wtorek, 9 września 2014

Rozbłysk klasy M4.5 z CME full-halo częściowo skierowanym ku Ziemi (09.09.2014)

Aktywność słoneczna po raz kolejny ulega pewnemu podwyższeniu. Obserwowany od kilku dni na tarczy obszar 2158 wyemitował w nocy z poniedziałku na wtorek dość silny rozbłysk, który może mieć wpływ na aktywność geomagnetyczną za około trzy doby.

Do rozbłysku doszło o godz. 02:29 CEST. Zjawisko było znacznie rozciągnięte w czasie - mimo, że energia była niższa niż w niedawnych zjawiskach najwyższej klasy X, to długa faza maksimum w klasie M4.5 sprawia, że zjawisko to było w ogólnym rozrachunku silne. Jak często to bywa przy rozbłyskach długotrwałych, doszło do koronalnego wyrzutu masy (CME), tym razem typu rozległego asymetrycznego full-halo. Położenie obszaru aktywnego 2158 na tarczy w momencie rozbłysku daje szansę na częściowe skierowanie CME ku Ziemi. Większa i najgęstsza część wyrzutu została skierowana na północ i wschód od linii Słońce-Ziemia, ale fragment ukierunkowany na naszą planetę ze względu na typ full-halo jest bez wątpienna dostrzegalny.


Rozbłysk klasy M4.5 z 09.09.2014 r. - długość fali 131, 335 i 304 angstremy. (Credit: SDO)

Oceniając zdjęcia zgromadzone przez koronografy, prędkość CME szacować można na około 710-730 km/sek. O ile taka prędkość CME w ruchu w przestrzeni kosmicznej się utrzyma, wyrzut powinien dotrzeć do Ziemi w pierwszych godzinach 12 września. Szanse na zaistnienie burzy magnetycznej kategorii G1 (Kp5) na okołobiegunowych szerokościach geograficznych są podwyższone, z kolei jeśli międzyplanetarne pole magnetyczne IMF będzie "współpracować" po uderzeniu CME, być może pojawi się szansa na zaistnienie umiarkowanej burzy magnetycznej kategorii G2 na wysokich szerokościach po około 53-55 stopień. "Gotowość zorzowa" dla szerokości umiarkowanych jest zalecana, ale szanse na ogłoszenie "alarmu" dla Polski są póki co niewielkie. Niestety najlepiej prezentująca się na fotografiach z SOHO część CME wyraźnie uwolniona została poza linię Słońce-Ziemia na północ i wschód, pozostaje więc trzymać kciuki, żeby słabsza część rozprzaszająca się na obrazach z SOHO w stronę Ziemi okazała się wystarczająca do zaistnienia korzystnych warunków w ziemskim polu magnetycznym. IMF w najbliższych dniach powinno dominować w południowym skierowaniu, zatem jeśli sytuacja rozwinie się po myśli obserwaorów, to być może zarysuje się porównywalny wzrost aktywności zórz do tego z nocy z 19 na 20 sierpnia.

CME typu asymetryczne full-halo (uwalniana materia rozpraszana szeroko dookoła przysłoniętej tarczy) posiada w pewnym stopniu skierowanie ku Ziemi - niestety niezbyt wyraźną na korongorafach częścią, zdecydowanie słabszą od tej wyemitowanej na północ i wschód od linii Słońce-Ziemia.
(SOHO)
Rozbłysk klasy M4.5 z osbzaru aktywnego 2158, wraz z prognozą modelu ISWA zakładającego uderzenie w Ziemię 11.09 około godz. 22:00 UT (+/- 7 godzin), surowym obrazem CME z LASCO C3 oraz wykresem emisji rentgenowskiej w okolicach czasowych rozbłysku - zauważalny długotrwały wzrost w klasie M4.5, czyniący w ogólnym rozrachnku wtorkowe zjawisko dość silnym.
Pełny rozmiar w nowej karcie.
(SDO/SWPC/GSFC/LASCO).

