niedziela, 13 maja 2018

Wielka opozycja Marsa 2018

Nadchodzi pierwsza od 15 lat wielka opozycja Marsa. Dla znacznej części dzisiejszego środowiska amatorów astronomii będzie to pierwsze takie zjawisko, nawet jeśli nie jedną opozycję Czerwonej Planety mają już za sobą. Opozycja wielkiej opozycji jednak nie równa, nie mogąca się równać ze standardowym zbliżaniem Marsa do Ziemi przypadającym co 2 lata. Co 15-17 lat zbliżenie do Ziemi staje się znacznie większe, a obserwowalne - nawet amatorsko - jego cechy stają się tak odmienne i namacalne, że poprzednie opozycje w najmniejszym razie nie mogą się równać z tą wielką. Z okazji zbliżającej się w sezonie wakacyjnym wielkiej opozycji Marsa zapraszam na kompletny, w całości poświęcony Czerwonej Planecie tekst z teoretycznymi i praktycznymi wskazówkami dla obserwatorów wraz z przygotowanymi specjalnie na tę okazję info-grafikami lepiej pozwalającymi uzmysłowić sobie wyjątkowość tej opozycji.















WIELKA OPOZYCJA MARSA 2018


Opozycja naszego planetarnego sąsiada przypada średnio przynajmniej co 780 dni, a więc co dwa lata z pewną nawiązką - jest więc to dość długi synodyczny okres obiegu wokół Słońca. Dobre warunki obserwacyjne nie zachodzą dla nas tutaj tak często, jak choćby w przypadku Jowisza czy Saturna, których opozycje przypadają każdego roku, co około 13 miesięcy dając raz za razem po kilka miesięcy dobrej widoczności planety. Sprzyjające warunki widoczności Marsa tym bardziej powinniśmy wykorzystać, ponieważ po zakończeniu aktualnego sezonu obserwacyjnego, na kolejny związany z opozycją przyjdzie nam znowu czekać przeszło dwa lata - do października 2020 roku. Kolejną wielką opozycję Marsa z kolei będziemy mogli podziwiać dopiero w czerwcu 2035 roku. Dużo czekania? Ja też tak sądzę. Spróbujmy zatem się sprężyć w przygotowaniach i wykorzystajmy tegoroczną wielką opozycję i miesiące ją okalające tak bardzo, jak to tylko będzie możliwe.

Jak już niejednokrotnie było na tym blogu omawiane, okresy zbliżone do opozycji stanowią najdoskonalszy czas w roku do obserwacji danej planety górnej. W trakcie opozycji planeta znajduje się dokładnie po przeciwnej stronie Ziemi niż Słońce (Słońce, Ziemia po środku i planeta ustawiają się w linii), co przekłada się na całonocną widoczność danej planety w takim okresie. Jej wschód następuje wraz z zachodem Słońca, górowanie na najwyższych elewacjach (zależnych od szerokości geograficznej obserwatora) ma miejsce około lokalnej północy, a zachód następuje nieopodal świtu. Dla nas jako obserwatorów mieszkających na półkuli północnej, górowanie w okolicach północy następuje nad południowym horyzontem, dla półkuli południowej - nad północnym.

Sam dzień opozycji mimo, że jest najkorzystniejszym momentem w roku na obserwacje danej planety, nie jest tym jedynym, w którym warunki widoczności są najlepsze - śmiało tutaj możemy mówić o okresie rozpoczynającym się w około 1,5-2 miesiące przed opozycją i trwającym do 2 miesięcy po niej. Z praktycznego punktu widzenia naszego hobby, idą za tym ważne i uwielbiane przez wszystkich pasjonatów nieba skutki.

Przede wszystkim w okresie przechodzenia przez opozycję dystans pomiędzy Ziemią a daną planetą staje się najmniejszy w całym roku (lub szerzej - w okresie synodycznym dla danej planety, jako że w przypadku Marsa opozycje zdarzają się dwa razy rzadziej). Taki najmniejszy dystans pomiędzy obiektami przekłada się na rozmiary kątowe. Z perspektywy Ziemi planeta osiąga największą średnicę kątową, co jest szczególnie istotne dla posiadaczy teleskopów w obserwacjach tarczy i wyraźniejszych cech jej powierzchni / atmosfery. W końcu, położenie po drugiej stronie Ziemi względem Słońca czyni z takiej planety obiekt oświetlony w całości (faza wynosi 100%) - planeta znajduje się w pełni, co w połączeniu z największą średnicą kątową skutkuje osiągnięciem przez planetę maksymalnej jasności w roku, do docenienia czego nie potrzeba już żadnego sprzętu optycznego, bo efekt ten staje się doskonale widoczny nieuzbrojonym okiem.

To też może Cię zainteresować
Ale jak już zaznaczyłem na starcie, opozycja opozycji nie równa, a już zwłaszcza gdy mowa o wielkiej opozycji Marsa. Za sprawą ekscentrycznych orbit - nie tylko ziemskiej, ale i wszystkich pozostałych planet Układu Słonecznego, dystans pomiędzy Ziemią a planetą w opozycji za każdym razem może wypadać w mniej lub bardziej sprzyjających wartościach, przekładających się na mniej lub bardziej sprzyjające warunki obserwacyjne w trakcie całego okresu widoczności.

W przypadku Marsa jest to namacalne w największym stopniu, jako, że jego orbita jest na tyle ekscentryczna, że różnice dystansu względem Ziemi pomiędzy każdą kolejną opozycją stają się największe na tle pozostałych planet. Wahają się one bowiem pomiędzy ~0,37 AU (~55,7 mln km) w trakcie peryhelium Marsa a nawet 0,67 AU (~101,4 mln km) podczas aphelium. Żadna inna planeta nie wykazuje się takimi różnicami w odległości do Ziemi podczas opozycji. Pod względem jasności wahania te skutkują zmianami od -2,9 mag. (wyższa od Jowisza!) do jedynie -1,2 mag., a więc pięciokrotną różnicą w jasności między najkorzystniejszymi a najsłabszymi opozycjami Czerwonej Planety.

Najlepsze, najkorzystniejsze opozycje Marsa zachodzą w grupach 2 opozycji co 15 i 17 lat, kiedy jego najmniejszy dystans względem Ziemi pokrywa się z przejściem przez peryhelium (punkt orbity najbardziej zbliżony ku Słońcu). Czas pomiędzy jedną a drugą opozycją (czyli okres synodyczny) waha się w jego przypadku pomiędzy 765 a 800 dniami, przekraczając tym samym nieco ponad 2 lata - w tym okresie Mars dokonuje pełnego obiegu wokół Słońca. Obserwowany z Ziemi, Mars podążając na wschód przemierza w tym czasie jeden do dwóch z dwunastu zodiakalnych gwiazdozbiorów wzdłuż ekliptyki. Po okresie 32 lat planeta powraca do pozycji na orbicie, w której zaczęła przemierzanie tych 12 gwiazdozbiorów.

Istotnym skutkiem z tego wynikającym jest dla nas fakt, że wielkie opozycje Marsa zawsze mają miejsce w jednym z dwóch gwiazdozbiorów - Wodnika lub Koziorożca, podczas gdy te najbardziej odległe w Lwie. To z kolei sprawia, że właśnie w powtarzające się co 15-17 lat najbardziej korzystne opozycje Marsa w peryhelium, bardziej uprzywilejowani są obserwatorzy z półkuli południowej, bo Mars przebywając w Koziorożcu czy Wodniku znajduje się na południe od słonecznego równika i wznosi się tam znacznie wyżej, niż z perspektywy półkuli północnej, a już w ogóle Polski. My jako obserwatorzy z półkuli północnej zawsze mamy lepszą sytuację w pierwszej opozycji po tej wielkiej, jako że przez kolejne dwa lata za sprawą dalszego ruchu Marsa w kierunku wschodnim wzdłuż ekliptyki przesuwa się on na wyższe deklinacje, osiągając tym samym większą elewację nad horyzontem. Tak więc dla mieszkańców półkuli północnej, zwłaszcza dla Polaków, widoczność Marsa w zauważalnie korzystniejszych warunkach przebiegać będzie w roku 2020, niż przy wielkiej opozycji w roku 2018, mimo, że wówczas średnica kątowa Marsa stanie się odrobinę mniejsza.

