LIVE Solar Update

Ostatnia aktualizacja komentarza: 24.05  11:50 CEST [09:50 UTC]

24.05.16
R=13 - z dniem dzisiejszym liczba Wolfa obniżyła się do 13, najniższego poziomu w maju. Przed miesiącem 23 kwietnia wynosiła ona 11, był i pozostaje to jednocześnie dzień z najniższą liczbą Wolfa w ostatnim roku, ale coraz więcej wskazuje na to, że wynik ten może zostać niebawem pobity. Prawdopodobieństwo oczyszczenia tarczy staje się z każdym dniem coraz większe za sprawą niezmiennie zerowej produkcji nowych plam. Do wzejścia na tarczę dawnych obszarów 2542 i 2543 (lub ich zanikających resztek) pozostało aż 6 dni podczas gdy z ostatnią widoczną plamą obszaru 2546 pożegnamy się za około 48 godzin. Słońce ma zatem jeszcze 2 dni aby wyprodukować choćby niewielki obszar aktywny mogący podtrzymać ciągłość dni z nieustannie widocznymi plamami trwającą od 18 lipca 2014 roku, jeśli tego nie uświadczymy, za moment możemy stać się świadkami drugiego dnia po maksimach 24. cyklu aktywności słonecznej z całkowicie oczyszczoną tarczą. W obecnej sytuacji oczekujmy naturalnie kontynuacji bardzo niskiej aktywności słonecznej.

DZIURA KORONALNA - do centrum tarczy zbliża się niewielka dziura koronalna położona nieco na północ od słonecznego równika, widoczna na dzisiejszych zdjęciach z SDO w długości fali 211 angstremów. Emitowany przez nią strumień wiatru słonecznego podwyższonej prędkości (CHHSS) w pewnym stopniu jest kierowany ku Ziemi, ale z uwagi na niewielką rozpiętość dziury koronalnej jako jego źródła oraz pewnego oddalenia od idealnie centralnych obszarów tarczy, strumień ten może okazać się niewystarczający do wywołania znaczącego wzrostu aktywności geomagnetycznej. Tak czy inaczej około 28-29 maja napływ części tego strumienia może dać się nam we znaki, a czy dojdzie do zaistnienia burzy magnetycznej, okaże się już po dotarciu wiatru.

22.05.16
OSTATNIA PLAMA RAZ JESZCZE - po kilku tygodniach odetchnięcia z ulgą, ponownie jesteśmy w sytuacji z jednym tylko obszarem aktywnym widocznym na tarczy słonecznej - 2546, który za około 4 doby zajdzie na niewidoczną z perspektywy Ziemi półkulę. Jednocześnie sonda SDO na zdjęciach w długości fali 171 angstremów nie ukazuje żadnych pojaśnień i pętli magnetycznych, które mogłyby zwiastować szybkie wejście na tarczę nowych grup plam. W pozostałych miejscach dostrzegalnej części Dziennej Gwiazdy aktywność plamotwórcza jest zerowa. Słońce ma od dziś około 4-5 dni na wyprodukowanie nowych plam aby nie dopuścić do całkowitego oczyszczenia tarczy i wyzerowania liczby Wolfa wraz z zachodem obszaru 2546. Od 18 lipca 2014 roku plamy widoczne są nieustannie; jeśli Słońce nie da za wygraną i zdąży wytworzyć nowe plamy do zajścia regionu 2546, drugi dzień bez plam po maksimach 24. cyklu aktywności słonecznej ponownie będzie mógł zostać odłożony w czasie. Czy tak się stanie, przekonamy się w połowie tygodnia.

KRÓTKA i SŁABA BURZA - dotarcie do Ziemi strumienia wiatru podwyższonej prędkości z dziury koronalnej zdołało wywołać jedynie słabą burzę magnetyczną kategorii G1, która na dodatek trwała zaledwie trzy godziny podczas chwilowo południowego skierowania pola magnetycznego wiatru słonecznego o słabym natężeniu. Przeważająco strumień ten charakteryzuje się północną polaryzacją, niesprzyjającą rozwojowi aktywności geomagnetycznej mimo nieco podwyższonej prędkości, obecnie przekraczającej nieznacznie 600 km/sek.

