Po blisko trzymiesięcznym sezonie białych nocy (w północnej części Polski - bo południe kraju pożegnało je już trzy tygodnie temu) powracamy do nocy astronomicznych, z najciemniejszym niebem, choć na razie na ograniczoną skalę. Dni wciąż są bardzo długie i tej nocy - mimo, że wyraźnie ciemniejszej, nadal nie będzie zbyt wiele w północnych i częściowo centralnych województwach, będzie to jednak już namacalna różnica na tle ostatnich miesięcy i początek najlepszego okresu widoczności Drogi Mlecznej w ciągu roku. Sierpień zawsze kojarzony z Perseidami tym razem nie zachwyci pod tym względem - przed nami jedno z najsłabszych pod względem warunków obserwacyjnych maksimów aktywności tego roju, wypadające tuż po pełni Księżyca z silnym zredukowaniem ilości dostrzegalnych zjawisk. Na szczęście to tylko jedna z wielu sierpniowych atrakcji, więc możemy to sobie odbić przy innych okazjach - a tych zdecydowanie nie zabraknie.

Choć to dopiero półmetek wakacji, jedną z najbardziej charakterystycznych wizytówek tego letniego okresu jaką są białe noce - definitywnie żegnamy. Już w pierwszym tygodniu sierpnia do całej Polski wracają noce astronomiczne przynosząc nam najciemniejsze możliwe do uzyskania niebo - tyle, że na razie będzie się to działo na bardzo ograniczoną skalę z uwagi na wciąż długie dni. Od przesilenia letniego jednak przybyło nocy już na tyle, że na pewien jej okres Słońce jest już w stanie skryć się przynajmniej 18 stopni pod horyzont, a to nieuchronny już znak pożegnania z najjaśniejszymi nocami i symbolicznego wejścia w nowy sezon obserwacyjny.

Piątek tydzień temu. Mogła być zorza polarna, nadeszły zamiennie "alternatywne zorze polarne" którymi tytułuję fenomen obłoków srebrzystych. Pierw dopisały dwie lipcowe siódemki - 07.07 - kiedy było mi dane pierwszy raz w sezonie popatrzeć na NLC na spokojnie w terenie, potem kolejna okazja to znowu dwie siódemki, jedna dodana do drugiej. Wieczór 14 lipca okazał się drugim w tym sezonie, kiedy miałem okazję popatrzeć i uwiecznić NLC, co już w tym momencie jest wynikiem lepszym, niż w roku ubiegłym, ale zakładam, że zarazem maksymalnym na jaki mogę liczyć w tym sezonie. Za 10 dni kres białych nocy, nie zdziwię się więc, jeżeli okaże się, że spotkanie z obłokami srebrzystymi 14 lipca było ostatnim w tym roku.

Definitywnie żegnamy się z tegorocznym sezonem białych nocy. Jasne letnie niebo ciemniejące jedynie do odcieni granatu i zostawiające na północy kraju złotą łunę po zachodzie Słońca nawet w środku nocy, spektakularne obłoki srebrzyste, najliczniejsze i najjaśniejsze przeloty Międzynarodowej Stacji Kosmicznej - z tym wszystkim żegnamy się na kolejnych 10 miesięcy, a wspomnieniem po domykającym się właśnie sezonie białych nocy pozostanie już głównie przyzwoity wciąż komfort termiczny, choć i na tym polu za 2-3 tygodnie przypomnimy sobie o odkurzeniu cieplejszych ubrań, jeśli nie doświadczymy nocy tropikalnych. Także po ciemności nieba widać, że czas najkrótszych nocy mamy już za sobą - firmament ciemnieje nawet na północy kraju maksymalnie jak to możliwe, choć jeszcze na niewielką długość nocy, a zamiast kilkunastu-kilkudziesięciu najjaśniejszych obiektów ponownie widzimy całe mrowie gwiazd. Powrót nocy astronomicznych to zawsze czas najlepszej w roku widoczności Drogi Mlecznej i lubiane...