31.07.2018  Położenie Marsa w czasie górowania w dzień największego zbliżenia do Ziemi od sierpnia 2003 roku. Mapa dla Krakowa - elewacja około 14 stopni. Górna granica mapy wyznacza elewację 45 stopni nad horyzontem, tj. połowę drogi od horyzontu do zenitu.31.07.2018  Położenie Marsa w czasie górowania w dzień największego zbliżenia do Ziemi od sierpnia 2003 roku. Mapa dla Jastrzębiej Góry - elewacja około 9 stopni. Górna granica mapy wyznacza elewację 45 stopni nad horyzontem, tj. połowę drogi od horyzontu do zenitu.
Mapy nr 1 i 2 na dzień 31.07.2018 r. Położenie Marsa w czasie górowania w dzień największego zbliżenia do Ziemi od sierpnia 2003 roku. Mapa dla Jastrzębiej Góry i Krakowa. Górna granica mapy wyznacza elewację 45 stopni nad horyzontem, tj. połowę drogi od horyzontu do zenitu ("połowę wysokości nieba").

Ostatnia wielka opozycja Marsa miała miejsce w sierpniu 2003 roku, przy dystansie do Ziemi rzędu 55,7 mln km. Była to największa opozycja w XXI wieku, a by zobaczyć kolejną równie bliską, musielibyśmy pójść w ślady Hana Solo z piątej części "Gwiezdnych wojen", bo wypadnie ona w 2287 roku. Także wiecie, rozumiecie - karbonit i do dzieła.

Najbliższa wielka opozycja Marsa mająca miejsce 27 lipca 2018 roku nastąpi w odległości 57,7 mln km od Ziemi, przy średnicy kątowej tarczy Marsa wynoszącej 24,31 sekundy, a to będzie stanowić 94% z maksymalnej wielkości kątowej jaką w praktyce możemy z Ziemi dostrzec. W jej trakcie Mars przebywać będzie w Koziorożcu, osiągając deklinację -25,4 stopnia i maksymalną jasność -2,8 mag. - stanie się tym samym jaśniejszym od Jowisza w opozycji (!) będąc drugą po Wenus najjaśniejszą z planet. Na dodatek przebywać on będzie w koniunkcji z Księżycem podczas jego najdłuższego całkowitego zaćmienia w XXI wieku! Jednocześnie warto zwrócić uwagę, że przez wysoką ekscentryczność orbity sam dzień opozycji Marsa nie pokrywa się idealnie z dniem największego zbliżenia do Ziemi - musiałby bowiem zachodzić warunek jednoczesnego osiągnięcia przez Marsa punktu peryhelium swojej orbity a nie tylko zbliżenia się do peryhelium - występują zatem tu pewne wahania, na skutek których największe zbliżenie do Ziemi wystąpi 4 dni później, 31 lipca. Ostatni dzień lipca 2018 roku stanie się zatem dniem największego zbliżenia Czerwonej Planety do Ziemi od czasu wielkiej opozycji z sierpnia 2003 roku.

Teoretycznie, największy kątowy rozmiar tarczki Marsa obserwowanego z Ziemi może osiągać nieco poniżej 26 sekund. W trakcie wielkiej opozycji w 2003 roku kiedy to planeta dokonała największego od 60.000 lat zbliżenia, średnica kątowa wyniosła aż 25,1 sekund, co było możliwe dzięki temu, że punkt peryhelium swojej orbity Mars osiągnął zaledwie 2 dni po dniu opozycji. Nadchodząca wielka opozycja Marsa w lipcu 2018 uczyni z niego obiekt o 0,8 sekundy mniejszy. Dla porównania w opozycji z 2012 roku wypadającej nieopodal aphelium planeta zdołała osiągnąć rozmiar jedynie 13,9 sekund, czyli raptem nieco ponad połowę wartości z opozycji w peryhelium. Różnice te postarałem się Wam przedstawić na poniższej pierwszej info-grafice zestawiającej obrazy Marsa z zachowaniem jednakowej skali na przestrzeni kilkunastu lat.

Info-grafika. Schemat zmian rozmiarów kątowych tarczy Marsa w trakcie opozycji minionych i nadchodzących z uwzględnieniem odległości i obserwowanej jasności planety.
Info-grafika nr 1. Schemat zmian rozmiarów kątowych tarczy Marsa w trakcie opozycji minionych i nadchodzących z uwzględnieniem odległości i obserwowanej jasności planety. Otwórz pełny rozmiar (w nowej karcie).

Wcześniej jednak wspomniałem o roku 2020 jako czasie korzystniejszej opozycji Czerwonej Planety z perspektywy Polski - tarcza Marsa osiągnie wtedy 22,5 sekundy (87% z maksymalnej możliwej wielkości). Widoczność tarczki Marsa za dwa lata będzie porównywalna jeśli chodzi o jego wielkość i jasność (-2,6 mag.), ale przy jego położeniu w gwiazdozbiorze Ryb i północnej deklinacji 5,5 stopnia, będzie on obiektem osiągającym znacznie wyższe elewacje podczas przemierzania firmamentu nad naszym krajem, co rzutować będzie na mniejszy wpływ ziemskiej atmosfery zaburzającej obrazy i tym samym większą ilość bardziej wartościowych i niezakłóconych obserwacji co w roku 2018, mimo delikatnie mniejszej średnicy kątowej. Gdyby to odnieść do pozycji Słońca na polskim niebie dla lepszego zrozumienia znaczenia różnicy elewacji między opozycją 2018 i 2020, o ile ruch Marsa w dzień tegorocznej opozycji można by porównać do ruchu Słońca w okolicach przesilenia zimowego - a nawet niżej, gdy mamy najkrótsze dni, o tyle w opozycji za dwa lata będzie go można porównać do wędrówki Dziennej Gwiazdy w czasie zbliżonym do równonocy - 2-3 tygodni po wiosennej lub 2-3 tygodni przed jesienną. Krótko pisząc: Mars będzie wyraźnie wyżej.

W tej wielkiej opozycji 2018 roku musimy się nastawić na to, że z powodu niewielkiej elewacji nad horyzontem, nawet w trakcie górowania warunki będą mało korzystne i choć w chwilach spokoju atmosfery pozwalających uzyskiwać fenomenalne obrazy Czerwonej Planety zachwyty mogą występować, to jednak takie sytuacje będą znacznie trudniejsze w osiąganiu, niż w czasie opozycji 2020 roku. Poniżej zamieszczam dokonane w CalSky obliczenia efemerydalne dla Marsa na przestrzeni najbliższych 4 miesięcy obowiązujące dla całej Polski. Ostatnie 3 kolumny - czasy wschodów, górowania i zachodów są przykładowe i dotyczą tylko Gdańska.