20.05.16
ZORZE PRZED TRANZYTEM MERKUREGO - 8 i noc z 8 na 9 maja przyniosły silną burzę magnetyczną kategorii G3, która doprowadziła do uwidocznienia się zórz polarnych nad umiarkowanymi szerokościami geograficznymi, w tym Polską. O przyczynach i przebiegu burzy wraz z fotografiami zorz nadesłanymi przez czytelników można czytać w nowym opracowaniu na blogu.

AR2546 NA WPROST ZIEMI - obszar aktywny 2546 zbudowany z wyraźnie rozwiniętej plamy znajduje się obecnie na wprost Ziemi i stanowi interesujący cel do amatorskich obserwacji Dziennej Gwiazdy. Jego powierzchnia zmniejszyła się wprawdzie do 440 MH, ale posiadając sprawny wzrok wciąż można go dostrzec gołym okiem jako punkt na tarczy, z wykorzystaniem samego filtra słonecznego bez dodatkowej optyki. Niestety mimo swoich rozmiarów, jest to obszar o prostym polu magnetycznym, bez zdolności do emisji silniejszych rozbłysków. Od początku jego widoczności aktywność rozbłyskowa nie drgnęła i pozostaje całkowite wyłączona. W następnych dniach nie widać szans na zmianę tej sytuacji. Możliwe jednak, że najbliższe 24-48 godzin przyniesie sporadyczne okresy nieco wzmożonej aktywności geomagnetycznej dzięki napływowi strumienia podwyższonej prędkości z dziury koronalnej wspomnianej przed trzema dniami.

17.05.16
SŁABY WPŁYW CHHSS - od kilkunastu godzin napływa strumień wiatru podwyższonej prędkości (CHHSS) z jednego z fragmentów dziury koronalnej na północnej półkuli słonecznej. Na razie nie wywołał on wzmożonej aktywności geomagnetycznej z uwagi na neutralne lub jedynie nieznacznie południowe skierowanie pola magnetycznego wiatru słonecznego. Niewykluczone, że zmiany wystąpią za około 3-4 dni, wraz z napływem większej porcji tego strumienia z tej samej wciąż dziury koronalnej, która ulegał rozbudowie i z dniem dzisiejszym przemierza centrum tarczy, ale szanse zdają się być niewielkie, wciąż bowiem będziemy mieli do czynienia z tym samym źródłem wiatru więc trudno oczekiwać w tym strumieniu warunków korzystnych dla wywoływania wzrostu aktywności geomagnetycznej.

Wyraźny obszar aktywny 2546 zbudowany wciąż jest z jednej plamy typu alpha, co teoretycznie w dalszym ciągu wyklucza zachodzenie w jego strefie silnych rozbłysków. Uległ on jednak rozbudowie do 540 MH, co czyni go dostrzegalnym gołym okiem przez sam filtr ND-5 bez dodatkowej optyki, jako drobny punkt na tle tarczy słonecznej. Warto tym bardziej wykorzystać lornetki i teleskopy z założonymi filtrami słonecznymi by przejrzeć mu się dokładniej. Kilka stopni za nim zza wschodniej krawędzi wyłania się następny obszar aktywny, który jak na razie nie wyłamuje się z szeregu i także charakteryzuje się brakiem aktywności rozbłyskowej.

15.05.16
NOWA PLAMA i DZIURA KORONALNA - od kilkunastu godzin ruch obrotowy Słońca przynosi na tarczę od południowo-wschodniej krawędzi nowy obszar aktywny 2546 zbudowany z wyraźnej plamy o rozmiarze 250 MH. Na razie jest to stabilny obszar, ale niewykluczone że z ewentualną rozbudową osiągnie on zdolność emisji istotnych rozbłysków. Pozostałe obszary aktywne są również spokojne. W najbliższych 2-3 dniach spodziewać się można dotarcia do Ziemi strumienia wiatru podwyższonej prędkości dziury koronalnej, która częściowo kieruje go w naszą stronę. O ile strumień będzie posiadał dominująco południowe skierowanie pola magnetycznego można będzie liczyć na zaistnienie burzy magnetycznej.

