Przed nami najmroźniejszy miesiąc w roku, z nadal bardzo długimi nocami. Po jednym z najbardziej pochmurnych styczniów od wielu lat, każdy z nas życzyłby sobie z pewnością większej ilości promieni słonecznych w dzień i liczniejszych okazji do podziwiania gwiazd w noce, zwłaszcza mając na uwadze fakt, że w lutym zimowe gwiazdozbiory osiągają pełnię swojego piękna. Nie musimy już czekać do późnych godzin by podziwiać najjaśniejsze i najefektowniejsze układy gwiazd, dostajemy je zaś zaraz po tym, gdy niebo bardziej ściemnieje. Luty przyniesie nam przede wszystkim jeden z najlepszych tegorocznych okresów wieczornej widoczności Merkurego, który poza Jowiszem i Saturnem uzupełni trójkę najlepiej dostrzegalnych planet.

A więc wszystko zaczynamy od początku! Nowy Rok, nowe zjawiska i nowe oczekiwania na astronomiczne wydarzenia, które być może długo zostaną w naszej pamięci. Rozpoczynający się 2013 rok może przynieść atrakcje na miarę zeszłorocznego tranzytu Wenus, a może i jeszcze bardziej emocjonujące, przed nami wszakże dwie potencjalnie jasne komety. Rok zaczynamy jednak od stycznia, który da nam okazję na podziwianie przede wszystkim koniunkcji Księżyca z jasnymi planetami, ale też jak zwykle obfitego maksimum Kwadrantydów. Do tego przez cały miesiąc najpiękniejsze zimowe gwiazdozbiory, osiągające pełnię swojej widoczności.

Przed nami dziesiąty miesiąc roku. Październikowe noce wydłużają się coraz bardziej, a miłośnicy gwiaździstego nieba otrzymują coraz więcej czasu na jego obserwacje. Najbliższe cztery tygodnie zagwarantują nam kolejne zjawiska, które będą dobrym celem nie tylko dla obserwatorów, ale i fotografów nieba. Jeśli wstępne prognozy synoptyków mówiące o pięknej polskiej złotej jesieni się sprawdzą, warto wykorzystać okazję i poświęcić się obserwacji październikowego nieba. Zwykle październik daje jeszcze dużą ilość pogodnych nocy, nie marnujmy więc żadnej okazji. W następnym miesiącu o wolne od zachmurzenia niebo może być zdecydowanie trudniej.

Przed nami wrzesień. Miesiąc, w którym powitamy astronomiczną jesień, ale i co najważniejsze z punktu widzenia miłośnika astronomii, rozpoczniemy to lepsze półrocze obserwacyjne, w którym to noce dominują już nad dniami. I choć początkowo dominacja ta nie będzie znaczna, to jednak z każdą kolejną dobą skracanie się dnia będzie widoczne szczególnie wyraźnie.

Przed nami ósmy miesiąc roku. Po pogodowej przeplatance jaką doświadczyliśmy w lipcu, wielu z nas zapewne chciałoby stabilnej pogodnej aury na nieco dłużej niż kilka godzin. Czy sierpień okaże się spokojniejszy, przyjemniejszy i bardziej słoneczny niż poprzedni miesiąc? Miejmy nadzieję, że tak. Przed nami duża liczba atrakcji sierpniowego nieba, z których największą będzie z pewnością maksimum roju Perseidów. Tegoroczny sierpień najbardziej dostępne dla wszystkich zjawiska oferować będzie głównie w drugiej części nocy.

Rozpoczyna się lipiec. Miesiąc, w którym wciąż mamy do czynienia z okresem białych nocy. Dni wprawdzie ulegają już skracaniu, jednak zanim to naprawdę poczujemy minie jeszcze kilka tygodni. W 2012 roku niebo robi jednak wszystko, by czas krótkich nocy wspominany był później możliwie dobrze - czas białych nocy wzbogacony będzie bowiem o jedno z najważniejszych zjawisk astronomicznych tego roku. Drugi hit obserwacyjny, czyli zachodzące co kilka lat zakrycie Jowisza przez Księżyc. Poza nim nieustannie możemy polować na obłoki srebrzyste, które w tym roku stały się widoczne nad Polską zaskakująco szybko.

Rozpoczynamy szósty miesiąc 2012 roku. Miesiąc, w którym dojdzie do najbardziej oczekiwanego zjawiska astronomicznego w tym roku. Tak naprawdę wyjątkowość tranzytu Wenus, do którego dojdzie 6 czerwca mogłaby być jedynym wątkiem, jaki poruszałbym w tegorocznym czerwcowym "Niebie nad nami" i trudno się temu dziwić. Miesiąc jednak trwa całe 30 dni i choć nikt nie ma wątpliwości, jakie zjawisko będzie w nim najważniejsze, to jednak wypada wspomnieć o innych atrakcjach, jakie przygotowuje nam niebo.