Mars
Date RA (J2000) Dec Const- Mag- Radius Delta Elonga- Dia- dRA dDec Rise Transit Set
2018 h m s o ' " mag AU AU o " "/h "/h h m h m o h m
May 1 19:40:53.2 -22:44:30 Sgr -0.4 1.49372 0.84575 107.1 W 11.07 69.9 6.1 2h07m 5h51m 13 9h35m
2 19:42:54.0 -22:42:07 Sgr -0.4 1.49243 0.83752 107.6 W 11.18 69.3 6.1 2h05m 5h49m 13 9h34m
3 19:44:53.7 -22:39:44 Sgr -0.4 1.49113 0.82933 108.1 W 11.29 68.7 6.1 2h03m 5h47m 13 9h32m
4 19:46:52.4 -22:37:20 Sgr -0.4 1.48984 0.82118 108.6 W 11.40 68.1 6.1 2h00m 5h45m 13 9h30m
5 19:48:49.9 -22:34:56 Sgr -0.5 1.48855 0.81307 109.1 W 11.51 67.5 6.1 1h58m 5h43m 13 9h29m
6 19:50:46.2 -22:32:32 Sgr -0.5 1.48726 0.80501 109.7 W 11.63 66.8 6.1 1h56m 5h41m 14 9h27m
7 19:52:41.4 -22:30:09 Sgr -0.5 1.48597 0.79698 110.2 W 11.74 66.1 6.1 1h54m 5h39m 14 9h25m
8 19:54:35.3 -22:27:46 Sgr -0.5 1.48469 0.78900 110.7 W 11.86 65.4 6.0 1h51m 5h37m 14 9h23m
9 19:56:28.1 -22:25:25 Sgr -0.6 1.48341 0.78107 111.3 W 11.98 64.7 6.0 1h49m 5h35m 14 9h22m
10 19:58:19.5 -22:23:04 Sgr -0.6 1.48213 0.77318 111.8 W 12.11 64.0 5.9 1h46m 5h33m 14 9h20m
11 20:00:09.6 -22:20:46 Sgr -0.6 1.48085 0.76533 112.3 W 12.23 63.2 5.9 1h44m 5h31m 14 9h18m
12 20:01:58.4 -22:18:29 Sgr -0.6 1.47957 0.75753 112.9 W 12.36 62.5 5.8 1h42m 5h29m 14 9h16m
13 20:03:45.8 -22:16:14 Sgr -0.7 1.47830 0.74978 113.4 W 12.48 61.7 5.7 1h39m 5h27m 14 9h14m
14 20:05:31.8 -22:14:02 Sgr -0.7 1.47703 0.74207 114.0 W 12.61 60.9 5.6 1h37m 5h25m 14 9h12m
15 20:07:16.3 -22:11:53 Sgr -0.7 1.47577 0.73442 114.5 W 12.74 60.0 5.4 1h34m 5h22m 14 9h11m
16 20:08:59.4 -22:09:46 Cap -0.8 1.47450 0.72682 115.1 W 12.88 59.2 5.3 1h32m 5h20m 14 9h09m
17 20:10:40.9 -22:07:43 Cap -0.8 1.47324 0.71926 115.7 W 13.01 58.3 5.2 1h29m 5h18m 14 9h07m
18 20:12:20.9 -22:05:44 Cap -0.8 1.47199 0.71177 116.3 W 13.15 57.5 5.0 1h27m 5h16m 14 9h05m
19 20:13:59.4 -22:03:49 Cap -0.8 1.47074 0.70432 116.9 W 13.29 56.6 4.8 1h24m 5h13m 14 9h02m
20 20:15:36.3 -22:01:58 Cap -0.9 1.46949 0.69693 117.4 W 13.43 55.6 4.6 1h22m 5h11m 14 9h00m
21 20:17:11.5 -22:00:11 Cap -0.9 1.46824 0.68960 118.0 W 13.57 54.7 4.4 1h19m 5h09m 14 8h58m
22 20:18:45.1 -21:58:29 Cap -0.9 1.46700 0.68232 118.6 W 13.72 53.8 4.2 1h16m 5h06m 14 8h56m
23 20:20:17.1 -21:56:53 Cap -0.9 1.46576 0.67510 119.2 W 13.86 52.8 4.0 1h14m 5h04m 14 8h54m
24 20:21:47.3 -21:55:21 Cap -1.0 1.46453 0.66794 119.9 W 14.01 51.8 3.8 1h11m 5h01m 14 8h52m
25 20:23:15.8 -21:53:56 Cap -1.0 1.46330 0.66084 120.5 W 14.16 50.8 3.5 1h08m 4h59m 14 8h49m
26 20:24:42.6 -21:52:37 Cap -1.0 1.46208 0.65379 121.1 W 14.32 49.8 3.3 1h06m 4h56m 14 8h47m
27 20:26:07.5 -21:51:24 Cap -1.1 1.46086 0.64681 121.7 W 14.47 48.7 3.0 1h03m 4h54m 14 8h45m
28 20:27:30.6 -21:50:17 Cap -1.1 1.45965 0.63989 122.4 W 14.63 47.7 2.7 1h00m 4h51m 14 8h42m
29 20:28:51.8 -21:49:18 Cap -1.1 1.45844 0.63303 123.0 W 14.79 46.6 2.4 0h58m 4h49m 14 8h40m
30 20:30:11.1 -21:48:26 Cap -1.2 1.45723 0.62623 123.7 W 14.95 45.4 2.1 0h55m 4h46m 14 8h37m
31 20:31:28.5 -21:47:42 Cap -1.2 1.45603 0.61949 124.3 W 15.11 44.3 1.8 0h52m 4h43m 14 8h35m
Jun 1 20:32:43.8 -21:47:06 Cap -1.2 1.45484 0.61282 125.0 W 15.27 43.1 1.4 0h49m 4h41m 14 8h32m
2 20:33:57.0 -21:46:38 Cap -1.2 1.45365 0.60621 125.7 W 15.44 41.9 1.1 0h47m 4h38m 14 8h29m
3 20:35:08.2 -21:46:18 Cap -1.3 1.45246 0.59966 126.4 W 15.61 40.7 0.6 0h44m 4h35m 14 8h27m
4 20:36:17.2 -21:46:08 Cap -1.3 1.45129 0.59319 127.1 W 15.78 39.4 0.2 0h41m 4h32m 14 8h24m
5 20:37:23.9 -21:46:07 Cap -1.3 1.45011 0.58678 127.8 W 15.95 38.1 -0.2 0h38m 4h30m 14 8h21m
6 20:38:28.4 -21:46:16 Cap -1.4 1.44895 0.58044 128.5 W 16.13 36.8 -0.6 0h35m 4h27m 14 8h18m
7 20:39:30.6 -21:46:35 Cap -1.4 1.44779 0.57417 129.2 W 16.30 35.4 -1.0 0h33m 4h24m 14 8h15m
8 20:40:30.3 -21:47:03 Cap -1.4 1.44663 0.56797 129.9 W 16.48 34.0 -1.4 0h30m 4h21m 14 8h12m
9 20:41:27.7 -21:47:43 Cap -1.5 1.44548 0.56184 130.7 W 16.66 32.6 -1.9 0h27m 4h18m 14 8h09m
10 20:42:22.6 -21:48:33 Cap -1.5 1.44434 0.55579 131.4 W 16.84 31.1 -2.3 0h24m 4h15m 14 8h06m
11 20:43:14.9 -21:49:34 Cap -1.5 1.44321 0.54982 132.2 W 17.02 29.6 -2.8 0h21m 4h12m 14 8h03m
12 20:44:04.7 -21:50:47 Cap -1.6 1.44208 0.54392 133.0 W 17.21 28.1 -3.2 0h18m 4h09m 14 7h59m
13 20:44:51.8 -21:52:10 Cap -1.6 1.44096 0.53811 133.7 W 17.39 26.6 -3.7 0h15m 4h06m 14 7h56m
14 20:45:36.2 -21:53:46 Cap -1.6 1.43984 0.53237 134.5 W 17.58 25.0 -4.2 0h12m 4h02m 14 7h53m
15 20:46:17.9 -21:55:34 Cap -1.6 1.43873 0.52672 135.3 W 17.77 23.4 -4.7 0h09m 3h59m 14 7h49m
16 20:46:56.9 -21:57:33 Cap -1.7 1.43763 0.52116 136.1 W 17.96 21.8 -5.2 0h06m 3h56m 14 7h46m
17 20:47:33.1 -21:59:45 Cap -1.7 1.43654 0.51568 136.9 W 18.15 20.2 -5.7 0h03m 3h52m 14 7h42m
18 20:48:06.4 -22:02:09 Cap -1.7 1.43545 0.51029 137.8 W 18.34 18.5 -6.2 23h57m 3h49m 14 7h38m
19 20:48:36.9 -22:04:45 Cap -1.8 1.43437 0.50499 138.6 W 18.53 16.8 -6.8 23h54m 3h46m 14 7h34m
20 20:49:04.6 -22:07:33 Cap -1.8 1.43330 0.49979 139.5 W 18.73 15.2 -7.3 23h50m 3h42m 14 7h31m
21 20:49:29.3 -22:10:34 Cap -1.8 1.43224 0.49467 140.3 W 18.92 13.5 -7.8 23h47m 3h39m 14 7h27m
22 20:49:51.1 -22:13:47 Cap -1.9 1.43118 0.48965 141.2 W 19.12 11.8 -8.3 23h44m 3h35m 14 7h23m
23 20:50:09.9 -22:17:13 Cap -1.9 1.43014 0.48473 142.1 W 19.31 10.0 -8.8 23h41m 3h31m 14 7h19m
24 20:50:25.7 -22:20:51 Cap -1.9 1.42910 0.47990 143.0 W 19.50 8.3 -9.3 23h38m 3h28m 14 7h14m
25 20:50:38.5 -22:24:41 Cap -2.0 1.42806 0.47518 143.9 W 19.70 6.5 -9.8 23h34m 3h24m 14 7h10m
26 20:50:48.3 -22:28:44 Cap -2.0 1.42704 0.47055 144.8 W 19.89 4.7 -10.3 23h31m 3h20m 14 7h06m
27 20:50:55.0 -22:32:58 Cap -2.0 1.42603 0.46602 145.7 W 20.08 3.0 -10.8 23h28m 3h16m 14 7h02m
28 20:50:58.5 -22:37:24 Cap -2.1 1.42502 0.46160 146.7 W 20.28 1.2 -11.3 23h24m 3h13m 13 6h57m
29 20:50:59.0 -22:42:02 Cap -2.1 1.42402 0.45728 147.6 W 20.47 -0.7 -11.8 23h21m 3h09m 13 6h53m
30 20:50:56.2 -22:46:51 Cap -2.1 1.42304 0.45307 148.6 W 20.66 -2.5 -12.3 23h18m 3h05m 13 6h48m
Jul 1 20:50:50.4 -22:51:52 Cap -2.2 1.42206 0.44897 149.6 W 20.85 -4.3 -12.7 23h14m 3h01m 13 6h43m
2 20:50:41.3 -22:57:03 Cap -2.2 1.42109 0.44498 150.6 W 21.03 -6.1 -13.2 23h11m 2h56m 13 6h38m
3 20:50:29.0 -23:02:25 Cap -2.2 1.42012 0.44110 151.6 W 21.22 -8.0 -13.6 23h07m 2h52m 13 6h34m
4 20:50:13.6 -23:07:57 Cap -2.2 1.41917 0.43733 152.6 W 21.40 -9.8 -14.0 23h04m 2h48m 13 6h29m
5 20:49:55.0 -23:13:38 Cap -2.3 1.41823 0.43368 153.6 W 21.58 -11.6 -14.4 23h00m 2h44m 13 6h24m
6 20:49:33.2 -23:19:28 Cap -2.3 1.41730 0.43015 154.6 W 21.76 -13.4 -14.8 22h57m 2h40m 13 6h19m
7 20:49:08.3 -23:25:27 Cap -2.3 1.41637 0.42674 155.6 W 21.93 -15.2 -15.1 22h53m 2h35m 13 6h13m
8 20:48:40.2 -23:31:33 Cap -2.4 1.41546 0.42344 156.7 W 22.10 -17.0 -15.4 22h50m 2h31m 13 6h08m
9 20:48:09.1 -23:37:46 Cap -2.4 1.41456 0.42028 157.7 W 22.27 -18.7 -15.7 22h46m 2h26m 12 6h03m
10 20:47:34.9 -23:44:06 Cap -2.4 1.41366 0.41724 158.8 W 22.43 -20.4 -15.9 22h42m 2h22m 12 5h58m
11 20:46:57.8 -23:50:31 Cap -2.5 1.41278 0.41432 159.8 W 22.59 -22.1 -16.1 22h39m 2h17m 12 5h52m
12 20:46:17.8 -23:57:01 Cap -2.5 1.41191 0.41154 160.9 W 22.74 -23.7 -16.3 22h35m 2h13m 12 5h47m
13 20:45:34.9 -24:03:34 Cap -2.5 1.41105 0.40889 161.9 W 22.89 -25.2 -16.5 22h31m 2h08m 12 5h41m
14 20:44:49.4 -24:10:11 Cap -2.5 1.41019 0.40638 163.0 W 23.03 -26.7 -16.5 22h27m 2h03m 12 5h36m
15 20:44:01.3 -24:16:49 Cap -2.6 1.40935 0.40400 164.1 W 23.17 -28.1 -16.6 22h23m 1h59m 12 5h30m
16 20:43:10.7 -24:23:27 Cap -2.6 1.40852 0.40176 165.1 W 23.30 -29.5 -16.6 22h20m 1h54m 12 5h24m
17 20:42:17.8 -24:30:06 Cap -2.6 1.40770 0.39965 166.2 W 23.42 -30.7 -16.6 22h16m 1h49m 12 5h18m
18 20:41:22.6 -24:36:43 Cap -2.6 1.40689 0.39769 167.2 W 23.54 -31.9 -16.5 22h12m 1h44m 11 5h13m
19 20:40:25.5 -24:43:18 Cap -2.7 1.40609 0.39586 168.2 W 23.64 -33.0 -16.4 22h08m 1h39m 11 5h07m
20 20:39:26.4 -24:49:49 Cap -2.7 1.40531 0.39418 169.2 W 23.75 -34.0 -16.2 22h04m 1h34m 11 5h01m
21 20:38:25.6 -24:56:16 Cap -2.7 1.40453 0.39263 170.1 W 23.84 -34.9 -16.0 22h00m 1h30m 11 4h55m
22 20:37:23.2 -25:02:37 Cap -2.7 1.40376 0.39123 171.0 W 23.92 -35.8 -15.8 21h55m 1h25m 11 4h49m
23 20:36:19.4 -25:08:53 Cap -2.7 1.40301 0.38997 171.8 W 24.00 -36.5 -15.5 21h51m 1h20m 11 4h43m
24 20:35:14.3 -25:15:00 Cap -2.7 1.40227 0.38885 172.5 W 24.07 -37.1 -15.2 21h47m 1h15m 11 4h38m
25 20:34:08.2 -25:21:00 Cap -2.8 1.40154 0.38787 173.0 W 24.13 -37.7 -14.8 21h43m 1h10m 11 4h32m
26 20:33:01.1 -25:26:50 Cap -2.8 1.40082 0.38703 173.4 W 24.18 -38.1 -14.4 21h39m 1h05m 11 4h26m
27 20:31:53.3 -25:32:30 Cap -2.8 1.40011 0.38634 173.5 W 24.23 -38.4 -13.9 21h34m 0h59m 11 4h20m
28 20:30:44.9 -25:37:59 Cap -2.8 1.39942 0.38578 173.5 E 24.26 -38.6 -13.5 21h30m 0h54m 10 4h14m
29 20:29:36.2 -25:43:16 Cap -2.8 1.39874 0.38537 173.2 E 24.29 -38.8 -13.0 21h26m 0h49m 10 4h08m
30 20:28:27.3 -25:48:21 Cap -2.8 1.39806 0.38511 172.7 E 24.31 -38.8 -12.4 21h22m 0h44m 10 4h02m
31 20:27:18.4 -25:53:12 Cap -2.8 1.39741 0.38498 172.0 E 24.31 -38.7 -11.8 21h17m 0h39m 10 3h57m