13.05.16
CISZA TRWA - mimo obecności na tarczy kilku obszarów aktywnych, w temacie nie wiele się zmienia. Emisja jakichkolwiek rozbłysków nie zachodzi, rozpoczyna się jednak emisja strumienia wiatru słonecznego podwyższonej prędkości częściowo w kierunku Ziemi, za sprawą dziury koronalnej widocznej nieopodal centrum tarczy na północ od równika - zdjęcia w długości fali 211 angstremów. Strumień CHHSS powinien dotrzeć do naszej planety po około 3 dniach, zatem niewykluczone, że po weekendzie zaobserwowane zostaną kolejne okresy z podwyższoną aktywnością geomagnetyczną, w razie sprzyjająco układających się właściwości wiatru w tym strumieniu, na czele z jego południowym skierowaniem pola magnetycznego.

11.05.16
STAN Z 11.05 - aktywność słoneczna pozostaje niska. Widoczne na tarczy obszary aktywne są stabilne magnetycznie i nie emitują istotnych zjawisk. W aktywności geomagnetycznej także spokojne warunki - odkąd burza z 8 na 9 maja dobiegła końca, ponowne zaistnienie choćby słabszej burzy nie miało jak dotychczas miejsca. Prędkość wiatru słonecznego wciąż opada wraz z powolnym wychodzeniem Ziemi ze strefy strumienia wiatru podwyższonej prędkości, za następne 24 godziny wpływ tego strumienia na warunki panujące w otoczeniu Ziemi powinien zostać zakończony. Jednocześnie zdjęcia z SDO w długości fali 211 angstremów ukazują następną dziurę koronalną w północno-wschodniej części tarczy, która bliżej centrum znajdzie się około 13 maja, wówczas rozpocznie się emisja nowego strumienia CHHSS częściowo w naszym kierunku. Jego dotarcie powinno nastąpić po następnych ~3 dniach, wówczas niewykluczone kolejne okresy z wzmożoną aktywnością geomagnetyczną, o ile skierowanie pola magnetycznego w tym strumieniu będzie południowe. Niestety, od dziś kończą się noce astronomiczne w pasie północnych województw, w kolejnych dniach granica ta będzie dalej przesuwała się ku południu zgodnie z datami dostępnymi w aktualnym "Niebie nad nami", a to coraz bardziej będzie podkreślało bliskość przesilenia letniego i rosnącą trudność w odpowiednim zgraniu się w czasie z ewentualnymi wzrostami aktywności zórz polarnych; oprócz znacznie zawężonej ilości czasu także wyższa jasność nieba będzie podnosiła poziom trudności - mimo to w razie dłużej trwających burz magnetycznych w pewnym stopniu szanse nadal będą pozostawały.

10.05.16
BURZA WYGASŁA, ALE... - od ponad 24 godzin aktywność geomagnetyczna obniżyła się do poziomu poniżej burzy kategorii G1. Mimo to w najbliższych 24 godzinach wciąż są niewykluczone okresowe wzrosty na skutek dalszego przechodzenia Ziemi przez strumień wiatru podwyższonej prędkości, o ile skierowanie jego pola magnetycznego stanie się na dłużej wyraźnie południowe. Prędkość wiatru w otoczeniu Ziemi nadal przekracza 600 km/sek., w maksimum podczas burzy kategorii G3 osiągała momentami 750 km/sek., obecnie jest ona nadal podwyższona, ale widać, że jest to już druga połowa okresu oddziaływania strumienia i za około 48 godzin warunki powinny powrócić do standardowych wartości, typowych dla spokojnej pogody kosmicznej.