Po wakacyjnym sezonie wchodzimy w miesiąc, który przyniesie nam astronomiczną jesień i zrównanie długości dnia z nocą, by ta druga zaczęła przez następne pół roku stawać się coraz bardziej dominującą częścią doby. Wrześniowe niebo to jak zwykle wspaniała widoczność najjaśniejszych obszarów Drogi Mlecznej, którą możemy obserwować od horyzontu po zenit, czym zdoła się zachwycić każdy amator nawet nie dysponujący dodatkową optyką jeśli tylko wybierze się w regiony z dala od świateł miejskich w ciemną bezksiężycową noc. Jakby napawania się widokiem Drogi Mlecznej było za mało, ze wsparciem przychodzą największe planety naszego Układu Słonecznego będące tuż po opozycji, zatem dominujące większą część nocy na tle okolicznych gwiazd i zachęcające do złapania za teleskopy. Na nudę nie będą mogli też narzekać miłośnicy obserwacji lornetkowych, na których czeka nie tylko seria comiesięcznych spotkań Księżyca z jasnymi planetami, ale w tym miesiącu także koniunkcje ze słynnymi gromadami otwartymi...

Wkraczamy w okres równonocy jesiennej. Już za trzy tygodnie dzień zrówna się z nocą by następnie zacząć skracać się w najszybszym w roku tempie przynosząc coraz wyraźniejszą dominację nocy. Na razie możemy się cieszyć ostatkami lata i wciąż długimi jeszcze dniami, ale jednak zauważalnie skróconymi wobec stanu sprzed dwóch-trzech miesięcy. Tegoroczny wrzesień to zbliżenie się ku opozycji Marsa i jego najlepszej widoczności od lata 2018 roku, ale też jak zwykle czas najlepszej widoczności Drogi Mlecznej w całym roku, jeśli tylko dysponujemy ciemnym miejscem obserwacyjnym. W tym wydaniu dodatkowy rozdział specjalny poświęcony obserwacjom świetlnej smugi naszej galaktyki z wykorzystaniem lornetek. Na co jeszcze warto się przygotować we wrześniu? Przekonajmy się!

Przed nami miesiąc równonocy jesiennej. Już za trzy tygodnie powitamy kolejną porę roku, otwierającą półrocze jesienno-zimowe będące z jednej strony bardziej lubiane przez obserwatorów za sprawą coraz bardziej wydłużających się nocy, z drugiej coraz częściej wyczekiwane raczej z niechęcią przez znaczny wzrost sumy dni i nocy pochmurnych, kiedy to nic nam po długości nocy. Póki nie weszliśmy w jesień cieszmy się jednak z ostatków astronomicznego lata, wciąż długich, choć wyraźnie już krótszych dni i korzystajmy z ciepła i światła słonecznego w największym stopniu jak to tylko możliwe, bo wkrótce może nam tego zabraknąć.

Ciekawe ilu z Was przeczytało podtytuł jako "Trudne sprawy" przywołując sobie na myśl arcygenialny program telewizyjny z oskarowym aktorstwem, ponadczasowym scenariuszem i mistrzowską realizacją. Wprawdzie Perseidy będą w tym roku mieścić się w kategorii "trudnych spraw" dla pasjonatów nocnego nieba, ale zapewniam, że nawet przy pełnym Księżycu będzie to pokaz o niebo bardziej wart uwagi od wspomnianego show granego w telewizorze. Wraz z nadejściem sierpnia żegnamy definitywnie sezon białych nocy, które wycofują się nawet z północnych krańców Polski, przynosząc już w całym kraju powrót stanu nocy astronomicznej i rozpoczęcie po wakacyjnej przerwie nowego sezonu obserwacyjnego. Choć druga połowa wakacyjnego okresu nadal wiąże się z bardzo długimi dniami i krótkim panowaniem nocy, da się już w tym miesiącu odczuć wyraźne oddalenie od przesilenia letniego nie tylko przesuwaniem się momentów wschodu i zachodu Słońca, ale też zmianami wśród gwiazdozbiorów, jakie będą uk...