Aug 1 20:26:09.8 -25:57:49 Cap -2.8 1.39676 0.38499 171.3 E 24.31 -38.5 -11.2 21h13m 0h34m 10 3h51m
2 20:25:01.5 -26:02:11 Cap -2.8 1.39613 0.38514 170.4 E 24.30 -38.2 -10.6 21h08m 0h29m 10 3h45m
3 20:23:53.8 -26:06:18 Cap -2.7 1.39550 0.38544 169.5 E 24.28 -37.8 -10.0 21h04m 0h24m 10 3h40m
4 20:22:46.8 -26:10:09 Cap -2.7 1.39489 0.38587 168.5 E 24.26 -37.3 -9.3 20h59m 0h19m 10 3h34m
5 20:21:40.9 -26:13:44 Cap -2.7 1.39430 0.38644 167.5 E 24.22 -36.7 -8.6 20h55m 0h14m 10 3h28m
6 20:20:36.1 -26:17:02 Cap -2.7 1.39371 0.38715 166.5 E 24.18 -36.0 -7.9 20h50m 0h09m 10 3h23m
7 20:19:32.7 -26:20:03 Cap -2.7 1.39314 0.38800 165.4 E 24.12 -35.1 -7.2 20h46m 0h04m 10 3h17m
8 20:18:30.8 -26:22:46 Cap -2.7 1.39258 0.38899 164.3 E 24.06 -34.2 -6.4 20h41m 23h54m 10 3h12m
9 20:17:30.6 -26:25:11 Cap -2.7 1.39204 0.39010 163.3 E 23.99 -33.2 -5.7 20h37m 23h49m 10 3h07m
10 20:16:32.4 -26:27:19 Cap -2.6 1.39151 0.39136 162.2 E 23.92 -32.0 -4.9 20h32m 23h44m 10 3h02m
11 20:15:36.3 -26:29:08 Cap -2.6 1.39099 0.39274 161.1 E 23.83 -30.8 -4.2 20h28m 23h39m 10 2h56m
12 20:14:42.5 -26:30:38 Cap -2.6 1.39048 0.39426 160.0 E 23.74 -29.4 -3.4 20h23m 23h35m 10 2h51m
13 20:13:51.1 -26:31:51 Cap -2.6 1.38999 0.39591 158.9 E 23.64 -28.0 -2.6 20h18m 23h30m 10 2h46m
14 20:13:02.3 -26:32:45 Cap -2.6 1.38951 0.39768 157.8 E 23.54 -26.5 -1.9 20h14m 23h25m 10 2h42m
15 20:12:16.3 -26:33:21 Cap -2.5 1.38904 0.39957 156.8 E 23.42 -25.0 -1.1 20h09m 23h21m 10 2h37m
16 20:11:33.1 -26:33:39 Cap -2.5 1.38859 0.40159 155.7 E 23.31 -23.3 -0.4 20h05m 23h16m 10 2h32m
17 20:10:52.9 -26:33:39 Cap -2.5 1.38815 0.40373 154.6 E 23.18 -21.6 0.4 20h00m 23h11m 10 2h28m
18 20:10:15.8 -26:33:21 Cap -2.5 1.38772 0.40599 153.6 E 23.05 -19.9 1.1 19h55m 23h07m 10 2h23m
19 20:09:41.8 -26:32:46 Cap -2.4 1.38731 0.40836 152.5 E 22.92 -18.1 1.8 19h51m 23h03m 10 2h19m
20 20:09:11.0 -26:31:54 Cap -2.4 1.38691 0.41084 151.5 E 22.78 -16.3 2.5 19h46m 22h58m 10 2h14m
21 20:08:43.6 -26:30:45 Cap -2.4 1.38652 0.41343 150.5 E 22.64 -14.4 3.2 19h42m 22h54m 10 2h10m
22 20:08:19.5 -26:29:19 Cap -2.4 1.38615 0.41613 149.5 E 22.49 -12.5 3.9 19h37m 22h50m 10 2h06m
23 20:07:58.7 -26:27:37 Cap -2.3 1.38579 0.41894 148.5 E 22.34 -10.6 4.6 19h33m 22h45m 10 2h02m
24 20:07:41.4 -26:25:39 Cap -2.3 1.38545 0.42185 147.5 E 22.19 -8.7 5.2 19h28m 22h41m 10 1h58m
25 20:07:27.5 -26:23:26 Sgr -2.3 1.38512 0.42486 146.5 E 22.03 -6.8 5.9 19h24m 22h37m 10 1h54m
26 20:07:17.1 -26:20:58 Sgr -2.3 1.38480 0.42797 145.5 E 21.87 -4.9 6.5 19h19m 22h33m 10 1h51m
27 20:07:10.2 -26:18:14 Sgr -2.2 1.38450 0.43118 144.6 E 21.71 -2.9 7.1 19h15m 22h29m 10 1h47m
28 20:07:06.7 -26:15:16 Sgr -2.2 1.38421 0.43448 143.6 E 21.54 -1.0 7.7 19h10m 22h25m 10 1h43m
29 20:07:06.7 -26:12:04 Sgr -2.2 1.38394 0.43788 142.7 E 21.38 1.0 8.3 19h06m 22h21m 10 1h40m
30 20:07:10.2 -26:08:38 Sgr -2.2 1.38368 0.44137 141.8 E 21.21 2.9 8.9 19h02m 22h17m 10 1h37m
31 20:07:17.1 -26:04:58 Sgr -2.1 1.38343 0.44495 140.8 E 21.04 4.8 9.4 18h57m 22h14m 10 1h33m
Sep 1 20:07:27.4 -26:01:05 Sgr -2.1 1.38320 0.44862 140.0 E 20.86 6.8 10.0 18h53m 22h10m 10 1h30m
2 20:07:41.2 -25:56:58 Cap -2.1 1.38298 0.45237 139.1 E 20.69 8.7 10.5 18h49m 22h06m 10 1h27m
3 20:07:58.3 -25:52:39 Cap -2.1 1.38278 0.45621 138.2 E 20.52 10.6 11.1 18h44m 22h03m 10 1h24m
4 20:08:18.9 -25:48:07 Cap -2.0 1.38259 0.46014 137.3 E 20.34 12.5 11.6 18h40m 21h59m 10 1h21m
5 20:08:42.7 -25:43:23 Cap -2.0 1.38242 0.46414 136.5 E 20.17 14.4 12.1 18h36m 21h56m 10 1h18m
6 20:09:10.0 -25:38:27 Cap -2.0 1.38226 0.46823 135.6 E 19.99 16.3 12.6 18h32m 21h52m 11 1h16m
7 20:09:40.5 -25:33:19 Cap -1.9 1.38211 0.47240 134.8 E 19.81 18.1 13.1 18h28m 21h49m 11 1h13m
8 20:10:14.3 -25:27:59 Cap -1.9 1.38198 0.47664 134.0 E 19.64 20.0 13.6 18h23m 21h45m 11 1h10m
9 20:10:51.3 -25:22:27 Cap -1.9 1.38186 0.48097 133.2 E 19.46 21.8 14.0 18h19m 21h42m 11 1h08m
10 20:11:31.6 -25:16:44 Cap -1.9 1.38176 0.48536 132.4 E 19.28 23.7 14.5 18h15m 21h39m 11 1h05m
11 20:12:15.0 -25:10:51 Cap -1.8 1.38167 0.48983 131.6 E 19.11 25.4 15.0 18h11m 21h36m 11 1h03m
12 20:13:01.5 -25:04:46 Cap -1.8 1.38160 0.49437 130.9 E 18.93 27.2 15.4 18h07m 21h33m 11 1h01m
13 20:13:51.0 -24:58:30 Cap -1.8 1.38154 0.49897 130.1 E 18.76 29.0 15.9 18h03m 21h30m 11 0h58m
14 20:14:43.6 -24:52:04 Cap -1.8 1.38149 0.50365 129.4 E 18.58 30.7 16.3 17h59m 21h27m 11 0h56m
15 20:15:39.1 -24:45:27 Cap -1.7 1.38146 0.50839 128.6 E 18.41 32.3 16.7 17h55m 21h24m 11 0h54m
16 20:16:37.5 -24:38:41 Cap -1.7 1.38144 0.51319 127.9 E 18.24 34.0 17.2 17h51m 21h21m 12 0h52m
17 20:17:38.7 -24:31:44 Cap -1.7 1.38144 0.51805 127.2 E 18.07 35.6 17.6 17h48m 21h18m 12 0h50m
18 20:18:42.6 -24:24:37 Cap -1.7 1.38146 0.52298 126.5 E 17.90 37.2 18.0 17h44m 21h15m 12 0h48m
19 20:19:49.2 -24:17:20 Cap -1.6 1.38148 0.52796 125.8 E 17.73 38.7 18.4 17h40m 21h12m 12 0h47m
20 20:20:58.4 -24:09:53 Cap -1.6 1.38152 0.53300 125.1 E 17.56 40.2 18.8 17h36m 21h09m 12 0h45m
21 20:22:10.2 -24:02:17 Cap -1.6 1.38158 0.53810 124.4 E 17.39 41.6 19.3 17h32m 21h07m 12 0h43m
22 20:23:24.4 -23:54:31 Cap -1.5 1.38165 0.54325 123.8 E 17.23 43.1 19.7 17h29m 21h04m 12 0h41m
23 20:24:41.0 -23:46:36 Cap -1.5 1.38174 0.54846 123.1 E 17.07 44.4 20.1 17h25m 21h01m 12 0h40m
24 20:25:59.9 -23:38:31 Cap -1.5 1.38184 0.55372 122.5 E 16.90 45.8 20.5 17h21m 20h59m 13 0h38m
25 20:27:21.0 -23:30:17 Cap -1.5 1.38195 0.55904 121.8 E 16.74 47.1 20.9 17h18m 20h56m 13 0h37m
26 20:28:44.4 -23:21:54 Cap -1.4 1.38208 0.56441 121.2 E 16.58 48.4 21.2 17h14m 20h54m 13 0h35m
27 20:30:09.9 -23:13:22 Cap -1.4 1.38222 0.56983 120.6 E 16.43 49.7 21.6 17h10m 20h51m 13 0h34m
28 20:31:37.4 -23:04:40 Cap -1.4 1.38238 0.57530 119.9 E 16.27 50.9 22.0 17h07m 20h49m 13 0h33m
29 20:33:07.0 -22:55:50 Cap -1.4 1.38255 0.58082 119.3 E 16.12 52.1 22.4 17h03m 20h46m 13 0h31m
30 20:34:38.5 -22:46:51 Cap -1.3 1.38273 0.58639 118.7 E 15.96 53.3 22.8 17h00m 20h44m 13 0h30m
Oct 1 20:36:11.9 -22:37:42 Cap -1.3 1.38293 0.59201 118.2 E 15.81 54.4 23.1 16h56m 20h42m 14 0h29m
2 20:37:47.2 -22:28:25 Cap -1.3 1.38315 0.59768 117.6 E 15.66 55.5 23.5 16h52m 20h39m 14 0h28m
3 20:39:24.3 -22:18:58 Cap -1.3 1.38338 0.60340 117.0 E 15.51 56.6 23.9 16h49m 20h37m 14 0h27m
4 20:41:03.1 -22:09:23 Cap -1.2 1.38362 0.60917 116.4 E 15.37 57.7 24.3 16h45m 20h35m 14 0h26m
5 20:42:43.6 -21:59:39 Cap -1.2 1.38388 0.61499 115.9 E 15.22 58.7 24.6 16h42m 20h33m 14 0h25m
6 20:44:25.8 -21:49:46 Cap -1.2 1.38415 0.62085 115.3 E 15.08 59.7 25.0 16h38m 20h30m 14 0h24m
7 20:46:09.7 -21:39:44 Cap -1.2 1.38443 0.62676 114.7 E 14.93 60.7 25.4 16h35m 20h28m 15 0h23m
8 20:47:55.1 -21:29:33 Cap -1.1 1.38473 0.63271 114.2 E 14.79 61.7 25.7 16h32m 20h26m 15 0h22m
9 20:49:42.1 -21:19:14 Cap -1.1 1.38504 0.63871 113.7 E 14.65 62.7 26.1 16h28m 20h24m 15 0h21m
10 20:51:30.5 -21:08:46 Cap -1.1 1.38537 0.64476 113.1 E 14.52 63.6 26.5 16h25m 20h22m 15 0h20m
11 20:53:20.4 -20:58:09 Cap -1.1 1.38571 0.65084 112.6 E 14.38 64.5 26.8 16h21m 20h20m 15 0h19m
12 20:55:11.8 -20:47:23 Cap -1.1 1.38607 0.65697 112.1 E 14.25 65.4 27.2 16h18m 20h18m 15 0h18m
13 20:57:04.4 -20:36:29 Cap -1.0 1.38643 0.66314 111.6 E 14.11 66.3 27.5 16h15m 20h16m 16 0h18m
14 20:58:58.4 -20:25:26 Cap -1.0 1.38682 0.66935 111.1 E 13.98 67.1 27.9 16h11m 20h14m 16 0h17m
15 21:00:53.7 -20:14:15 Cap -1.0 1.38721 0.67560 110.6 E 13.85 67.9 28.2 16h08m 20h11m 16 0h16m
16 21:02:50.1 -20:02:56 Cap -1.0 1.38762 0.68189 110.1 E 13.73 68.7 28.6 16h05m 20h10m 16 0h16m
17 21:04:47.7 -19:51:28 Cap -0.9 1.38805 0.68822 109.6 E 13.60 69.4 28.9 16h01m 20h08m 16 0h15m
18 21:06:46.5 -19:39:51 Cap -0.9 1.38848 0.69458 109.1 E 13.48 70.2 29.3 15h58m 20h06m 17 0h14m
19 21:08:46.3 -19:28:07 Cap -0.9 1.38893 0.70098 108.6 E 13.35 70.9 29.6 15h55m 20h04m 17 0h14m
20 21:10:47.1 -19:16:14 Cap -0.9 1.38940 0.70742 108.1 E 13.23 71.6 30.0 15h51m 20h02m 17 0h13m
21 21:12:48.9 -19:04:14 Cap -0.8 1.38987 0.71390 107.6 E 13.11 72.2 30.3 15h48m 20h00m 17 0h13m
22 21:14:51.7 -18:52:05 Cap -0.8 1.39036 0.72041 107.2 E 12.99 72.9 30.6 15h45m 19h58m 17 0h12m
23 21:16:55.4 -18:39:48 Cap -0.8 1.39087 0.72696 106.7 E 12.88 73.5 31.0 15h41m 19h56m 18 0h12m
24 21:19:00.0 -18:27:24 Cap -0.8 1.39138 0.73355 106.2 E 12.76 74.1 31.3 15h38m 19h54m 18 0h11m
25 21:21:05.3 -18:14:52 Cap -0.8 1.39191 0.74017 105.8 E 12.65 74.6 31.6 15h35m 19h52m 18 0h11m
26 21:23:11.5 -18:02:12 Cap -0.7 1.39246 0.74683 105.3 E 12.53 75.2 31.9 15h32m 19h51m 18 0h10m
27 21:25:18.5 -17:49:24 Cap -0.7 1.39301 0.75352 104.9 E 12.42 75.7 32.2 15h28m 19h49m 18 0h10m
28 21:27:26.2 -17:36:29 Cap -0.7 1.39358 0.76025 104.4 E 12.31 76.3 32.6 14h25m 18h47m 19 0h10m
29 21:29:39.9 -17:22:53 Cap -0.7 1.39419 0.76730 104.0 E 12.20 76.8 32.9 14h22m 18h45m 19 23h09m
30 21:31:49.1 -17:09:43 Cap -0.7 1.39478 0.77410 103.5 E 12.09 77.3 33.2 14h19m 18h43m 19 23h09m
31 21:33:58.9 -16:56:25 Cap -0.6 1.39539 0.78094 103.1 E 11.99 77.8 33.5 14h15m 18h42m 19 23h08m