Przed nami maj - miesiąc, w którym kończy się okres występowania nocy astronomicznych, a rozpoczyna czas krótkich nocy, potocznie zwanych białymi. Jeszcze tylko przez kilka nocy, Słońce zachodzić będzie głębiej niż 18 stopni pod horyzont. Od 12 maja do pierwszych dni sierpnia nigdzie w Polsce nie zapadnie już zmierzch astronomiczny, a złotawa łuna po zachodzie Słońca wędrując nad północnym horyzontem we wschodnim kierunku nie będzie znikać całkowicie ani na moment. Dla miłośników obserwacji słabych obiektów to bez wątpienia zły okres, ale każdy medal ma przecież dwie strony. W zamian rozpocznie się tegoroczny sezon obłoków srebrzystych, będących wdzięcznymi obiektami dla miłośników fotografii.

Weekendowa aura prawdopodobnie będzie niesprzyjająca, pomimo to przypominam o rozpoczynającym się pod koniec najbliższego weekendu wieczornym show, jakie zapewnią nam najjaśniejsze obiekty nocnego nieba (alternatywnie chmury). Jeśli pogoda będzie sprzyjać zachęcam do podjęcia własnych prób obserwacyjnych i fotograficznych począwszy od niedzielnego wieczoru, w którym to swoje łowy musimy rozpocząć tuż po zachodzie Słońca. Poniżej kilka bardziej szczegółowych informacji.

Rozpoczynamy czwarty miesiąc tego roku. Po powitaniu kilka dni temu astronomicznej wiosny, to dni stanowią już większą część doby. Nie oznacza to oczywiście, że czasu na obserwacje nocnego nieba będzie niewiele. Przed nami liczne atrakcje, z których największe będą dostępne dla obserwatorów korzystających z lornetek. Na najmniejszą odległość do Ziemi zbliża się Saturn, z nieboskłonu ucieka nam Jowisz, a słynna gromada otwarta Siedem Sióstr - wzbogaci się na krótko o ósmy obiekt...

Przed nami marzec - miesiąc figurujący w zapiskach pogodowych jako jeden z najbardziej sprzyjających dla miłośników nieba gwiaździstego. I choć zdarzają się okresy w roku z większa ilością pogodnego nieba, marzec najczęściej plasuje się w czołówce miesięcy pod względem ilości pogodnych nocy. W tym roku może okazać się to szczególnie ważne dla obserwatorów planet - przed nami oczekiwana opozycja Marsa i czas jego najlepszej widoczności. Ponadto dobra widoczność Merkurego na niebie wieczornym i nadchodząca maksymalna wschodnia elongacja Wenus, zaś w drugiej części nocy stale polepszające się warunki obserwacyjne Saturna, zmierzającego do kwietniowej opozycji. Uczta dla miłośników planet! W rozpoczynającym się miesiącu pożegnamy okres najdłuższych i najciemniejszych nocy, jakie zdobią najwspanialsze gwiazdozbiory. Przed nami równonoc wiosenna, która w tym roku przypadnie 20 marca o godz. 06:15 czasu polskiego. Od tej pory to dni będą już stanowić większą część doby, w dodatku w nocy ...

Rozpoczynamy drugi miesiąc tego roku. Po dość pechowej pod względem pogody pierwszej połowie stycznia, i bardzo przyjemnej w ostatniej jego dekadzie, z pewnością wielu z nas chciałoby utrzymania się obecnej sytuacji meteorologicznej nad Polską, która zapewniłaby większą ilość pogodnych nocy niż miało to miejsce jeszcze całkiem niedawno. "Luty - podkuty" - czy polskie powiedzenie znajdzie swoje odbicie w rzeczywistości? Czy prognozy informujące o długiej zimie i częstej dominacji układów wyżowych okażą się trafne? Już niebawem się przekonamy!

Rozpoczynamy Nowy - 2012 Rok. Choć nie ma on już wydźwięku astronomicznego jak zakończony kilkanaście godzin temu Rok Jana Heweliusza, to nie można rzec, że będzie to rok mniej astronomiczny. Wręcz przeciwnie - w ciągu najbliższych 12 miesięcy nad naszymi głowami będą działy się dosłownie nieziemskie spektakle! Nie wszystkie jednak nastąpią już w styczniu, dlatego na razie skupmy się na atrakcjach rozpoczynającego się właśnie miesiąca.

Uwaga, Czytelniku! Ten wpis dotyczy zjawisk astronomicznych w grudniu 2011 roku! Aby odczytać szczegóły grudniowych zjawisk w bieżącym roku, przejdź  do tego wpisu . Czas mija szybko. Już niebawem rozpocznie się ostatni miesiąc Roku Jana Heweliusza! Przed nami najdłuższe noce, które zdobić będą najefektowniejsze gwiazdozbiory. Pod względem ilości dostępnego gwiaździstego nieba to początek najbardziej oczekiwanego okresu przez obserwatorów, pod względem warunków pogodowych - niekoniecznie. Jeżeliby wierzyć długoterminowym prognozom, o niskim współczynniku sprawdzalności, teoretycznie miesiąc ten powinien być suchy i mroźny, a co za tym idzie, dominowałyby układy wysokiego ciśnienia. Jak będzie w rzeczywistości?