09.05.16
GOTOWOŚĆ ZORZOWA PRZEDŁUŻONA - noc poprzedzająca tranzyt Merkurego przyniosła kontynuację burzy magnetycznej G2-G3, która zaowocowała wystąpieniem subtelnych zórz polarnych nad Polską. To ósma obecność tego zjawiska na polskim niebie od początku roku, zatem rok 2016 stał się w tym momencie rekordowym pod tym względem od początku 24. cyklu aktywności słonecznej wyprzedzając dotychczasowego lidera - rok 2015 który przyniósł nam zorze siedmiokrotnie. Najbliższa noc może przynieść kolejne okresy z burzą magnetyczną na skutek przechodzenia Ziemi przez strumień wiatru słonecznego podwyższonej prędkości o stabilnym południowym skierowaniu pola magnetycznego. Gotowość zorzowa obowiązuje zatem również w kolejną noc z 9 na 10 maja.

Czytelników, którym udało się podczas zjawiska zarejestrować występujące nad Polską subtelne zorze polarne, a którzy chcieliby przedstawić efekty swoich obserwacji szerszemu gronu odbiorców w najbliższym opracowaniu tej burzy, zapraszam do nadsyłania zdjęć na kontakt@polskiastrobloger.pl lub ich zamieszczania na fejsbukowym profilu bloga, koniecznie z lokalizacją, z której obserwacja została przeprowadzona. Opracowanie wydarzenia ukaże się na witrynie w weekend - być może najbliższe noce przyniosą kolejne szanse na zorze polarne.

08.06.16
GOTOWOŚĆ ZORZOWA - od kilkunastu godzin przechodzimy przez strefę wiatru słonecznego o południowym skierowaniu pola magnetycznego z silnym natężeniem dochodzącym momentami do -20nT, co w godzinach porannych zaowocowało trzygodzinnym epizodem z silną burzą magnetyczną kategorii G3 - dającą gwarancję obecności zórz polarnych nad Polską, niestety niefortunnie tak wysoka aktywność rozwinęła się już po rozjaśnianiu nieba nad naszym krajem. Coraz krótsze noce z każdym tygodniem będą nam niestety utrudniały szansę na dobre zgranie się w czasie z takimi skokami aktywności zórz. Oprócz tego zarysowały się epizody z umiarkowaną burzą kategorii G2 i słabą G1. Burza magnetyczna wprawdzie ma zmienną aktywność, ale bądź co bądź trwa nieprzerwanie do chwili obecnej, zatem niewykluczone, że zdoła utrzymać się do godzin wieczornych nad Polska aby zwiększyć szansę na dostrzeżenie zorzy polarnej. Gdyby najbliższej nocy miało się to udać, byłaby to już ósma taka sytuacja w roku, który jednocześnie stałby się rekordowym w 24. cyklu aktywności słonecznej trwającym od maja 2008 roku. W chwili obecnej burza posiada kategorię G1 (która jednak już dwukrotnie w tym roku wystarczyła dla północnych województw). Z uwagi na fakt kontynuacji burzy i wciąż wyraźnie południowe skierowanie pola magnetycznego wiatru (składowa Bz - krzywa czerwona, dane aktualizowane są co minutę, ale należy odświeżać wykres), na blogu zaczyna obowiązywać stan gotowości zorzowej na najbliższą noc. Przypominam zatem o odpowiednich warunkach, które warto jak najpełniej spełnić aby zwiększyć sobie szanse na dostrzeżenie/sfotografowanie zorzy, gdyby ta rzeczywiście wystąpiła.

Warunki aktywności geomagnetycznej mogą być podwyższone także w noce po weekendzie w związku z przechodzeniem przez strumień wiatru podwyższonej prędkości z wyraźnej dziury koronalnej w centrum tarczy. Więcej o niej wspominałem już w piątek przy okazji ostatniego opracowania burz G1-G2 z początku maja.