Skrócony kalendarzyk najważniejszych momentów w okolicach tegorocznej wielkiej opozycji Marsa:
➪ 22.05.2018 - 16:36 CEST - Początek wiosny (południowa półkula) / Początek sezonu burz pyłowych
➪ 24.05.2018 - 18:00 CEST - Jasność rośnie do -1 mag
➪ 26.06.2018 - 02:00 CEST - Jasność rośnie do -2 mag
➪ 26.06.2018 - 13:00 CEST - Średnica tarczki rośnie do 20 sekund (Jasność: -2.0 mag)
➪ 27.07.2018 - 07:13 CEST - Opozycja (odległość od Ziemi: 0.386 AU, jasność: -2.8 mag, średnica: ➪ 24.24")
➪ 31.07.2018 - 09:50 CEST - Największe zbliżenie do Ziemi (odległość: 0.385 AU, jasność: -2.8 mag, średnica maksymalna: 24.31")
➪ 16.08.2018 - 13:23 CEST - Maksymalna deklinacja południowa (dec = -26.498°)
➪ 21.08.2018 - 05:56 CEST - Maksymalne wysunięcie na południe od ekliptyki (-6.202°, dec= -26.445°)
➪ 05.09.2018 - 01:00 CEST - Jasność maleje do -2 mag
➪ 05.09.2018 - 23:00 CEST - Średnica tarczki maleje do 20 sekund (Jasność: -2.0 mag)
➪ 16.09.2018 - 14:52 CEST - Peryhelium (odległość od Słońca: 1.3814 AU)