Wszystko co dobre, szybko się kończy - tak mogliby teraz powiedzieć ci, którzy ze wszystkich okresów roku najbardziej uwielbiają lato, wysokie temperatury, wczesne poranki i przede wszystkim późny zmrok. Rozpoczynamy miesiąc, w którym powitamy astronomiczną jesień, będącą dla pasjonatów astronomii początkiem półrocza, w którym to noc dominuje nad dniem, prawdziwie ciemnego, rozgwieżdżonego nieba i widowiskowych gwiazdozbiorów uzyskujemy coraz więcej, ale w zamian tracimy dużo na komforcie termicznym podczas terenowych wypadów z lornetkami i teleskopami. Z jednej strony możemy mówić o wejściu w lepsze półrocze - pod względem teoretycznej ilości czasu możliwego na obserwacje astronomiczne, z drugiej jednak nie możemy zapominać, że to również początek tego bardziej pochmurnego półrocza, kiedy piękne zjawiska astronomiczne mogą nam umykać znacznie częściej i łatwiej nad chmurami, niż w półroczu wiosenno-letnim, gdy bezchmurnej aury doświadczamy nieporównywalnie więcej. Jaki będzie sezon j...

Po astronomicznie wielkich emocjach z lipca, które udzieliły się wielu z nas w niebotycznym natężeniu - nie zwalniamy tempa! Choć zjawisko, na które wyczekiwaliśmy w tym roku najbardziej już przeszło do historii, letnie niebo w dalszym ciągu nie da nam chwili odpoczynku. Mars w okolicach wielkiej opozycji nieustannie świecący blaskiem powyżej - 2 mag. będzie nadal największym celem dla obserwatorów Układu Słonecznego, miłośnicy wypatrywania spadających gwiazd doczekają się kolejnego maksimum najsłynniejszego roju meteorów w najkorzystniejszym od lat scenariuszu dla naszego kraju, a zakochani w obiektach mgławicowych głębokiego kosmosu dostają po kilkunastotygodniowej przerwie najciemniejsze możliwe niebo - na razie na krótko - będące skutkiem powrotu nocy astronomicznych już do całej Polski, a zatem początku nowego sezonu obserwacyjnego. Jedziemy!

Po dwóch wakacyjnych miesiącach, które pewnie jak zwykle jednym minęły zbyt szybko, a innym się dłużyły, wkraczamy w miesiąc, w którym powitamy już astronomiczną jesień doświadczając zrównania długości dnia z nocą i następującej po tym dominacji gwiaździstej pory doby nad coraz mniej licznymi godzinami ze Słońcem. Zanim jednak dni naprawdę wyraźnie się skrócą czeka nas istne oblężenie porannego nieba w wykonaniu planet wewnętrznych, oblężenie które dla porannych skowronków będzie wprost wymarzonym maratonem w obserwacjach coraz to piękniejszych zbliżeń jasnych obiektów. Pora na prześledzenie nadchodzących atrakcji wrześniowego nieba!

Po kilku miesiącach przerwy wchodzimy w okres, w którym dzień zrówna się z nocą, by szybko po tym ta druga część doby stała się dominującą na tle szybko skracających się dni. Wrzesień, który przyniesie nam równonoc jesienną jest też miesiącem, w czasie którego dojdzie do półcieniowego zaćmienia Księżyca widocznego z całej Polski i wielu krajów Europy, a także kontynuację okresu najlepszej widoczności letniej Drogi Mlecznej w całym roku. To przeważnie słoneczny, jeden z pogodniejszych miesięcy w ciągu roku, warto więc przyjrzeć się i innym zjawiskom, które na najbliższe cztery tygodnie przygotowało dla nas niebo.