06.05.16
BURZE Z 01/02 i 02/03.05 - pierwsze dwie majowe noce przyniosły słabą i umiarkowaną burzę magnetyczną kategorii G1-G2. W obu przypadkach subtelne zorze polarne zostały sfotografowane z północnych krańców Polski, co daje nam już w tym momencie siedem potwierdzonych obecności tego zjawiska nad naszym krajem w roku 2016, mimo, że jesteśmy dopiero na początku piątego miesiąca. Pełne opracowanie tych wydarzeń już na blogu - w tekście także fotografie nadesłane przez Czytelników oraz rozważania o możliwej pogodzie kosmicznej po weekendzie, w związku z kolejną dziurą koronalną w centrum tarczy słonecznej.

05.05.16
POWRÓT AR2529 - od kilkunastu godzin za sprawą ruchu obrotowego Słońca możemy dostrzec przy wschodniej krawędzi dawny obszar aktywny 2529 - największy, jaki powstał w tym roku i jednocześnie źródło najsilniejszego z tegorocznych rozbłysków - klasy M6.7 z 18 kwietnia. Niestety przez dwa tygodnie wędrówki po niedostrzegalnej z Ziemi półkuli słonecznej, obszar 2529 - obecnie o oznaczeniu 2542, zauważalnie stracił na rozmiarach i znajduje się na etapie zanikania. Oprócz niego wzdłuż tarczy widoczne są jeszcze cztery obszary aktywne zbudowane z pojedynczych, niewielkich plam bez zdolności do emisji silnych zjawisk.

ZORZE PO ZJAWISKU ROKU? - od najważniejszego zjawiska astronomicznego 2016 roku jakim będzie tranzyt Merkurego dzielą nas już tylko 4 dni. Niewykluczone jednak, że tych kilka godzin emocji przez poniedziałkowe popołudnie będzie stanowić preludium do następnego rozwoju aktywności zórz polarnych, być może tak jak 1 i 2 maja korzystnego dla Polski. Do centrum tarczy zbliża się wyraźna dziura koronalna widoczna w długości fali 211 angstremów, położona nieco na południe od słonecznego równika. Od jutra będzie ona emitować strumień wiatru podwyższonej prędkości (CHHSS) bezpośrednio ku Ziemi, a ten powinien osiągnąć naszą planetę po około 2-4 dniach od opuszczenia Słońca. Możliwe więc, że po weekendzie dojdzie do kolejnego okresu z wzmożoną aktywnością geomagnetyczną; gdyby miało się tak stać, niebo nie będzie rozświetlane blaskiem Księżyca utrudniającego takie obserwacje. Byłoby to też swego rodzaju powtórzenie historii z 2015 roku, kiedy to wprawdzie w odwrotnej kolejności marzec przyniósł nam ciężką burzę magnetyczną kategorii G4 (17.03.15), która stała się niespodziewanym wstępem do spektakularnego, częściowego zaćmienia Słońca z głęboką fazą maksymalną (20.03.15).

03.05.16
BURZA G1 - druga z rzędu noc z 2 na 3 maja przyniosła wzrost aktywności geomagnetycznej dzięki niezmiennie południowemu skierowaniu pola magnetycznego wiatru słonecznego (Bz) w strumieniu podwyższonej prędkości z dziury koronalnej, który od dwóch dni napływa na nasza planetę. Tym razem rozwinęła się jedynie słaba burza magnetyczna kategorii G1, która zachodziła przez około trzy godziny, po czym szybko zanikła. Obecnie powoli wychodzimy juz ze strumienia CHHSS, od ponad pięciu godzin prędkość wiatru zauważalnie maleje, w tym momencie spadła do około 500 km/sek. podczas gdy minionej nocy momentami osiągała 650 km/sek. W następnych 12-24 godzinach niewykluczone słabsze wzrosty aktywności geomagnetycznej, choć za sprawą coraz bardziej neutralnego skierowania Bz wpływ strumienia CHHSS powinien z każdą godziną być malejący. W aktywności słonecznej nadal cisza, na tarczy widocznych jest pięć obszarów aktywnych,  z czego żaden nie posiada zdolności do emisji silnych rozbłysków. Na domiar tego są to niewielkie grupy plam, z których większość wykazuje skłonność do zanikania. Jedynie nowy obszar 2541 widoczny przy wschodniej krawędzi tarczy pozostaje za ostatnie 24 godziny stabilny pod względem powierzchni.