Jak widać na skróconym kalendarzyku najbardziej istotnych wydarzeń dla Marsa, praktycznie już od kresu czerwca do aż pierwszego tygodnia września jego blask będzie przekraczał -2 mag., a w chwili największego zbliżenia do Ziemi stanie się większy od majowego blasku Jowisza, który wtenczas znalazł się w opozycji. Szczegóły na temat koniunkcji Marsa z Księżycem podczas aktualnego sezonu jego widoczności zamieszczać będę na bieżąco w kolejnych tekstach z comiesięcznego cyklu "Niebo nad nami", natomiast pokrótce jeśli chodzi o same daty, zjawiska takie występować będą w podanych poniżej dniach. W dalszej części tekstu seria wskazówek praktycznych dotykających kwestii sprzętowych.

➩ 03-04.06
➩ 01.07
➩ 27-28.07 - koniunkcja sezonu: wielka opozycja Marsa widocznego przy jednoczesnym najdłuższym w XXI wieku całkowitym zaćmieniu Księżyca
➩ 23.08
➩ 19.09
➩ 18.10
➩ 31.10 - początek zbliżenia do jasnych gwiazd Koziorożca: Nashira (γ Cap - 3,6 mag.) i Deneb Algedi (δ Cap - 2,8 mag.)


Koniunkcja Marsa we wielkiej opozycji z Księżycem w trakcie fazy maksymalnej całkowitego zaćmienia 27.07.2018 r. o godz. 22:21 CEST - Mapa dla RzeszowaKoniunkcja Marsa we wielkiej opozycji z Księżycem w trakcie fazy maksymalnej całkowitego zaćmienia 27.07.2018 r. o godz. 22:21 CEST - Mapa dla Szczecina

Koniunkcja Marsa we wielkiej opozycji z Księżycem pod koniec fazy całkowitego zaćmienia 27.07.2018 r. o godz. 23:13 CEST - Mapa dla RzeszowaKoniunkcja Marsa we wielkiej opozycji z Księżycem pod koniec fazy całkowitego zaćmienia 27.07.2018 r. o godz. 23:13 CEST - Mapa dla Szczecina
Mapy nr 3, 4, 5 i 6 - na dzień 27.07.2018 r. dla Rzeszowa i Szczecina w trakcie fazy maksymalnej i końca fazy całkowitej zaćmienia Księżyca w koniunkcji z Marsem we wielkiej opozycji.

