zmieniają się prognozy co do grubych chmur piętra niskiego i średniego. Cały kraj powinien być wolny od tego typu zachmurzenia. Ten element jako jedyny pozostał niezmienny. Więc czas na zmiany. Tak jak wczoraj  i tak jak w niedzielę , jako największe utrudnienie obserwacji prognozowane są niezmiennie chmury piętra wysokiego. Zmieniło się jednak przewidywane ich natężenie nad Polską. Jego wielkość waha się wg modelu GFS w graniach od 20 do 80%. Największe zachmurzenie o godz. 21:00 przewiduje się nad zachodnimi rejonami Wielkopolski, Dolnym Śląskiem, granicą między Pomorzem Gdańskim a Kujawami i zachodnimi rejonami Mazowsza. Nieco mniejsze z kolei natężenie tych chmur (60-80%) powinno wystąpić nad niemal cały...

W najbliższy wtorek dojdzie do całkowitego zaćmienia Księżyca (owacje na stojąco!)... ale w Polsce nie zobaczymy całkowitej fazy zaćmienia (uuuu...). Jeżeli warunki pogodowe dopiszą, to jednak pomimo trudnych warunków zachęcam do obserwacji zjawiska.