Po miesiącu stanowiącym kulminację złotej jesieni i babiego lata, które w tym roku lepiej pominąć milczeniem, przychodzi czas na miesiąc, w którym następuje zwykle największe runięcie statystyk pod względem ilości pogodnych dni i nocy. O ile całe półrocze jesienno-zimowe jest zdecydowanie bardziej pochmurne od wiosenno-letniego, to jednak właśnie listopad stanowi najczęściej tę cezurę, kiedy już bez wątpliwości wiemy w jaki sezon właśnie wkraczamy. Coraz częstsza dominacja zachmurzenia, w tym uwielbianego przez nas Stratusa potrafiącego zakrywać niebo szczelnie całymi tygodniami, potęgowana jest jak zwykle bardzo szybko zapadającą ciemnością, której efekty są zwielokrotnione niedawną zmianą czasu w ostatni weekend października. Nie warto przy tym oddawać pola chmurom walkowerem, przeciwnie - tym usilniej zachęcam do lektury i zaznaczenia sobie kilku dat w kalendarzu, sugerując jedynie pogodowo realistyczne podejście do tego co może nas czekać nie tylko w listopadzie, ale kilku najbliżs...

Ten moment w końcu musiał nastąpić. Po przekroczeniu punktu równonocy jesiennej, z rozpoczęciem października wchodzimy w to gorsze pod względem pogodowym półrocze, z którym pożegnamy się dopiero wiosną. Nocy i ciemnego nieba wprawdzie coraz więcej, ale wraz z oddalaniem się od lata i coraz krótszym towarzystwem Słońca na niebie przybywać też będzie okresów dominacji niżów i frontów atmosferycznych, które jesienią i zimą są znacznie częstszym gościem na naszym obszarze, w porównaniu do miesięcy wiosenno-letnich. Zanim jednak wejdziemy w okres jesiennych szarug i nierzadko długotrwale zalegającego "szarego betonu" w postaci Stratusa na niebie, czeka nas najbardziej barwny w roku okres polskiej złotej jesieni, często z wciąż ciepłą, a w niektórych sezonach wręcz bardzo ciepłą aurą pozwalającą na ostatnie tak przyjemne podładowanie wewnętrznych akumulatorów przed nadejściem tego, co już się zaczyna pomału tlić na kalendarzowym horyzoncie. Miejmy więc nadzieję, że i tym razem paźd...

W końcu musiało to nastąpić - jak co roku o tej porze. Niestety wchodzimy w najgorszy okres z całego jesienno-zimowego półrocza, który po paru poprzednich miesiącach może szczególnie dać się nam we znaki kiedy mimo zmiennej jak zawsze pogody odwykliśmy już od okresów wielodniowego - czy jak w gorszych sezonach - wielotygodniowego zalegania "szarego betonu" na firmamencie.

Przed nami najbardziej wyczekiwany miesiąc Anno Domini 2024, który może okazać się wieńczącą cały rok wisienką na torcie. Wprawdzie październik nie kończy całego roku, ale trudno oprzeć się wrażeniu, że po zakończeniu tego miesiąca nic spośród zjawisk przewidywalnych, jakie można z góry pozakreślać w kalendarzu, nie dorówna widokom i emocjom, jakich możemy doświadczyć w najbliższych kilkunastu dniach. Wszystko za sprawą nadejścia najbardziej kluczowego etapu widoczności komety C/2023 A3 (Tsuchinshan-ATLAS), która po odkryciu na początku roku ubiegłego ma przed sobą bliskie już perygeum i szansę stania się dla nas najatrakcyjniejszym tego typu obiektem od czasu wakacyjnej C/2020 F3 (NEOWISE) z lipca 2020 roku.

Za nami wakacyjny okres i pierwszy miesiąc nowego sezonu obserwacyjnego z nocami astronomicznymi. Zaczęliśmy z przytupem jak było obiecane, choć pomyślność owego przytupu okazała się zaskakująca nawet dla optymistów. Dwie silne burze magnetyczne kategorii G3 i jedna ciężka G4 z drugimi najwspanialszymi zorzami polarnymi 2024 roku zaraz po tych majowych i to w bardzo atrakcyjne bezksiężycowe maksimum aktywności Perseidów podczas wyżowej aury od Bałtyku po Tatry, stanowiły tak mocne i radosne dla amatorów wejście w nowy okres nocy astronomicznych, jakie chyba bardzo trudno będzie kiedykolwiek przelicytować.

Zbliża się wrzesień - miesiąc, w którym dzień zrówna się z nocą. W tym roku równonoc jesienna przypada 23 września o godz. 11:05. Od tej pory to noce będą już dłuższe od dni, a przewaga nocy w długości trwania nad dniami rosnąć będzie dalej aż do przesilenia zimowego. Za około trzy tygodnie rozpocznie się zatem to lepsze półrocze dla obserwatorów gwiazd w kwestii czasu dostępnego na nocne obserwacje nieba, to gorsze z kolei dla miłośników długich, letnich dni. 1 września Słońce (dane dla Pomorza) wzejdzie o godz. 05:51 i zajdzie o godz. 19:32, wznosząc się na maksymalną wysokość 44 stopni kątowych. Ostatniego dnia miesiąca pory wschodu i zachodu Słońca przesuwają się odpowiednio do 06:49 i 18:21. Deklinacja we wrześniu maleje ze wspomnianych 44 do 33 stopni kątowych. Bezksiężycowe noce czekają obserwatorów w ostatniej dekadzie miesiąca, gdyż kolejność faz naszego satelity przedstawia się następująco: I kwadra 4 września, pełnia 12 września, III kwadra 20 września i nów 27 września...

Rozpoczyna się sierpień. Miesiąc, w którym noce choć wciąż dość krótkie - są bez wątpienia dłuższe i ciemniejsze niż w lipcu. Kończy się już okres białych nocy, kończy się i widoczność słynnych obłoków srebrzystych (czasami, choć bardzo rzadko można je jeszcze dostrzec w pierwszej dekadzie sierpnia). W zamian za to, otrzymujemy kolejne minuty ciemnego nieba ze skracającymi się stale dniami. Ósmy miesiąc Roku Jana Heweliusza zapewni nam wiele wspaniałych wrażeń, o których więcej w dalszej części artykułu.

Czytelniku! Ten artykuł dotyczy nieba majowego w 2011 roku! Aby odczytać bieżące informacje na temat widoczności poszczególnych obiektów kliknij w baner po prawej części witryny, prowadzący do aktualnego artykułu "Niebo nad nami". Niebawem rozpoczniemy piąty miesiąc roku Jana Heweliusza. Choć noce nieubłaganie się skracają, czeka nas wiele wydarzeń na niebie, którym warto poświęcić uwagę. O szczegółach w dalszej części artykułu.

Uwaga! Wpis poświęcony obserwacjom kwietniowego nieba w 2011 roku!!! Aby odczytać bieżący artykuł kliknij w baner po prawej części witryny. Już niebawem czwarty miesiąc Roku Jana Heweliusza. Dni od 21 marca są już dłuższe od nocy - na razie nieznacznie, jednak szybko o tym przekonamy się na własne oczy szykując się na nocne obserwacje gwiazd, które pokazywać się będą dopiero kilka minut po godzinie 20-tej.