Lornetki

W przypadku dominujących standardowych lornetek 7-10x50, musimy najpierw porzucić złudzenia, że dostrzeżemy wiele więcej od nieuzbrojonego oka. Jednocześnie jednak należałoby porzucić myślenie o potraktowaniu tych instrumentów jako nic nie wartych w kontekście aktualnego okresu obserwacyjnego Marsa. W przypadku wielu wspomnianych wyżej koniunkcji z Księżycem i jasnymi obiektami instrumenty takie okażą się fantastycznym narzędziem pozwalającym na jednoczesne objęcie w polu widzenia Czerwonej Planety i obiektu, z którym przebywa ona w koniunkcji. Nie umożliwi tego żaden teleskop, a widoki koniunkcji w szerszym polu widzenia w połączeniu z komfortową obserwacją obuoczną niejednokrotnie będą miały szansę wywołać nie mały zachwyt u obserwatorów.

To też może Ciebie zainteresować ➨

Modele takich lornetek pozwolą ujrzeć Marsa wyraźniej i w znacznie lepszy sposób uwypuklą jego pomarańczowo-rdzawą barwę. Nie ujrzymy szczegółów powierzchniowych na tarczy planety, ale nie będziemy mieli już wątpliwości, że to rzeczywiście planetę mamy przed oczyma - Mars stanowić będzie bardzo wyraźny gwiazdopodobny obiekt o jednak zauważalnie większym rozmiarze względem gwiazd tła, a jego stały, stabilny blask przy jasności dochodzącej mało wiele do -3 mag., w okolicach opozycji będzie w lornetkach zdecydowanie wart dłuższego zatrzymania się przy nim i odpłynięcia w myślach o tych 57 milionów kilometrów dalej.

Teleskopy

Jeżeli posiadamy dostęp do swojego teleskopu lub co najmniej rozważamy myśl o takim zakupie, możliwości obserwacyjne w trakcie opozycji Marsa i miesiącach ją okalających pójdą wyraźnie w górę - oczywiście przy ciągłym pamiętaniu o całym negatywnym wpływie niewielkiej elewacji, na jakiej będzie on w tym sezonie widoczny z Polski.

W chwilach dobrej stabilności atmosfery, kiedy obraz planety będzie możliwy do idealnego wyostrzenia przy jednoczesnym stosowaniu wystarczającego powiększenia zależnego tak od warunków, jak i wykorzystywanego sprzętu, widoczne stawać się będą m.in. ciemne obszary skaliste kontrastujące z otaczającymi je w dominujących rudawych barwach obszarami pustynnymi, lodowe czapy polarne w postaci mniej lub bardziej wyraźnych pojaśnień przy samej krawędzi tarczy, jak też efekty mogących występować burz pyłowych sprawiających, że tarcza Czerwonej Planety staje się jednolita, ukrywając przed naszym wzrokiem cechy powierzchniowe.

Jak zawsze w przypadku obserwacji obiektów Układu Słonecznego, teleskop teleskopowi równy nie będzie i szczególnie rekomendowane będą tutaj instrumenty długoogniskowe, pozwalające na stosowanie większych powiększeń. Zawsze jednak pamiętajmy, że aby długą ogniskową układu optycznego był sens wykorzystywać, w pierwszej kolejności konieczne będzie uzyskanie dobrej rozdzielczości obrazu - innymi słowy by po prostu było co powiększać! - a rozdzielczość ta będzie rosła wraz ze średnicą obiektywu / zwierciadła teleskopu.

W przypadku postawienia na refraktory, dobre rezultaty będą możliwe w najpopularniejszych i najczęściej stosowanych modelach w środowisku amatorskim - o na przykład 90-120 mm średnicy i 900-1200 mm ogniskowej. Instrumenty takie dominują w użytkowaniu jeśli chodzi o teleskopy soczewkowe przede wszystkim ze względu na cenę i stosunek ceny do możliwości. Refraktory większej średnicy, mimo że wniosłyby jeszcze więcej, pną się do wyższych półek cenowych, na których zaczynają się pojawiać instrumenty o innych układach optycznych i nie rzadko większych możliwościach obserwacyjnych - ot, choćby teleskopy Maksutowa ("Maki"), Schmidta-Cassegriana (SCT) czy większe Newtony, przez co refraktory powyżej 150 mm średnicy obiektywy są spotykane rzadziej, ale kiedy mogą zostać wykorzystane w naprawdę nienagannych warunkach obserwacyjnych, wyraźnie pokazują przewagę nad instrumentami o mniejszej aperturze.

Posiadacze takich teleskopów soczewkowych, do których i ja się zaliczam, poza największą prostotą i wygodą użytkowania cenią w nich przede wszystkim bardzo ostre, kontrastowe obrazy planet, Księżyca i gromad gwiazdowych, a jeśli dodatkowo są to instrumenty długoogniskowe, to maleje również negatywny wpływ okularów o nie najwyższej jakości, które wprowadzają zaburzenia do obrazu tym bardziej, im ogniskowa teleskopu maleje - często w przypadku takich konstrukcji jak i Newtonów o niewielkim stosunku długości ogniskowej do średnicy konieczne bywa zaopatrzenie się w okulary o lepszej korekcji i optyce, co w przypadku długoogniskowych refraktorów czy Maków nie ma tak istotnego znaczenia i nawet na niedrogich okularach można śmiało myśleć o uzyskiwaniu satysfakcjonujących obrazów. Refraktory takie niestety obarczone są w pewnym stopniu aberracją chromatyczną, objawiającą się barwnymi, najczęściej niebieskawymi lub czerwonymi obwódkami wokół tarcz planet i najjaśniejszych gwiazd, przez co nie u wszystkich budzą zadowolenie, ale przy pewnej wprawie można wyćwiczyć technikę obserwacji i wytrenowania oka na tyle dobrze, by taka wada obrazu stała się praktycznie pomijalna.

To też może Ciebie zainteresować
Jak rozpocząć przygodę z astronomią amatorską

Teleskopy Maksutowa (najpopularniejsze 127-150 mm średnicy) choć ubogie w możliwości obserwacji obiektów rozciągłych, rozmytych - czyli szeroko rozumianego głębokiego nieba - pokażą pazur przy obserwacjach planetarno-księżycowych. Niemal idealny układ optyczny pozbawiony prawie całkowicie wad ze wspomnianych wyżej refraktorów achromatycznych, korzystna w takich obserwacjach światłosiła, tj. stosunek ogniskowej do średnicy, przy jej rozsądnej już aperturze - modele 127 mm z uwagi na cenę i możliwości pozostają od lat bestsellerami w kwestii Maków - to propozycja zdecydowanie warta rozważenia przy nastawieniu na takiego rodzaju obserwacje, także w kontekście opozycji Marsa. Większą uniwersalność pod względem rodzaju obiektów zapewnią teleskopy Schmidta, ale tu znowuż pamiętać trzeba będzie o wyższych widełkach cenowych w porównaniu do refraktorów i Maków.

Najbardziej popularne teleskopy wśród amatorów - Newtony - czyli duże zwierciadła, duże możliwości i duże gabaryty - zapewnią bez wątpienia największą zdolność rozdzielczą ważną przy obserwacjach wszelkiego rodzaju obiektów, i choć w kwestiach obserwacji planet opinie co do jakości obrazów są tu często podzielone, to nie można tym konstrukcjom odmówić faktu, że pozostają wartościowym rozwiązaniem dającym największy zakres możliwości w zakresie obserwacji wizualnych przy najmniejszych nakładach finansowych. Ewentualne poprawki do obrazu - często określanego przy planetach jako mleczny i zbyt mało kontrastowy w porównaniu do refraktorów czy Maków, można nanosić stosując odpowiednie filtry okularowe, chociaż jeżeli warunki obserwacyjne danego dnia okażą się mizerne, to i cały karton filtrów na niewiele się zda.