Jest wiele chwil w roku, na które czekają miłośnicy astronomii. Jedną z nich jest powrót nocy astronomicznych, otwierający nowy sezon obserwacyjny już w całej Polsce łącznie z jej najbardziej północnymi regionami. I właśnie tę chwilę teraz zaczynamy doświadczać. Południowe i centralne województwa z sezonem białych nocy już się pożegnały, z kolei w pierwszych dniach sierpnia także i nad samym Bałtykiem zaczniemy już doświadczać prawdziwej nocy z najciemniejszym możliwym niebem, choć stan ten początkowo będzie jeszcze krótkotrwały. Wraz z powrotem nocy astronomicznych w Polsce na obserwatorów czeka seria wspaniałych wydarzeń na niebie, a tym największym w sierpniu, które może jak najbardziej słusznie pełnić rolę wydarzenia otwierającego nowy sezon obserwacyjny będzie maksimum aktywności roju Perseidów. Te - choć zawsze aktywne, w tym roku mogą zachwycić jeszcze bardziej, ba! - najbardziej od dwunastu lat. Będzie na co patrzeć, ale że nie samymi meteorami człowiek żyje, warto prześledzić...

Nie ma to jak powrót do prawdziwych nocy z maksymalnie ciemnym niebem. Sierpień to moment, w którym żegnamy się z najtrudniejszymi warunkami obserwacyjnymi związanymi z przesileniem letnim i białymi nocami, a które zastępują już noce astronomiczne, dodatkowo przyozdobione najefektowniejszą Drogą Mleczną w całym roku. I choć nie są one jeszcze zbyt długie, a kres białych nocy oznacza również kres możliwości obserwacji obłoków srebrzystych (choć w tym roku wyjątkowo słabych jak na Polskę), to jednak paleta atrakcji jaka nas czeka z pewnością pozwoli rozstać się z tym trudnym okresem bez większego smutku. Będzie się działo. Z okazji dzisiejszych już szóstych urodzin bloga zapraszam na comiesięczny przegląd zjawisk astronomicznych w wydaniu bardziej rozbudowanym. Poza standardowymi rozdziałami poświęconymi widoczności planet czy ważniejszym zjawiskom, w dużej mierze będę się starał Was zachęcić do obserwacji letniej Drogi Mlecznej - świętowanie urodzin bloga wiąże się tu bowiem zawsze ze...

W ostatnich dniach, już po raz 23. odbyła się ceremonia wręczenia Nagród Ig Nobla. Tradycyjnie nagrodzono dziesięciu zwycięzców, których odkrycia najpierw wprawiają ludzi w śmiech i dobry humor, ale potem muszą skłonić do zastanowienia się nad danym problemem. Ponieważ w tym roku na ceremonii mieliśmy do czynienia z ciekawym akcentem astronomicznym, przyjrzymy się odkryciu, które zdaniem komisji zasłużyło na tytułową nagrodę. Tytułową, to znaczy tego Ig Nobla, a nie kulkę gnoju.

Zbliża się wrzesień - miesiąc, w którym dzień zrówna się z nocą. W tym roku równonoc jesienna przypada 23 września o godz. 11:05. Od tej pory to noce będą już dłuższe od dni, a przewaga nocy w długości trwania nad dniami rosnąć będzie dalej aż do przesilenia zimowego. Za około trzy tygodnie rozpocznie się zatem to lepsze półrocze dla obserwatorów gwiazd w kwestii czasu dostępnego na nocne obserwacje nieba, to gorsze z kolei dla miłośników długich, letnich dni. 1 września Słońce (dane dla Pomorza) wzejdzie o godz. 05:51 i zajdzie o godz. 19:32, wznosząc się na maksymalną wysokość 44 stopni kątowych. Ostatniego dnia miesiąca pory wschodu i zachodu Słońca przesuwają się odpowiednio do 06:49 i 18:21. Deklinacja we wrześniu maleje ze wspomnianych 44 do 33 stopni kątowych. Bezksiężycowe noce czekają obserwatorów w ostatniej dekadzie miesiąca, gdyż kolejność faz naszego satelity przedstawia się następująco: I kwadra 4 września, pełnia 12 września, III kwadra 20 września i nów 27 września...