Przed nami przedostatni miesiąc Roku Jana Heweliusza. Miesiąc, który rzadko kiedy bywa zadowalający dla obserwatorów gwiazd, a to oczywiście z przyczyn czysto meteorologicznych - zazwyczaj w ciągu tego miesiąca tylko około 10 nocy jest bezchmurnych. Nie powinno to jednak nas zrażać, tym bardziej że na nieboskłonie będziemy mieli szanse podziwiać większą ilość planet niż w kilku ostatnich tygodniach. O szczegółach jak zwykle w dalszej części artykułu.

Przed nami październik - pierwszy miesiąc po przerwie, w którym dosłownie wszystkie już noce są dłuższe od dni. Miłośnicy nocnego nieba mogą się z tego powodu cieszyć, osoby preferujące długie letnie dni mogą mieć nieco gorsze humory. Dodatkowo w tym miesiącu obserwatorzy gwiazd otrzymają dodatkową godzinę na podziwianie nocnego nieba - w ostatni weekend października zmieniamy czas z letniego na zimowy, cofając zegarki o godzinę. Dla osób ceniących długi sen oznacza to możliwość dłuższego snu o godzinę, dla amatorów nocnego nieba to sygnał, że wschody Słońca będą teraz następować znacznie później (choć początkowo o porównywalnej porze), a zachody coraz szybciej. Dzień skraca się o tej porze roku w najszybszym tempie. 1 października wschód Dziennej Gwiazdy następuje o godz. 06:49, a zachód o 18:17. Ostatniego dnia miesiąca pory te przesuwają się do 06:47 i 16:09. Dobrze obrazuje to również wysokość kątowa Słońca w czasie górowania. 1 dnia miesiąca Dzienna Gwiazda góruje na wysokośc...

Zbliża się wrzesień - miesiąc, w którym dzień zrówna się z nocą. W tym roku równonoc jesienna przypada 23 września o godz. 11:05. Od tej pory to noce będą już dłuższe od dni, a przewaga nocy w długości trwania nad dniami rosnąć będzie dalej aż do przesilenia zimowego. Za około trzy tygodnie rozpocznie się zatem to lepsze półrocze dla obserwatorów gwiazd w kwestii czasu dostępnego na nocne obserwacje nieba, to gorsze z kolei dla miłośników długich, letnich dni. 1 września Słońce (dane dla Pomorza) wzejdzie o godz. 05:51 i zajdzie o godz. 19:32, wznosząc się na maksymalną wysokość 44 stopni kątowych. Ostatniego dnia miesiąca pory wschodu i zachodu Słońca przesuwają się odpowiednio do 06:49 i 18:21. Deklinacja we wrześniu maleje ze wspomnianych 44 do 33 stopni kątowych. Bezksiężycowe noce czekają obserwatorów w ostatniej dekadzie miesiąca, gdyż kolejność faz naszego satelity przedstawia się następująco: I kwadra 4 września, pełnia 12 września, III kwadra 20 września i nów 27 września...

Rozpoczyna się sierpień. Miesiąc, w którym noce choć wciąż dość krótkie - są bez wątpienia dłuższe i ciemniejsze niż w lipcu. Kończy się już okres białych nocy, kończy się i widoczność słynnych obłoków srebrzystych (czasami, choć bardzo rzadko można je jeszcze dostrzec w pierwszej dekadzie sierpnia). W zamian za to, otrzymujemy kolejne minuty ciemnego nieba ze skracającymi się stale dniami. Ósmy miesiąc Roku Jana Heweliusza zapewni nam wiele wspaniałych wrażeń, o których więcej w dalszej części artykułu.

Czytelniku - ten artykuł dotyczy obserwacji nieba w czerwcu 2011 roku - aby przeczytać aktualny wpis na 2012 rok kliknij w ten link . Rozpoczyna się czerwiec - miesiąc najdłuższych dni i szczyt okresu tzw. białych nocy, niezbyt lubianych przez obserwatorów nieba gwiaździstego. Czasu na obserwacje nocne, czy tym razem - raczej wieczorne - mamy najmniej w całym roku. To jednak nie powinno nas w tym roku zniechęcać, gdyż w połowie miesiąca będzie okazja na obserwacje rzadkiego i wyjątkowego zjawiska. O szczegółach jak zwykle nieco później. 1 czerwca Słońce wschodzi o godzinie 04:24, wznosząc się na maksymalną wysokość 58 stopni kątowych by zajść o godzinie 21:01. W tym miesiącu przypada przesilenie letnie, a więc doba w której mamy do czynienia z najdłuższym dniem w roku. Rozpoczynające astronomiczne lato przesilenie nastąpi w tym roku 21 czerwca o godzinie 19:16. Tego dnia wschód następuje o godzinie 04:16, górowanie wzrasta do 59 stopni kątowych, zachód z kolei następuje o godzin...