Jeśli jednak sytuacja danej nocy będzie na to pozwalać, z takiego dodatkowego osprzętu zawsze warto skorzystać - ot, choćby dla przekonania się czy i ile wnosi on pozytywnego do obrazu planety. Sam w chwili obecnej nie dysponuję wieloma filtrami, właściwie mam ich tylko 4, z czego tylko 2 barwne i częstotliwość ich stosowania mógłbym określić jako sporadyczną - choć są amatorzy uwielbiający na tym polu nie tylko nagminne stosowanie takich filtrów, ale nawet ich łączenie. W przypadku obserwacji Marsa poszczególne filtry barwne mogą w dobrych okolicznościach przyczyniać się do poprawy widoczności innych cech powierzchniowych. Przykładowo:

⇒ żółty (#12 lub #15) - potrafi podnieść jasność obszarów pustynnych,
⇒ pomarańczowy (#21 lub #23A) - zwiększa kontrast pomiędzy jasnymi i ciemnymi obszarami powierzchni, w pewnym sensie "przenika" przez chmury pyłowe ograniczając tym samym ich widoczność,
⇒ czerwony (#25) - zapewnia zdecydowanie najwyraźniejszy kontrast pomiędzy poszczególnymi cechami powierzchniowymi, wyraźnie odkreśla też granicę pomiędzy czapą polarną (jeśli jest akurat widoczna) a pustynnymi obszarami z nią sąsiadującymi,
⇒ zielony (#57) - przyciemnia elementy powierzchni emitujące czerwone i niebieskawe światło; poprawia widoczność czap polarnych i bywa sprzymierzeńcem w uspokajaniu całego obrazu w chwilach niekorzystnego seeingu i niestabilnej atmosfery, gdy mamy wrażenie spoglądania na obiekt niczym nad płomieniami ogniska,
⇒ niebieski (#38, #38A, #80A), ciemnoniebieski (#46, #47) - uwypuklają chmury w atmosferze Marsa, przyciemniając jednocześnie czerwonawe cechy powierzchni.

Na koniec drobna uwaga sprzętowa, zwłaszcza dla nowicjuszy: pamiętajmy, że to czy dany teleskop rzeczywiście "pokaże pazur" będzie zależne od wielu czynników - m.in. stanu atmosfery (seeingu), okularów, warunków lokalnych, a nie tylko samej optyki. W najlepszej jakości teleskopie możemy uzyskać fatalny obraz Marsa w niesprzyjających okolicznościach, podczas gdy mniejszy i o prostszej konstrukcji optyki teleskop, którym akurat trafimy na dobre warunki, rozwinie skrzydła do stanu gwarantującego nam opad szczęki z wrażenia. To ważna kwestia do zapamiętania, jako że raz kolejny wypada powtórzyć - Mars, nawet w trakcie górowania, przemieszczać się będzie na naprawdę kiepskich elewacjach nad południowym horyzontem i w takich sytuacjach stosowanie większych powiększeń, na granicy zdolności rozdzielczej teleskopu, może być okazyjnym przywilejem, niż stanem utrzymującym się przez cały czas obserwacji. Pamiętajmy bowiem, że oprócz fatalnej elewacji dodatkowo będzie to sam środek lata i okres panowania wysokich temperatur, przez co uzyskiwanie stabilnego obrazu planet przy rozedrganej, najmocniej w roku nagrzanej atmosferze, w połączeniu z niewielką wysokością nad horyzontem, będzie zadaniem jeszcze trudniejszym.

Info-grafika. Schemat zmian rozmiarów kątowych tarczy Marsa wraz ze zmianami faz i obserwowanej jasności planety w miesiącach okalających opozycję.
Info-grafika nr 2. Schemat zmian rozmiarów kątowych tarczy Marsa wraz ze zmianami faz i obserwowanej jasności planety w miesiącach okalających opozycję. Otwórz pełny rozmiar (w nowej karcie).

Poza samym rodzajem obserwacji i sprzętu, jaki mamy pod ręką, warto wspomnieć o zachęcie do obserwacji częstych jak i długotrwałych, ponieważ w przypadku Marsa - odmiennie jak przy Księżycu, który zawsze widzimy z tej samej strony, możemy mieć szansę ujrzenia obu stron Czerwonej Planety. Za sprawą ruchu obrotowego Marsa trwającego tylko nieco dłużej od ziemskiego - wynoszącego bowiem 24 godziny 39 minut i 35 sekund - jego tarcza w teleskopie wyglądać będzie niemal niezmiennie jak przy obserwacji wykonanej poprzedniej nocy o tej samej godzinie. Patrząc na Marsa co idealnie 24 godziny można odnieść wrażenie, że nieco się on "cofa" w swoim obrocie. I tu są dwa rozwiązania, które w miarę możliwości dobrze łączyć ze sobą: z jednej strony pojedynczą sesję obserwacyjną danej nocy warto przeciągać na nawet kilka godzin; z drugiej zaś kontynuować regularnie obserwacje co noc o jednej niezmiennej godzinie przez kolejne 3-4 tygodnie. W najbardziej udanym - choć trudnym w realizacji zwłaszcza przez zmienność naszej pogody, scenariuszu, możliwe wówczas będzie zaobserwowanie kompletnej powierzchni marsjańskiego globu, zamiast wyłącznie jednej jego połowy.

Na sam koniec wypada zaznaczyć - i o czym za każdym razem warto pamiętać biorąc na celownik Marsa - że jego amatorskie obserwacje nigdy nie należą do łatwych. To wymagający obiekt, nawet w trakcie największego zbliżenia do Ziemi będący o połowę mniejszym kątowo od znacznie bardziej odległego Jowisza, obiekt który dodatkowo w tegorocznym sezonie wielkiej opozycji z perspektywy Polski będzie widoczny na dalekich od sprzyjających, wysokościach nad horyzontem. Przy teleskopowych obserwacjach planet czy Księżyca pasjonaci na ogół nie myślą o kierowaniu instrumentów na te obiekty, o ile nie wzniosą się chociażby na tych 20-25 stopni ponad horyzont, aby zminimalizować negatywny wpływ ziemskiej atmosfery na obserwacje, tymczasem gdy Mars będzie górował w nadchodzącej opozycji, jego elewacja nad południowym horyzontem osiągać będzie od 9 stopni (na szerokości geograficznej Jastrzębiej Góry) do 14 stopni na szerokości geograficznej Krakowa. W tym roku nie mamy jednak wyboru i musimy spróbować wykorzystać ten sezon widoczności Marsa na ile tylko to możliwe, przy jednoczesnym pamiętaniu, że zdecydowanie bardziej komfortowe warunki będą dla nas zachodzić podczas opozycji Czerwonej Planety w 2020 roku.

To też może Cię zainteresować ➨
Całkowite zaćmienie Księżyca 27.07.2018 A.D.


  f   Bądź na bieżąco z tekstami, zjawiskami astronomicznymi i wszystkim co ważne dla amatora astronomii - dołącz do stałych czytelników bloga na Facebooku lub GooglePlus.


Obliczenia efemerydalne na potrzeby info-grafik i tekstu wykonane w CalSky. Wizualizacje i mapy wygenerowane w Stellarium.

4 komentarze:

  1. Ale Ty masz procesor w głowie że te wszystkie dane ogarniasz!
    A na Marsa zapoluję może coś się uda zobaczyć, więcej niż zwykle.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ale do Hala 9000 jednak mi brakuje dużo ;-) Dane właściwie ogarnia i wylicza Stellarium/CalSky, ja tylko muszę je przełożyć na ludzki język... no, w miarę ludzki. Też bym chciał dostrzec coś więcej, dwa lata temu bywało już przyzwoicie, ale jednak wysokość nad horyzontem była lepsza, zobaczymy co wyjdzie w tym roku.

      Usuń
  2. Ja się wybieram do domu w ostatni tydzień lipca, bo tam jest sprzęt. Niestety ten pomysł nie wypalił 2 lata temu gdyż było takie porno że za nic nie dało się wyostrzyć obrazu w teleskopie. W 2014 tych kłopotów nie było za to tarczka była mała.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Rozumiem. U mnie jak na razie jest niezbyt fajnie, położenie niskie, falowanie obrazu już daje się we znaki bardzo często, a przecież gdzie to jeszcze do połowy lata jak atmosfera będzie jeszcze bardziej nagrzana. Widziałem po prostu fazę i niewiele ponad to.

      Usuń

Zainteresował Ciebie wpis? Masz własne spostrzeżenia? Chcesz dołączyć do dyskusji lub rozpocząć nową? Śmiało! :-)
Jak możesz zostawić komentarz? - Instrukcja
Pamiętaj o Polityce komentarzy

W komentarzach możesz stosować podstawowe tagi HTML w znacznikach <> jak b, i, a href="link"