Obszar aktywny 2158 po wywołaniu rozbłysku klasy M4.5 stracił w swojej budowie pewną część półcienia, plama typu delta powodująca zdolność generowania rozbłysków klasy X odseparowała się od głównej w tym obszarze, w związku z czym istnieje prawdopodobieństwo, że było to ostatnie tak znaczne zjawisko w strefie tej grupy. Szanse na rozbłyski klasy M wciąż pozostają, ale na zjawiska najwyższej energii trudno liczyć. Inaczej prezentuje się sytuacja z obszarem 2157 - plamy typu delta są wciąż tu dobrze widoczne i region ten nadal jest kandydatem do "odpalania" silnych rozbłysków. Niestety teoria w jego przypadku nie pokrywa się z praktyką i jak na razie obszar ten nie emituje istotnych zjawisk. Liczba Wolfa wynosi 158. Wraz z rozwojem sytuacji można spodziewać się tradycyjnie aktualizacji tekstu, zachęcam zatem do czuwania.


UPDATE 10.09 (17:00 CEST)

Opracowano model WSA-Enlil, prognozujący ruch wyrzutów koronalnych na podstawie uzyskanych danych z koronografów. Podobnie jak mniej sprawdzalny model ISWA, tak i WSA-Enlil (pkt. 15/16-dane | objaśnienia) sugeruje częściowe uderzenie CME w Ziemię, które wylicza na 12.09 około godz. 02:00 UT (+/- 7 godzin). Zaznacza on wzrost gęstości wiatru słonecznego z 1-5 do ponad 20 protonów/cm3, wzrost prędkości wiatru z 360 do około 460-480 km/sek., co w praktyce oznaczałoby niezbyt imponujące właściwości tej części wyrzutu, która ma do nas dotrzeć. Ponieważ jednak skierowanie IMF powinno być w tych dniach przeważnie południowe, wzrost aktywności zórz może okazać się porównywalny z tym sprzed równo dwóch tygodni. Warto pamiętać, że CME, które poprzedziło burzę magnetyczną kategorii G2 z 19/20 sierpnia, uderzyło w Ziemię z prędkością ~520 km/sek. i przez ponad osiemnaście godzin nie wywołało wzrostu aktywności geomagnetycznej (wzrost nastąpił dopiero w wyniku zmainy w skierowaniu IMF z północnego na południowe). Także tym razem od tego czynnika będzie wiele zależało, wariantem najbardziej prawdopodobnym pozostaje burza magnetyczna kategorii G1, a mniej prawdopodobnym, mogącym wystąpić w sprzyjających okolicznościach, kategorii G2.
Model WSA-Enlil sugeruje częściowe uderzenie CME w Ziemię 12.09 około godz. 02:00 UT (+/- 7 godzin).
(SWPC)

Komentarz do aktualnej aktywności słonecznej można śledzić na podstronie Solar Update.
Warunki aktywności słonecznej i zórz polarnych na żywo wraz z objaśnieniami na podstronie Pogoda kosmiczna.

Bądź na bieżąco ze zjawiskami astronomicznymi i zapleczem amatora astronomii - dołącz do stałych czytelników bloga na Facebooku.

5 komentarzy:

  1. O, fajnie:) Szkoda że aż tyle poszło na wschód, obawiam się że to co leci do nas to za mało, ale takie zjawiska to rzadkość w tym cyklu słonecznym więc może pojadę gdzieś za miasto czuwać o ile będzie sens:)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Też żałuję, że ta najgęstsza część poszła na północ/wschód od nas, ale poczekajmy. Na wyjazd za miasto w tej chwili bym się nie porywał, z jednej strony wygląda to wszystko dość obiecująco, z drugiej strony wątpliwości też nie brakuje.

      Usuń
  2. Piękne - jestem energetykiem, dziś mam nocną zmianę, jak zajdą jakieś "dziwne rzeczy" na sieci to poinformuję.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. O, no proszę! Czekamy na wieści, jeśli będzie "coś" się działo. Na razie raczej zbyt wcześnie, ale w noc z 11/12.09 jak wyrzut dotrze to może, może... a może nie! :-)

      Usuń
  3. to o której najlepiej wyjść do dwór aby spodziewać się tego? może chociaż przedział ? od 24 do 2 ?

    OdpowiedzUsuń

Zainteresował Ciebie wpis? Masz własne spostrzeżenia? Chcesz dołączyć do dyskusji lub rozpocząć nową? Śmiało! :-)
Jak możesz zostawić komentarz? - Instrukcja
Pamiętaj o Polityce komentarzy

W komentarzach możesz stosować podstawowe tagi HTML w znacznikach <> jak b, i, a href="link"