02.05.16
BURZA G2 - zgodnie z oczekiwaniami południowe skierowanie pola magnetycznego wiatru słonecznego (Bz) w strumieniu z dziury koronalnej pozwoliło na wzrost aktywności geomagnetycznej i to do poziomu umiarkowanej burzy kategorii G2. Zachodziła ona przez trzy godziny i była poprzedzona trzygodzinnym okresem ze słabą burzą magnetyczną kategorii G1. Subtelna zorza polarna została sfotografowana m.in. z Redy (pomorskie). Po sześciu godzinach zjawisko przestało zachodzić, a zorze szybko wygasiły swoją aktywność. W najbliższych 12-24 godzinach wciąż możliwe są sporadyczne okresy z burzą magnetyczną wraz z dalszym przechodzeniem Ziemi przez strumień CHHSS, którego efekty widzimy na zbiorze danych z ACE - prędkość wiatru przekracza 510-520 km/sek. przy skierowaniu Bz dominująco południowym, choć o niezbyt silnym natężeniu do około -5, niekiedy -10nT.

Czytelników, którym udało się podczas zjawiska zarejestrować występujące nad Polską subtelne zorze polarne, a którzy chcieliby przedstawić efekty swoich obserwacji szerszemu gronu odbiorców w najbliższym opracowaniu tej burzy, zapraszam do nadsyłania zdjęć na kontakt@polskiastrobloger.pl lub ich zamieszczania na fejsbukowym profilu bloga, koniecznie z lokalizacją, z której obserwacja została przeprowadzona. Opracowanie wydarzenia ukaże się na witrynie w kolejnych dniach.

01.05.16
CHHSS DOCIERA - od kilku godzin sonda ACE rejestruje stopniowy wzrost prędkości wiatru słonecznego z dotychczasowych 350-370 km/sek. do około 430-450 km/sek., któremu obecnie zaczął towarzyszyć spadek gęstości poniżej 10 protonów/cm3. Ponieważ jak na razie skierowanie pola magnetycznego wiatru w napływającym strumieniu z dziury koronalnej jest przeważnie południowe (natężenie około -5/-10nT), niewykluczone że w najbliższym czasie zaistnienie burza magnetyczna. Warunki wiatru nie są imponujące, ale nie przekreślają szans na rozwój aktywności zórz nadchodzącej nocy.

STAN Z 01.05 - aktywność słoneczna utrzymuje się na niskim poziomie, mimo obecności kilku obszarów aktywnych. Warunki pogody kosmicznej także pozostają wyciszone, choć niewykluczone, że w ciągu następnych 12-24 godzin ulegną one zmianie w związku z oczekiwanym dotarciem do Ziemi strumienia wiatru podwyższonej prędkości z dziury koronalnej.


>>Archiwum LIVE Solar Update (kwiecień 2016)


Wyjaśnienie: solar update - aktualizowane na bieżąco krótkie autorskie komentarze o ostatnich zjawiskach na Słońcu i wszelkich wydarzeniach związanych z pogodą kosmiczną. Na początku miesiąca* komentarze są zerowane i publikowane od nowa (najstarsze komunikaty z danego miesiąca ukazują się u dołu podstrony, nowe na górze). W przypadku okresów niskiej aktywności słonecznej, aktualizacje ukazują się co 2-4 dni, w przypadku podwyższonej aktywności raz lub kilka razy dziennie. Zadaniem tych komunikatów jest odpowiedzieć na pytania czytelników:

jaka jest aktualna aktywność Słońca, czy i kiedy wystąpią rozbłyski słoneczne, aktualny zasięg zorzy polarnej, czego spodziewać się po Słońcu w najbliższych godzinach i dniach.


* Aktualizacje archiwizowane są w cyklu comiesięcznym i możliwe do odczytu w dziale Archiwum Solar Update.